Haberi Dinle

Wall Street kralının kopan saadet zinciri

ÖZGÜR AKMAN
12.07.2009

Bernard Madoff'un 1990'larda başladığı saadet zinciri, Amerikan tarihinin en büyük yolsuzluğuna yol açtı.. 65 milyon dolarlık saadet zinciri, ekonomik krizle çöktü. Hayırseverliğiyle saygı gören borsa kralı, 150 yıl hapse mahkûm edildi

Wall Street tarihinin en büyük yolsuzluğuna imza atan yatırımcı ve eski Nasdaq Başkanı Bernard Madoff, yaklaşık 20 yıl sürdürdüğü saadet zincirinden 65 milyar dolarlık haksız kazanç elde etti. 29 Haziran'da 11 suçtan 150 yıl hapse mahkûm edilen Madoff'un sahte imparatorluğu bir iskambil şatosu gibi devrildi; ama enkazın altında sadece Madoff değil, ailesi ve aralarında bütün parasını ona yatıran mağdurlar da kaldı... İşte Wall Street Borsası'nın en büyük Ponzi Şeması'nı kuran, büyükküçük her yatırımcıyı kandıran Madoff'un ekonomik krizle kopan saadet zincirinin ibret verici öyküsü...

CANKURTARANLIKTAN ZİRVEYE
1938 yılında New York'ta dünyaya gelen Madoff, lisede sıradan bir öğrenciydi. Üniversitede okurken, cep harçlığı için yaptığı cankurtaranlık ve bahçe bakıcılığı gibi işlerden biriktirdiği 5.000 dolarla 1960 yılında kendi adıyla bir yatırım şirketi kurdu. 1980'lere gelindiğinde şirketi Madoff Investment Securities sektörün en büyüklerinden birisi olmuştu. 1989 yılında, şirketinin ticaret hacmi New York Borsası'nın yüzde beşi kadardı. Wall Street'in en zenginleri arasına giren Madoff, 1990'da finans sektörünün geleceği olarak gördüğü elektronik borsa Nasdaq'ın başkanlığına getirildi. 2000 yılına gelindiğinde şirketinin toplam varlığı 300 milyon doları buluyordu. Bu arada kurduğu Wall Street imparatorluğu sayesinde lise aşkı eşi Ruth Madoff ile birlikte New York'un en tanınmış hayırseverleri arasına girebildi. Madoff Ailesi Vakfı aracılığıyla hem birçok Musevi vakfına destek veriyor hem de diğer eğitim ve tiyatro vakıflarına yardımlar yapıyorlardı.

KRİZE YAKALANDI
İlk defa 1992 yılında, emektar muhasebecisi Avellino ve ortağının oluşturduğu bir Ponzi mekanizması ortaya çıkınca kafalarda Madoff hakkında da soru işaretleri oluştu; ama Madoff o zaman tek sorguyla paçayı kurtardı. Yine de o tarihten itibaren hakkında sekiz soruşturma açılacaktı. 1999'dan itibaren Madoff'un saadet zincirinin izini süren Boston'lı özel dedektif Harry Makropoulos, Amerikan Sermaye Piyasası Kurulu'nun Wall Street'in mülayim kralı hakkında soruşturma başlatmasını 2005 yılında başardı; ama Madoff yine aklandı. Madoff'un sonunu ekonomik kriz hazırladı. Krizin etkisiyle Ponzi Şeması'na taze para akışı yavaşlayıp, yatırımcılar sistemden bir anda 7 milyar dolara yakın miktarda nakit çekince Madoff'un saadet zinciri çöktü. Artan baskıya dayanamayan Madoff, önce 9 Aralık 2008'de kardeşi Peter Madoff'a ertesi gün oğulları Andy ve Mark'a "İşim büyük bir yalan ve basitçe dev bir Ponzi Şeması," sözleriyle suçunu itiraf edince oğulları da onu polise teslim ettiler. 11 Aralık'ta Manhattan'daki evinde tutuklandıysa da 10 milyon dolarlık kefalet karşılığı serbest bırakıldı. Ancak hakkında soruşturmalar devam etti ve nihayet 29 haziran'da mehkama kapısında bekleyen mağdurlarının coşkusunu yol açan bir şekilde, 150 yıla makum oldu. Madoff, sırrını itiraf ettiğinden beri ABD'de tartışılan sorunun cevabı tam anlamıyla verilebilmiş değil. Önce ABD'yi sonra Avrupa ülkeleri ve giderek dünyayı finansal krize sürükleyen gelişmeler, saadet zincirlerinden fazlasıyla etkilenmiş görünüyor.

