Haberi Dinle

Doğanın döngüsüne balkonda katkı

MELİS D. ÇALAPKULU
16.04.2011

Bir insan günde ortalama 1 kg çöp üretiyor. Oysa hepimiz kolayca hazırlayacağımız bir düzenekle, çöpümüzün yüzde 60'ını doğaya yeniden kazandırabiliriz. Çözümün adı: Kompost

Şehirde çoğumuz doğadan uzakta, apartmanlarda yaşıyoruz, etrafımız her geçen gün daha çok betonla sarılıyor. Bir yandan da doğanın dengesi bozulmaya, küre ısınmaya devam ediyor. Tüm bunları dert etmeyenlere diyecek bir şeyimiz yok. Ancak gün geçtikçe 'çocuklarımız' için daha çok endişe duyuyor ve "Acaba ben ne yapabilirim?" diyorsanız size burada, doğaya kolayca yapabileceğiniz bir katkıdan söz edeceğiz. Adı: Kompost. İnsana önce 'komposto' kelimesini çağrıştıran kompost, aslında ıslak çöp denilen mutfak çöpünü, evde ya da bahçede basit bir işlemden geçirip toprak için son derece yararlı bir gübreye dönüştürmek demek. Yani dünyaya zararlı bir şeyi tamamen yararlı hale getirmek... Üstelik maliyet ve emek yok denecek kadar az... Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, bu konuda çalışmalar yapıyor. Dernek gönüllülerinden Gizem Altın, çöp konusuyla ilgili şu önemli noktaya değiniyor önce: "İnsan faktörü aradan çekildiğinde aslında zaten 'çöp' diye bir sorun yok. Çünkü doğada çöp yoktur, her şey başka bir şeye dönüşür. Toprağa düşen yaprak, hayvan dışkıları, ölen bitkiler vs. Yani dünya zaten bu şekilde kurgulanmış, çöp üretmemek üzere. Bizim çöp dediğimiz şey, toprağın ve toprakta yaşayan canlıların besini..." Ama biz ne yapıyoruz, çöplerimizi naylon torbalara koyup ağzını sıkı sıkı kapıyor, çöpçüye veriyor ve hayatımızdan tamamen çıktığını sanıyoruz. Oysa işi bozan, o naylon torba! Çünkü naylon torbaların içinde şehirden uzaktaki alanlarda birtakım 'dağlar' oluşturan çöplerimiz, üst üste yığıldıklarında oksijen, bakteri vs. gibi doğal yollarla çözünmeyi sağlayan etkenlerden mahrum kaldığı için, anaerobik, yani oksijensiz çözünmeyle çözünüyor ve metan gazı salıyor. Artık çoğumuzun bildiği gibi metan gazı da küresel ısınmaya en çok sebep olan gaz. Gizem Altın, "Türkiye'de çöplerin yüzde 60'ı ıslak çöp. Yani mutfak çöpü. Bunu ortadan kaldırdığın zaman sorunun inanılmaz bir bölümünü ortadan kaldırmış oluyorsun. Zaten çöpün en çok bela olan tarafı da bu ıslak çöp. Akar, kokar, pislik yapar... Ve çok basit bir sistemle biz mutfak çöpünü çöp olmaktan çıkarıp 'toprak doktoru' diyebileceğimiz bir şeye, komposta dönüştürebiliyoruz," diyor.

Mutfak çöpü: Karbon ve azot
Kompost iki maddeden oluşuyor. Karbon ve azot. Mukavva, gazete kağıdı, talaş gibi malzemeler karbon içerikli. Meyve ve sebze atıkları ise azot. Çöpün hızla kompostlaşması için bunların birbirlerine ihtiyacı var. Kompost gübresi yapmak için, dışarıdan alabileceğiniz ya da evdeki çöp kutusundan yapabileceğiniz bir 'kompost tamburu' yeterli. Öncelikle günlük mutfak çöplerinizi ağzı kapalı bir kapta biriktiriyorsunuz. Örneğin elma koçanı, kahve telvesi, yumurta kabuğu, çay posası, sebze kabukları, vs... Sonra bunları kompost tamburuna koyuyorsunuz. Onlarla birlikte bir avuç talaş ya da biraz ıslattığınız gazete kağıdı koyun ve şöyle bir döndürün. Ertesi gün tekrar aynı şeyi yapın. Bu şekilde, tambur dolana kadar devam edin. Bir süre sonra içerideki malzeme artık kompost gübresine dönüşmüş oluyor. Her gün malzemeyi karıştırıp havalandırmayı unutmayın.

Toprağı besliyor
Gizem Altın, evde nasıl kompost tamburu yapabileceğinizi de şöyle anlatıyor: "Bir çöp kovasının kenarlarına 10 kadar delik açın. Suyu akarsa diye altına bir tabla koyun. İçinde talaşla çöpleri karıştırdıktan sonra, havalandırmak için kapağını açılmayacak şekilde tutturup yerde biraz yuvarlama yöntemini kullanabilirsiniz. Hepsi bu." Bu işlemin sonunda, çöpün yaklaşık yüzde 10'u kadar bir miktarda kompost elde etmiş oluyorsunuz. Bunu evinizdeki çiçeklerin toprağı ya da apartmanınızın bahçesi dahil olmak üzere herhangi bir toprağa dökebiliyorsunuz. Humusla, yağmur sonrası toprak kokusuna benzeyen güzel bir kokusu oluyor ve hem toprağı hem de topraktaki diğer canlıları besliyor. Gizem Altın kendi evinde bu sistemi uyguladığını, kağıt, plastik gibi çöplerini de geri dönüşüme gönderdiği için, bir ayda çöpçüye verdiği çöp miktarının bir küçük poşeti geçmediğini söylüyor. Bir köpeği olduğu için tavuk ve et artıklarının gideceği yer de belli...

Diğer Cumartesi Sabah Haberleri

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah