Karbon vergisi mi geliyor?

yeni haber
Zeliha ALAGÖZ TEMİZ / zeliha.alagoz@sabah.com.tr
Giriş Saati : 28.07.2010 09:41
Güncelleme : 28.07.2010 13:15

Türkiye’nin hem Kyoto Protokolü hem de Avrupa Birliği Uyum Yasaları gereği daha çevreci politikalar uygulaması gerekiyor. Sanayi kuruluşları ya kendi denetimlerini artıracak ya da devlet ek vergi dahil pek çok yaptırım uygulayacak...

Dünyanın dengesi iyice bozuldu. Mevsimler, iklimler birbirine karıştı. Yazın ortasında kış havası yaşayıp, kışın çiçek açan ağaçlara iyice aşina olduk. Dünya belki o saf haline gelemez ama dünyanın küresel dengesini bozup bu hale gelmesine neden olan insanoğlu en azından küresel iklim değişikliğini durdurmak için yoğun çaba içinde.

Karbon salınımını azaltmayı taahhüt eden Kyoto Protokolünü imzalamayan ülke neredeyse kalmadı. Yıllardır imzalamamak için direnen ABD bile Barack Obama'nın başkan seçilmesiyle imzayı koydu. Özellikle Avrupa Birliği (AB) ülkeleri bu işi oldukça sıkı tutuyor. AB ile müzakerelere başlamanın ön koşullarından biri de çevreci politikalar geliştirip, uygulamaya geçirmek...

Yapılan anlaşmalar gereği sadece hükümetlerin değil, şirketlerin de önlem alıp karbon salınımlarını azaltması gerekiyor. Özellikle Avrupa menşeli sanayi kuruluşları belirlenen hedefler dışı tek bir gram karbon bile salamıyorlar atmosfere. Çalışanlarının çıkardığı karbondioksitten, hammadde elde edilirken harcanan enerjiye kadar her bir kalemin hesabını tek tek vermek zorundalar. Ve bu durum Türkiye'yi oldukça yakından ilgilendiriyor...

Hali hazırda Avrupa Birliği'ne üye olmaya çabalayan bir ülke olarak Türkiye de 2012'ye kadar almayı planladığı önlemlerini somut hale getirmek durumunda. Hatta günümüz koşullarında daha da önemlisi Türk şirketlerinin Avrupa ülkeleriyle ticaret ve üretim ilişkilerinin devamı için kendi iç denetimlerini tamamlayıp daha çevreci politikalar nasıl geliştirebilirimin somut adımlarını atması gerekiyor.

CDP TÜRKİYE'YE AL ATTI

Dünya genelinde 2000 yılından bu yana şirketlerin, yatırımcıların ve hükümetlerin iklim değişikliği tehdidine karşı önlem almalarını sağlayacak bilgileri toplamak ve paylaşmak amacıyla başlatılan Karbon Saydamlık Projesi (Carbon Disclosure Project – CDP) nihayet Türkiye'ye de el attı...

Dünyada 55 trilyon dolar değerinde bir varlığı yöneten ve 475 kurumsal şirket adına hareket eden örgüt, yatırımcı ve büyük fonların talebi doğrultusunda Türkiye'de İMKB-50'de işlem gören firmalara, karbon salınımlarını ölçme ve çevre stratejilerini raporlamaları çağrısında bulundu.

Karbon Saydamlık Projesi'nin Türkiye ayağının koordinasyonunu yapan Sabancı Üniversitesi Yönetim Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi ve Kurumsal Yönetim Forumu Direktörü Prof. Dr. Melsa Ararat projenin, halka açık şirketlerin sera gazı salım miktarlarının ve iklim değişikliği ile ilgili risk yönetim politikalarının kurumsal yatırımcıların bilgisine sunulmasını amaçladığının altını çizerek şunları söylüyor:

"Artık uluslararası yatırım bankaları büyük boyutta projelerin hiç birine çevre konusunda plan ve programları yoksa kredi vermiyor. Projelerini enerji açısından iyi tasarlayabildikleri ölçüde kredilerin faizleri de düşüyor. Uluslararası fonların hemen hepsinde yatırım kriteri olarak çevre risklerinin iyi düşürülmüş olması ve yatırım yapılan şirketlerin ortalama emisyon yoğunluğunun belli bir yoğunluğun altında olması gerekiyor. Eğer enerji yoğunluğu yüksek bir şirkete yatırım yaparsam maliyetleri yarın yükselecek ve daha az kar edeceğim mantığı yatıyor altında. Tamamen ekonomik mantığa dayanan bir talep bu aslında. Bir de tamamen vicdanen ben istemiyorum diyenler var. Kendi kulvarındaki bir şirkete kıyasla emisyon hacmi fazla olan bir şirket, sermayeye ulaşmakta zorluk çekiyor."

TÜRKİYE'NİN KAYBI 300-400 TRİLYON DOLAR

Türkiye'nin sürdürülebilir çevre politikası olmadığı için yükselen piyasalara yapılan yatırımlardan yaklaşık 300-400 milyarlık yatırım kaybettiğinin altını çizen Ararat, Türkiye'nin yatırım yapılabilir bir ülke olabilmesi için başka şansının olmadığını vurguluyor.

CDP tarafından İMKB-50 şirketlerine iklim değişikliği politikalarını ve sera gazı salımlarını açıklamak için davet gönderildi, şimdi sırada İMKB-100 şirketleri var...

OECD HANDİKAPI

Bir taraftan şirketler, finans kaynağı kaybetmemek için çevreye duyarlı projeler geliştirirken bir taraftan da hükümet hem Kyoto Protokolü hem de Avrupa Birliği Uyum Yasaları gereği çevre politikalarına ağırlık vermek durumunda. Ancak Türkiye'nin önünde OECD'ye üye olduğu için oldukça büyük bir handikap var. Melsa Ararat Türkiye'nin Kyoto Protokolü'ndeki konumunu şöyle anlatıyor:

"Kyoto protokolü imzalayan ülkeler ikiye ayrılıyor; zengin ve kalkınmış ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler diye... Kyoto protokolüne göre kalkınmakta olan ülkeler zengin ülkelerden karbon azaltma maliyetlerini finanse etmelerini talep edebiliyorlar. Ancak Türkiye bir OECD ülkesi olduğu için, gelişmekte olan ülkelere sağlanan finans yardımlarından faydalanamıyor. Ancak Türkiye'ye bir istisna uygulandı ve gelişmiş bir ülke olmasına rağmen gelişmekte olan başka bir ülkeyi finanse etmek zorunda değil. Kendi yağıyla kavrulmak durumunda.

Çin, Hindistan ve Brezilya gelişmekte olan ülkeler arasında oldukları için gelişmiş ülkelerden emisyon azaltma harcamalarını finanse etmelerinin talep edebiliyorlar. Hindistan 1 ay önce karbon vergisi getirdi. Çin temiz kalkınma modellerini yürürlüğe koydu. Bu ülkeler pek ala biliyorlar ki en fazla enerji ihtiyacında artış bu ülkelerde olacaktır, enerjinin de daha da pahalanacağı göz önüne alınırsa maliyetini düşürmek açısından etkinliği yüksek programları uygulamaları gerektiğinin farkındalar."

KARBON TİCARETİ Mİ KARBON VERGİSİ Mİ?

Karbon salınımını azaltmak için dünyada iki alternatif yaptırım örneği var; karbon ticareti ve karbon vergisi...

Karbon emisyonlarını sınırlama kararı alan ülkeler ve şirketlerin oluşturduğu karbon piyasasında yapılan ticarete karbon ticareti deniyor. Kısaca şöyle tanımlanabilir:

Karbon piyasası karbon emisyonlarını sınırlama kararı almış ülkeler ya da gönüllü olarak bu kararı almış özel sektör grupları içinde kendisine tanınan haktan daha fazlasına ihtiyaç duyanla, kendisine tanınmış haktan daha azını salan şirket ya da ülkeler arasındaki ticarettir. Bazen belirli ülkeler ülke olarak bunu satın alıp kota olarak dağıtabiliyor. Diğeri ise karbon emisyonuna ihtiyaç duyan ülkelerin salım kredisini bu şekilde bir piyasadan satın almak yerine gelişmekte olan bir ülkede emisyon azaltıcı bir projeyi finanse ediyor. Ağaç dikmek ya da bir sanayi tesisinin kömür kullanımından temiz enerjiye geçmesini sağlamak gibi.

Kısacası Karbon ticaretini 'kirletme hakkı' olarak özetleyebiliriz. Karbon ticareti aslında atmosferde yayılan karbon miktarını azaltmadığı için son yıllarda oldukça eleştiriliyor. Melsa Ararat, uygulamanın en sıkı savunucularından olan ABD eski başkan yardımcılarından Al Gore'un bile son zamanlarda karbon ticaretinin yanlışlığını dile getirdiğini söylüyor.

