Eski sevgilinin başına gelenlere sevinmek etik mi?

07.09.2010

Eski sevgilinin başına gelenlere sevinmek etik mi? İşte cevabı.

ESKİ SEVGİLİNİN BAŞINA GELENLERE SEVİNMEK ETİK Mİ?
Erkek arkadaşım beni terk ettiğinde çok büyük üzüntü yaşamıştım. Peşinden gittiği yeni sevgilisinin onu yüz üstü bıraktığını ve bu arada işten atıldığını öğrendim. Bir yandan 'Oh olsun' diyorum ama bir yandan da vicdanım sızlıyor. (S.T.)

Başkalarının mutsuzluğuna sevinmek insanlık hali. Ama iyi bir hal olup olmadığı tartışılır. Zaten yüz yıllardır tartışılıyor. Başkalarının başına gelenlere sevinmenin felsefede bir adı bile var: "Schadenfreude" diyorlar, Almanca adıyla.

Kıskançlığa benziyor ama kıskançlık değil. Alman felsefeci Schopenhauer'e göre kıskançlıktan daha kötü bir şey. Zalimane bir davranış olduğu için insanoğlunun en kötü davranış biçimlerinden biri.

Ama herkes Schopenhauer'le aynı fikirde değil. Felsefeci Aaron Ben-Zeév'e göre başkalarının başına gelenlere sevinmenin pekala insanlık hali olduğu durumlar var. Öyle ya, insan başına geleni bazen gerçekten hak ediyor. Trafik kurallarını ihlal eden bir sürücünün ileride trafik polisi tarafından çevrildiğini gördüğümüzde seviniyorsak, bu ayıplanacak bir şey mi? Aaron Ben-Zeév'e göre değil.

Ben-Zeév'e göre, başkasının "başına gelen" eğer büyük bir felaket değilse ve bu bizzat sizin bir "oyununuz" değilse, "oh olsun" demek, insanlık hali.

Anlattığınız olaya Aaron Ben-Zeév'in dedikleri ışığında bakalım: Eski erkek arkadaşınızın, uğruna sizi terk ettiği sevgilisi tarafından terk edilmesi, onun açısından elbette berbat bir durum. Ama "büyük bir felaket" mi? Hayır, değil.

Ve bunda sizin bir payınız da yok. (Her ne kadar işin içinde bir "etme bulma" durumu olsa da.) Öyleyse buna sevinmekte etiğe aykırı bir şey yok.

Buna karşılık işinden atılmasına sevinmek farklı. İşten atılmak herkes için pekala "büyük felaket" olabilir. Buna sevinmek, zalimlik.

Bence eski sevgiliniz iki çift sözü hak ediyor: Önce "oh olsun", sonra "vah vah."

ÇALIŞANI İNSAN YERİNE KOYMAYAN PATRONDAN HABERSİZ İŞ ARAMAK ETİK Mİ?
Çalıştığım şirkette hiç mutlu değilim. Muhasebe bölümünde tek kişi çalışıyorum. Ama temizlik, çay gibi işlere de ben bakıyorum. Ve bunlar için ekstra ücret de almıyorum. Muhasebede tek kişi olduğum için yıllık izin kullandırmadılar… Hasta olduğumda hastaneye gitme izni bile vermiyorlar. Muhasebede tek olmam sanki benim kabahatimmiş gibi davranıyorlar. İtiraz etmeye çalışınca lafı ağzıma tıkıyorlar. İşe ihtiyacım olduğu için istifa edemiyorum. Ben de çareyi haber vermeden yeni iş aramakta buldum. Yalan söyleyerek başka şirketlere iş görüşmesine gitmem etik mi? (Rumuz: Şeker Kızıcı)

Tıpkı sizin gibi patronundan habersiz iş arayan Konyalı bir okurumuzun sorusunu daha önce yanıtlamıştım. Özetin özeti: Bence patrondan habersiz iş görüşmesine gitmekte etiğe aykırı bir yan yok. Bunun için yalan söylüyor olmak hoş değil. Ama bu "minör" bir etik ihlal.

Size sonuna kadar sömürülecek "doğal bir kaynak", bir köle muamelesi yapmaları ise geçtik etiği, insan haklarına aykırı.

Ve anlattığınız olayın bir de toplumsal çıkar boyutu var: Üç kişinin işini bir kişiye yaptırmak, işsizliği patlatacağı için toplumsal çıkarlara da aykırı!