***

KİMLER MADOFFZEDE?
Madoff'un kaybedenler ordusundaki en büyük 'Madoffzede' 3.2 milyar dolarlık yatırımla İspanyol Santander Bankası oldu. 1 milyar dolar yatıran HSBC ve Madoff'un pek çok müşteriyi bulduğu Palm Beach Kulübü'nün yanı sıra miktarı bilinmeyen yatırımlarıyla Steven Spilberg'in Wunderkinder Vakfı, CNN'in 'sohbet yüzü' Larry King, aktörler John Malkovich ve Kevin Bacon da dikkat çekiyor. 11 Aralık 2009'de Madoff'u polise ihbar eden Andrew ve Mark Madoff, o tarihten beri babalarıyla konuşmuyorlar. Madoff, çocuklarının olayla hiçbir ilgisi olmadığını ısrarla ifade etse de bu ısrarlı tutumu 1999'dan beri Madoff'un izini süren savcı Harry Markopolos'u ikna etmedi: "Bu tür işlerde, en güvendiğiniz insanlarla birlikte hareket etmek zorundasınız." Karar verilene kadar hiç açıklama yapmayan Madoff'un karısı da dava sona erince konuştu: "İtirafıyla hepimiz şoke olduk," diye başladığı sözlerine eşinin suçunu, kendisine, tutuklanmasına kısa bir süre kala anlattığını açıklayarak sürdürdü.

***

SAADET ZİNCİRİNİN ATASI PONZİ OYUNU
Ponzi Oyunu, sahte bir yatırım işlemi diye tanımlanabilir. İnsanlar, daha fazla para kazanacakları iddiasıyla yatırım yapmaya davet edilir. Yatırımcıların kazançları, aslında diğer yatırımcıların paralarıyla finanse edilir. Katılımcı sayısı arttıkça düzen büyür ve kendi kendini çeviriyormuş gibi gözükür. Ponzi Oyunu'nun gerçek kazananları ise oyuna önce katılanlardır. Sistemin devam etmesi ise insanların para yatırmaya devam etmesi ve para akışının sürmesine bağlıdır. Yatırımlarını satmak isteyenlerin sayısı aniden artarsa sistem çöker. Ponzi Oyunları diye adlandırılan bu hayali düzenin fikir babası, Little Dorrit adlı romanında aldatmacayı kurgusuna katan Charles Dickens'dır. İsim babasıysa posta kuponlarını her ülkede farklı değerde olduğunu keşfedip, bu sayede kurduğu ilk saadet zincirinden 1917-20 yılları arasında 40.000 kişiden 15 milyon dolar toplayan Charles Ponzi'dir. Ponzi'nin ilk saadet zinciri macerası hapishanede sona erdi.

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Güncel Haberleri

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah

GÜNÜN GELİŞMELERİ
EN ÇOK OKUNANLAR

Takip Et @sabah

GÜNLÜK BURÇ YORUMLARI

Facebook'ta paylaşılanlar
Twitter'da paylaşılanlar

Sosyal Medya' nın En Çok Paylaşılanları

YAZARLAR

tümü »

GALERİ
VİDEO

tümü »

ÜCRETSİZ SABAH BÜLTEN ÜYELİĞİ

Üye olun, son dakika haberleri e-postanıza gelsin.

Adı Soyadı :
E-posta :

Üye Ol