Karbon vergisi ise son yıllarda daha gözde bir uygulama. Bu sistem de kısaca şöyle uygulanıyor:

Atmosfere hakkı olandan fazla karbon salan şirketler, saldıkları her fazladan karbon için vergi ödüyor. Bu vergileri ürünün bedeline yansıtırsa piyasada daha ucuza satılanlarla rekabet edemiyor, yansıtmazsa maliyetleri artıyor ve rekabet koşulları zorlaşıyor. Yani şirketlerin karbon salınımlarını belirlenen sınırlama çekmek dışında başka çaresi kalmıyor.

Türkiye karbon salınımını bir an önce azaltmak için bir an önce politikalar geliştirmek zorunda ve önünde iki seçenek var; ya karbon piyasasına kaydolup karbon ticareti yapacak, ki Türkiye'nin Kyoto'daki konumundan dolayı bu neredeyse imkansız, ya da şirketlere yaptırım uygulamak için karbon vergisi koyacak. Ve Türkiye nur topu gibi yeni vergi kalemlerine kavuşacak...

Karbon vergisi mi geliyor?
İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı kuruldu
Karbon Saydamlık Projesi’nin ilk adımı

Etiketler : Avrupa Birliği, Melsa Ararat, Kyoto, karbon ticareti, iklim değişikliği, çevre, Sabancı Üniversitesi

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Ekonomi Haberleri

Diğer Ekonomi Haberleri: İlk üçün değişmez oyuncusu olmakta kararlı; Emekli polis borsacı vurdu; Corio, Bursalı Anatolium'u aldı; Halkbank, tarımda oyunun kurallarını yeniden yazıyor; Kârlar büyük gelince Küçük ne dedi?; Denizbank tarımda zirveyi hedefliyor; Test kimseyi memnun etmedi; Turkcell'den 'denemesi bedava' 3G kampanyası; Ev almak için Türk oluyorlar; Yapı Kredi'ye mükemmellik ödülü; Talih Kuşu 'cep'ten oyun oynatacak self servise geçecek; Zorlu Enerji, Rusya'daki ortakları ile davalık; Hedef Ecza'da büyük patron artık Alliance; Tüm zamanların rekorunu kırdı; SPK'dan manipülasyona sert tedbir; Sanofi'ye 2 dalda ödül; Avrupa ambargosu Türkiye'yi İran'ın alım üssü yapacak; İşler iyi gidiyor altı yeni şube daha açacağız; Kimler nerede ev aldı?; Kutman dedesi için Erzincan'a yurt yaptırdı; Çalışan, tavuk yemekten kanatlanacak; Bilgi veren çiftçiye 300 lira; Amerika BP'ye el koydu; İşte Türkiye'nin en büyüğü; İşte Merkez'in enflasyon tahmini; 268 bankaya el koydu; Haber turu; Stresteki Yunanistan'a Ziraat Bankası markajı; Ferrari'nin yeni oyuncağı 599 GTO kasımda Türkiye yollarına çıkacak; Vodafone Türkiye 16 milyonu aştı

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah

İMKB 100	54809,94
Değişim oranı	% -0,19
Hacim-milyon TL	2361037723
Yükselen hisse	174
Düşen hisse	228
Değişmeyen hisse	205

USD	% 0,74	1013,5 TL
EURO	% -0,84	980,5 TL
IMKB	% -4,4	956,02 TL

Döviz	Alış	Satış
ABD Doları	1,8425	1,8435
EURO	2,3065	2,3075
İngiliz Sterlini	2,89	2,903
İsviçe Frangı	1,92	1,931
Japon Yeni	2,305	2,326

Döviz	Parite
Euro / USD	1,2517
Sterlin / USD	1,5747
USD / Japon Yeni	0,7926
USD / İsviçre Frangı	0,9547

Borsa	Son Değer	%Değişim
Bovespa, Sao Paulo	54463,16	0,74
Hang Seng HK	20501,67	0,31
Argentina MERVAL	2340,26	2,26
Nikkei 225	8580,39	0,2
T300 Comp. Toronto	11576,47	0,09
Taiwan Weighted	7147,75	-1,75
DJ Industrial	12454,83	-0,6
Straits Times	2780,42	-1,53
DJ Transport	5079,84	-0,56
All Ordinaries, Sydney	4081,20	-0,61

Hisse	Değer	Değişim
DENIZ	14,20	-20,00
ENKAI	4,02	-12,42
CEYLN	2,08	-12,24
DOGUB	1,75	-12,06

Sembol (ör: "ISCTR")

Hisse	Değer	Değişim
IZMDC	5,78	9,47
INDES	3,09	8,80
CBSBO	0,32	6,67
NIBAS	2,31	6,45

Hisse	Hacim
GARAN	5,86
AKBNK	5,44
ISCTR	3,75
VAKBN	2,99