Haberi Dinle

Yeni tehlike 'demokrasi açığı'

İRFAN DONAT
04.02.2011

Ekonomik kriz denince akla cari açık ve bütçe açığı geliyor. Ancak Tunus ve Mısır'daki son isyanlar ekonomiler için demokrasi açığının, yeni bir tehdit olarak ortaya çıktığını gösteriyor. Uluslararası Şeffaflık Örgütü Direktörü Marschall "Demokrasi açığı olan ülkelerde sosyal ve ekonomik kriz kaçınılmaz" diyor

Küresel krizin ardından dünya ekonomisinin en önemli sorunlarından biri olan bütçe açıkları çok sayıda ülkede finansal kriz yaratırken, şimdi de ekonominin yeni tehdidi 'demokrasi açığı' olarak tanımlandı. Kuzey Afrika ülkelerinden Tunus ve Mısır'da patlak veren ve çevre ülkeleri de etkisi altına alan rejim karşıtı gösteri ve protesto olayları büyürken, Uluslararası Şeffaflık Örgütü (TI) Direktörü Miklos Marschall, bölge ülkelerinde yaşanan çarpık yönetim şekli ve sonuçlarını SABAH'a değerlendirdi. Dünya ekonomisini tehdit eden ve özellikle gelişmemiş ve az gelişmekte olan ülkelerde ortaya çıkan yeni tehlikenin adını 'demokrasi açığı' olarak tanımlayan Marschall, "Mısır ve Tunus gibi ülkelerde artan yolsuzluk ve rüşvetlere karşı bugüne kadar hükümetler tarafından hiçbir önlem alınmadı. Artan gelir adaletsizliğinin tetiklediği yoksulluk ve bir türlü gerçekleştirilmeyen demokratik reformlar halkı sonunda isyan ettirdi. Demokrasi açığının yaşandığı bu ülkeler, ortaya çıkan tabloyu zamanında iyi okuyamadı. Bu tür ülkelerde sosyal ve ekonomik kriz kaçınılmaz" dedi.

4 KİŞİDEN BİRİ RÜŞVET VERİYOR
Kurum olarak 80'den fazla ülkede yolsuzluk araştırmaları yaptıklarını kaydeden Marschall, araştırma sonuçlarına göre 2010 yılında dünya nüfusunun ortalama yüzde 25'inin bir şekilde bir kurum ya da kişiye rüşvet verdiğini, bu oranın Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da yüzde 36, Aşağı Sahra Afrikası'nda ise yüzde 56'ya çıktığını söyledi. Yolsuzluk ve rüşvetin kötü yönetimlerin en büyük zaafiyeti olduğunu belirten Marschall, bunun da toplumu demoralize ettiğini kaydederek, "Ancak söz konusu rejimlerin en zayıf halkası, toplumdaki kırılma noktasının ne zaman olabileceğini tahmin edememek" dedi. Ülkede yaşanan ufak bir yolsuzluğun önüne geçilmediği takdirde, bunun sistemde domino etkisi yaratarak hızla büyüdüğünün altını çizen Marschall, küresel krizden ötürü son 3 yılda yolsuzluk ve rüşvet olaylarında büyük oranda bir artışa şahit olduklarını söyledi.

'Sosyal patlamayı kimse bu şekilde kestiremedi'
Ekonomik sıkıntı yaşayan ve yoksullukla mücadele eden bir toplumun, rejimin oluşturduğu elit bir grubun bolluk içinde yaşamasına haklı olarak öfke duyduğunu kaydeden Marschall, "Yolsuzluk rejimleri güçlerini tamamen kendi elit kesimi üzerinde kurdukları yerleşik yolsuzluk sisteminden alır. Ekonomi belirli bir kesimin çevresinde büyür. Ufak ve marjinal gibi gözüken tepkiler biranda büyüyerek söz konusu sistemin çöküşünü tetikleyebilir. Son olaylar bunun en somut kanıtı. Kimse, Tunus ve Mısır'daki sosyal patlamayı bu şekilde kestiremedi" dedi.