Konyalı okurumuz İ.S.'ye 14 Ağustos tarihinde verdiğim yanıtı, tüm okurların ilgisini çekebileceği düşüncesiyle tekrar yayınlıyorum:

PATRONDAN HABERSİZ İŞ ARAMAK ETİK Mİ?

"Doğrunun ekonomik kullanımı"
Bir işte çalışırken yöneticilerden gizli olarak başka bir iş aramak ve bunun için zaman zaman işyerinden izin alarak şehir dışında mülakatlara gitmek etik midir? (İ.S. Konya)

İlginç bir durum: Ortada bir yalan yok. Ama doğru da yok! Geçenlerde okuduğum etikle ilgili bir kitapta, bu tür durumlar için kullanılan zekice bir sözle karşılaşmıştım: "Doğrunun ekonomik kullanımı." Ortada bir yalanın olmadığı ama doğrunun eksik söylendiği durumlar için kullanılan bir deyim bu. Sizin durumunuza da uyuyor: Yöneticilerinize yalan söylemiyorsunuz. Ama doğruyu da gizliyorsunuz. Ortada yalan olmadığına göre bence bunda etiğe aykırı bir durum yok.

Çalışıyorken başka bir iş aramak da etiğe aykırı değil. "Faydacı" etik felsefesi şöyle der: "Sonuçta herkese en büyük faydayı sağlayacak olan yol, doğru yoldur." Bence sizin durumunuzda herkes için en hayırlısı, bir an önce başka bir iş bulmanız.

Çünkü istediğiniz gibi bir iş bulmak sizi mutlu edecek. Sizden boşalacak yere yaptığı işten daha mutlu olacak, şirkette uzun yıllar kalmak isteyip azimle çalışacak birini almak da patronunuz için hayırlı olacak.

En kısa zamanda hayalinizdeki işi bulmanız dileğiyle.

HERKESE ETİK SORUSU: DOLAR YÜKSELİNCE, KIZKARDEŞE OLAN DOLAR BORCU NASIL ÖDENMELİ?

Dünkü etik sorusunu tekrarlamak istiyorum. New York Times gazetesinin kıdemli "etikçisi" Randy Cohen'in geçenlerde yanıtladığı bir soru bu. Türkiye'de de herkesin başına gelebilecek cinsten bir mesele. Cohen'in verdiği yanıtı ve sizinkileri yarın açıklayacağım.

İşte o soru:

Ben ABD'de yaşıyorum, kızkardeşim ise Kanada'da. Geçen yıl 5 bin dolara ihtiyacım oldu, kızkadeşim bu parayı bana borç verme nezaketi gösterdi. Borç aldığım tarihte iki ülkenin paraları hemen hemen eşitti, kızkadeşim bana 5 bin ABD doları göndermek için 5 bin 20 Kanada doları harcadı. Aldığım borç sayesinde kendimi toparladım ama Kanada doları kötüye gitti: ABD doları karşısında değer kaybetti. Şimdi kızkadeşime 5 bin 20 Kanada doları almak için, 4 bin 267 ABD doları vermem yeterli olacak. Kurlar değişmezse, aldığım borçtan 733 ABD doları "kazanmış" olacağım. Acaba bu spekülasyonda para kazanması gereken kişi ben değil o mu? Bu arada kızkadeşim muhasebeci, kur farkını görmemesi imkansız. Ne yapmalıyım?

Sevgili okurlar peki siz olsanız, dolar borcunuzu nasıl öderdiniz? Yanıtlarınızı etik@sabah.com.tr'ye yazın.

HAYATTA KARŞINIZA ÇIKAN ETİK SORULARI YAZIN
Hayatta karşınıza çıkan etik problemlerle ilgili her türlü sorunuzu etik@sabah.com.tr adresine yazın. E-posta kullanmak istemiyorsanız, sorunuzu aşağıdaki yorum alanına da bırakabilirsiniz. Sorunuzda rumuz da kullanabilirsiniz.

kalan karakter 460

yorumla

haberin tüm yorumlarını OKUYUN(1 yorum)

zcelebi // İSTANBUL

** Peki patronun işçiyi adam yerine koymaması etik mi ?

Aynı Görüşte misiniz?: evet11; hayır1

cevapla 07.09.2010 09:34

haberin tüm yorumlarını OKUYUN(1 yorum)

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Etik Rehberi Haberleri

Öğrenci indiriminden yararlanmak için araya öğrenci koymak etik mi? Öğrenci indiriminden yararlanmak için araya öğrenci koymak etik mi?

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah