Demokrasiye 'kısmen' çelme

Anayasa Mahkemesi, 111 milletvekili tarafından Anayasa değişiklik paketinin iptali ve yürütmesinin durdurulmasına ilişkin başvuruyu sonuçlandırdı. Yüksek Mahkeme, mahkemenin kendi yapısı ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun (HSYK) da yapısını değiştiren Anayasa paketinde esasa girdi ve kısmi iptal kararı verdi. Karara göre, Anayasa Mahkemesi'ne Meclis'ten yine üye seçilebilecek ancak Yargıtay ve Danıştay'daki seçimlerde bu kurumların üyeleri birden çok aday için oy kullanabilecek. Anayasa Mahkemesi, 12 Eylül'de referanduma sunulacak Anayasa paketinin iptali istemiyle çoğunluğu CHP'lilerden oluşan milletvekillerinin yaptığı başvuruyu bugüne kadar görülmemiş bir hız ve gizlilikle karara bağladı. Kurulun dün kısa bir toplantı yaparak iptal istemini ne zaman görüşmeye başlayacağını belirlemesi bekleniyordu ancak akşam saatlerinde sürpriz bir şekilde kararın açıklanacağı belirtildi. Heyetin 9.5 saat süren müzakeresinin ardından saat 20:30'da Başkan Haşim Kılıç kameraların karşısına çıktı ve alınan kararı açıkladı.

ESASTAN GÖRÜŞME
Kılıç'ın yaptığı açıklamaya göre, öncelikle paketin şekil yönünden iptal edilip edilmeyeceği oylandı. Oylamada şekil yönünden iptal isteminin reddine oybirliğiyle karar verildi. Bu aşamadan sonra paketin kritik maddeleri olan ombudsmanlık, hakim ve savcıların denetimi, Anayasa Mahkemesi'nin yapısı, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru, HSYK'nın yapısı ve paketin bütün halinde halk oylamasına sunulmasını içeren 8, 14, 16, 19, 22, 25 ve 26. maddelerinin Anayasa'nın değiştirilmesi dahi teklif edilemeyecek 4. maddesi ile aykırı olup olmadığının incelenmesini oylamasına geçildi. Mahkeme, bu aşamada oy çokluğu ile bu maddelerin Anayasa'nın 4. maddesi karşısındaki konumunu tartışmaya karar verdi. Mahkeme bu kararını kritik eşik olan 4'e karşı 7 oyla aldı. Yani 4 üye "esasa geçmeyelim ve bu maddeleri incelemeyelim" derken 7 üye, "Bu maddelerin, Anayasa'nın değiştirilmesi dahi teklif edilemez maddelerine aykırı olup olmadığını tartışalım" dedi. Bu aşamadan sonra, Anayasa paketinde yer alan ve Anayasa Mahkemesi'ne Meclis'in üye seçmesi ile HSYK'ya Cumhurbaşkanı'nın seçeceği üye sayısının artırılmasına ilişkin hükümlerin iptali istemi oy çokluğu ile reddedildi. Aynı şekilde Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkı ile paketin tümüyle halk oylamasına sunulmasını içeren hükümlerinin iptali başvurusu için de oy çokluğu ile ret kararı çıktı. Yüksek Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'ne yargı organlarından ve avukatlar arasından seçilecek üyeler için bu kurumlarda her bir adaya sadece bir oy verilmesini düzenleyen ibareleri oy birliğiyle reddetti. Buna göre; Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, Sayıştay ve barolarda yapılacak seçimlerde oy kullanacak olanlar daha önce olduğu gibi birden çok adaya aynı anda oy verebilecek. Böylelikle Cumhurbaşkanı'na gönderilecek olan 3 aday yargı kurumları ile barolardaki çoğunluğun iradesiyle belirlenmiş olacak

YÜRÜRLÜK İPTALİNE ONAY YOK
Yargıtay ve Danıştay ile barolardan HSYK'ya üye seçilirken her bir aday için tek bir oy kullanılması oy birliği ile Anayasa'ya aykırı bulundu. Mahkeme, Cumhurbaşkanı'nın HSYK'ya "iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri ve üst kademe yöneticileri" arasından üye seçmesini de Anayasa'ya aykırı buldu. Böylelikle Anayasa Mahkemesi ve HSKY'ya Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) usulü üye seçiminin önüne geçilmiş ve yargı organlarının bu iki kuruma üye seçme iradelerine dokunulmamış oldu. Mahkeme, iptal ettiği ana maddelerdeki bu düzenlemelerin geçici maddelerdeki yansımaları için de iptal kararı verdi. Anayasa Mahkemesi, dün "yürürlüğün durdurulması" istemini de reddetti. Bu nedenle 12 Eylül'deki halkoylamasına kadar mahkemenin kararını Resmi Gazete'de yayınlaması gerekiyor. Aksi halde 12 Eylül'de seçmen iptal edilmiş olan ibarelere de oy vermiş olacak. Mahkeme başkanı Kılıç, halkoylamasına iptalle ayıklanmış metnin sunulacağını söyledi.