Daha şeffaf ve hesap verebilir bir yapı oluşturulmalı
'Demokrasi açığı' sorununun en önemli ayaklarından biri olan yolsuzluğun tek yönlü mücadele ile çözülemeyeceğini savunan Marschall, "Yolsuzluğu, sadece yolsuzlukla mücadele ederek çözemezsiniz. Bunun yanında kamu yönetimi, adalet, demokrasi ve makroekonomi gibi farklı alanlarda birbirini tamamlayan reformlar gerçekleştirilmeli. Yolsuzluk kültürü, aşırı kuralcılık ve yürütmedeki eksikliklerin bir kombinasyonudur. Küresel finansal piyasalarda yeni hükümet krizlerinin önüne geçmek için yönetimlerin daha şeffaf ve hesap verebilir bir yapıya kavuşturulması lazım" dedi. Kaosun yaşandığı bölgelerde toplumların, rejim yüzünden geleceğe yönelik herhangi bir umut ya da beklenti içinde olmadığını söyleyen Marschall, karamsar ve öfkeli halkın sistem yüzünden güven kaybı yaşadığını belirtti.

Yolsuzluğun yarattığı hasarı tespit etmek zor
Küresel ekonomide yolsuzlukların hacmini ve yarattığı finansal hasarı tespit etmenin çok zor olduğunu ifade eden Miklos Marschall, "Dünya Bankası'nın araştırmaları sonucu ortaya çıkan verilerde global anlamda devlet kontratlarının yüzde 10-15'lik bir bölümünde yolsuzluk yaşanıyor. Ancak bu oran bana göre çok mütevazi geliyor" diye konuştu.

Çatışmalar Avrupa borsalarını aşağı çekti
Mısır'daki çatışmalar, Avrupa borsalarını dalgalandırırken, Tokyo borsası düştü. ABD'deki endeks vadelileri de Avrupa'dakiler gibi inişli çıkışlı hareket etti. Öte yandan, beklentilerin altında kâr açıklayan Shell, şirketin rafineri biriminin geçtiğimiz çeyrekte baskı altında kaldığını söylemesi üzerine yüzde 3 değer kaybetti. İsveç'in en büyük telefon şirketi TeliaSonera AB, şirketin dördüncü çeyrekte kârlarını artan taleple birlikte yükselttiğini söylemesinin sonrasında yüzde 2.8 değer kazandı.

Protestolar Arap borsalarına 49 milyar dolara mal oldu
Kuzey Afrika'da patlak veren yönetim karşıtı gösteriler nedeniyle 13 Arap borsası 49 milyar dolar zarar etti. Kuveytli araştırma şirketi KAMCO'ya göre 25 Ocak'ta 991 milyar doları geçen 13 Arap borsasında işlem gören şirketlerin değeri 31 Ocak'ta 942 milyar dolara düştü. En büyük kayıp, 32 milyar dolarla Körfez Bölgesi'ndeki 9 ülke borsasında görüldü. Suudi Arabistan borsasında 21 milyar dolar, Mısır Borsası'nda da gösterilerin ilk iki gününde 12 milyar dolar kayıp yaşandı.

Fitch de Mısır'ın notunu bir basamak düşürdü
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Mısır'ın kredi notunu bir basamak düşürdü. Fitch Rating'den yapılan açıklamada, Mısır'ın BB+ olan kredi notunun bir kademe düşürülerek BB yapıldığı belirtildi. Kredi notunun düşürülmesinde, Mısır'da rejime yönelik olaylı protesto gösterileri ve bunun ekonomiye yansımaları etkili oldu. Diğer reyting kuruluşları Moody's ve Standard & Poor's da geçtiğimiz günlerde Mısır'ın kredi notunu düşürmüştü.

Emtia fiyatları rekor üstüne rekor kırıyor
Küresel iklim şartlarının hasatlara zarar verdiği bir dönemde global ekonomik büyümenin doları güçlendirmesi, emtia fiyatlarını zirveye taşıdı. S&P, 24 farklı emtiayı kapsayan GSCI Toplam Getiri Endeksi, yüzde 0.6 artış kaydetti, 5,152.9 puana yükselerek, Kasım 2008'den bu yana en yüksek düzeye çıktı. Bakır, kauçuk ve pamuk fiyatları rekora koşarken, brent petrolün varil fiyatı 102.64 dolara çıktı. Londra Metal Borsası'nda bakır, alüminyum, çinko, kalay, kurşun ve nikel de artış kaydetti.

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Ekonomi Haberleri

Diğer Ekonomi Haberleri: Akaryakıta 7 kuruşluk zam; Sosyetenin gemisi Çin'de battı; Dünya gıda fiyatları 2.5 yılın zirvesinde; Tahvil 8.30'u aştı; Nijerya da TOKİ'den konut istedi; Gösteriler 49 milyar $'a mal oldu; Petrol karşılığı 5-10 bin konut; Sözleşmeli öğretmene müjde!; Akaryakıt bayileri de zam yaptı; En hızlı büyüyen operatör Vodafone; Fitch Mısır'ın notunu düşürdü; Gayrimenkulde büyüme beklentisi; Avrupa Merkez Bankası'ndan enflasyon uyarısı; İşte Ocak ayı enflasyonu; Zam şampiyonu kuru soğan; Motorine 8-9 kuruş zam; Dolar yükseldi, borsa düştü; '4 bin peşin daire senin' atağı; Bizim Toptan hisseleri borsada; Özilhan Koç ve Zorlu'ya rakip oluyor; Dünyaya havacı yetiştirecek; Shopping Fest'e Mısır piyangosu; Piyasalarda Mübarek bayramı; "Türkiye, elektrikte AB'ye açılan kapımız"; Akenerji'de Çek spekülasy; Kayseri Şeker'e yeni müdür; Rakı şişesinde kavga başladı; Kırgızistan'la da vizeler kalkıyor; 'Akaryakıtta kâr düşmezse tedbir alırız'; 150 liralık alışverişe ekrandan ilan-ı aşk

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah

İMKB 100	54809,94
Değişim oranı	% -0,19
Hacim-milyon TL	2361037723
Yükselen hisse	174
Düşen hisse	228
Değişmeyen hisse	205

USD	% 0,74	1013,5 TL
EURO	% -0,84	980,5 TL
IMKB	% -4,4	956,02 TL

Döviz	Alış	Satış
ABD Doları	1,8425	1,8435
EURO	2,3065	2,3075
İngiliz Sterlini	2,89	2,903
İsviçe Frangı	1,92	1,931
Japon Yeni	2,305	2,326

Döviz	Parite
Euro / USD	1,2517
Sterlin / USD	1,5747
USD / Japon Yeni	0,7926
USD / İsviçre Frangı	0,9547

Borsa	Son Değer	%Değişim
Bovespa, Sao Paulo	54463,16	0,74
Hang Seng HK	20501,67	0,31
Argentina MERVAL	2340,26	2,26
Nikkei 225	8580,39	0,2
T300 Comp. Toronto	11576,47	0,09
Taiwan Weighted	7147,75	-1,75
DJ Industrial	12454,83	-0,6
Straits Times	2780,42	-1,53
DJ Transport	5079,84	-0,56
All Ordinaries, Sydney	4081,20	-0,61

Hisse	Değer	Değişim
DENIZ	14,20	-20,00
ENKAI	4,02	-12,42
CEYLN	2,08	-12,24
DOGUB	1,75	-12,06

Sembol (ör: "ISCTR")

Hisse	Değer	Değişim
IZMDC	5,78	9,47
INDES	3,09	8,80
CBSBO	0,32	6,67
NIBAS	2,31	6,45

Hisse	Hacim
GARAN	5,86
AKBNK	5,44
ISCTR	3,75
VAKBN	2,99