Haberi Dinle

Geleceği Neyin Çizdiğini Yeniden Düşünelim: Bilim Mi, Teknoloji Mi?

JOHN MARKOFF
02.11.2009

Bilimin sınırlarının mikroskop, teleskop veya otomatik DNA sıralama gibi daha yeni bir teknik ilerleme olmadan nasıl olacağını bir düşünün. Yine de insan algısı ve mantığından kaynaklanan bir bilim olurdu. Ama teknolojisiyle insan algısını genişleten, bilgisayarlarıyla zihni keşfeden ve kâinatın kendisinden, atom içindeki en zor ulaşılır parçacığa kadar deşifre eden modern bilimden çok daha az etkili olurdu. En yaygın görüş, teknolojinin daha az saf ve bilimden daha ticari olduğu yönünde. Ama W.Brian Arthur isimli ekonomistin "Teknolojinin Doğası: Nedir ve Nasıl Gelişiyor" isimli kitabında kapsamlı bir yenilenme teorisi geliştirme çabalanın bir parçası olarak, bilim ve teknoloji arasındaki ilişkiyi yeniden şekillendiriliyor. Arthur'a göre, bilim ve teknoloji ilişkisi insanların genel olarak kabul ettiğinden çok daha iç içe. Bilim ve teknoloji bir çeşit eş-evrim içinde, beraberce ileriye doğru hareket ediyor. Ama bilim başı çekmiyor. Son verdiği röportajlarından birinde, "Projeye girdiğimden beri her şeyin çıkış noktasının teknoloji olduğunun farkına varmaya başladım" diyen Dr Arthur, "Teknoloji hem modern bilimi hem de ekonomiyi üretiyor. Biz tam tersini, yani bilimin teknolojiye ve ekonominin teknolojiye yol açtığını düşünme eğilimindeyiz. Ama teknoloji her ikisinden daha temel" diye konuşuyor. Silikon Vadisi'nin önde gelen düşünürlerinden birinin bu görüşe nasıl ulaştığını tahmin etmek kolay ama Dr Arthur'un iddiası tek taraflı bir açıklama değil. Dr Arthur, teknolojilerin nasıl değiştiği ve teknolojik evrimin "tümbileşik" diye adlandırılan bir modeli etrafında nasıl teorik bir çerçeve inşa ettiğine ilişkin Darwinci ve daha mekanik yaklaşımlardan uzak duruyor. Dr Arthur kitabında, var olan teknolojilerin kaotik ve sürekli yeniden kombine olarak geliştiğini yazıyor. Bu görüşe göre, bütün teknolojik buluşlar aynı süreçten geçerek, var olan mevcut teknolojik bileşenlerin değişik şekillerde kombine edilmesiyle ortaya çıkıyor. Bunun yanı sıra, hem teknolojik hem de bilimsel ilerlemelerin insanların daha önce tanımladıkları bir hedefe doğru yol arayışıyla ortaya çıktığını söylüyor. Bu, buluşa çok derin bir sosyal bakış açısı getiriyor. Dr Arthur'un görüşüne göre, "kimseye bağlı olmayan mucit"in aslında kendisi bir buluş. Bağımsız düşünen bir dahi, var olan teknolojiler hakkında derin bilgi sahibi olan ve bunları yeni yollar kullanarak kombine edebilecek hayal gücüne sahip biri. Dr Arthur piyasanın bu noktada yeni teknolojilerin doğuşunda belirleyici bir rol oynadığını düşünüyor. Bunun çarpıcı örneklerinden biri jet motorlarının ticari hava taşıtlarında kullanmak üzere dönüştürülmesi. Mühendislik, matematik ve ekonomi eğitimi alan Dr Arthur, artan kazançların dünya ekonomilerine etkisini araştıran kişi olarak biliniyor. Aynı zamanda üçüncü dünya ülkelerindeki insan doğurganlığı üzerinde çalışmalar yapmış ve son olarak da teknolojinin genel tanımına doğru yönelmiş. "Teknoloji biraz müziğe benziyor" diyen Dr Arthur, "Ayrı ayrı teknolojiler konusunda çok bilgi var. Müzikte tüm bestelerini kâğıda dökmüş tüm bestecilerin eserleri mevcut. Tüm bestelerdeki her notayı biliyoruz ama müzik nedir ve müziğin müzikal tarafının nereden gelir diye sorarsanız, oldukça derin felsefi bir sohbetin içindesiniz demektir" diye ekliyor. Dr Arthur'un vardığı nokta Darwin'in "Türlerin Kökeni" teorisiyle paralellik gösteriyor ama onu tekrar etmiyor. Radikal yeni teknolojilerin ortaya çıkışını açıklarken, jet motorunun piston motorlarıyla ilgili küçük ilerlemelerin düzenli olarak birikmesinden kaynaklanmadığı veya modern bilgisayarın mekanik hesap makinesinin bir sonraki nesli olarak ortaya çıkmadığına özellikle işaret ediyor. Kitabının, "Yarattığımız Şeyin Neresinde Duruyoruz?" isimli son bölümünde, filozof Martin Heidegger ve sosyolog Jacques Ellul gibi farklı düşünen yazarların, teknolojiyi kendi kendine düşünme yetisi olan Frankestein gibi bir varlığa benzetmesine vurgu yapıyor. Dr Arthur, teknolojinin bizi insan olarak tanımlayan bir şey olduğu ve bunun sonucu olarak teknolojinin insanlığı esir almasındansa, insanların bir dizi teknolojiyi kontrol altına alarak insanlığımızı ilerleteceğini düşünüyor. Bir ekonomist, insanın yarattığı müziği buluşun arkasından dinliyor.

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer New York Times Haberleri

Diğer New York Times Haberleri: Seçim Hileleri Rus Halkında Tepkiye Yol Açmıyor; İyi Müzik, Doğuştan Yetenekli Bir Kadın; Suçlu Aileler, Maymun İştahlı Aile Danışmanları; Sadece 200 Kişilik Bir Köy, Tutunacak Gücü Kolombiya'nın Tropik Çölünden Bulabiliyor; Bir Zamanlar Afganistan'da...; Rüzgar Ve Samanla Isınan Bir Ada; Güneş Enerjisi Su Savaşlarını Yeniden Tetikliyor; Daha İyi Bir Ampul Yap Ve 10 Milyon Doları Kap; Taliban'ın Elinde 7 Ay; Siyasi Krizde Honduraslılar Azizeye Sığındı; Yüzyıllar Sonra Kral V. Henry'nin Zaferi Tarihçilerin Kuşatması Altında; Açlık Korkusu Nüfusla Beraber Artıyor; Kanlı Yunus Katliamı Japonların Tadını Kaçırdı; Çin'in Yeni Gerillaları: Bağımsız Sinemacılar; Efsane Pilotun Geri Dönüşü; Gerçek Hayattan İlham Alan Bir Roman Yazarı; Brezilya'da Bir Köyün Sesi Olan Müzisyen; Siyah-Beyaz Bir Dünyanın Renkleri; Kokteylin Nasıl Çalkalanacağına Dair Renkli Bir Tartışma; Amerikan Kökenli Meksika Sosislerine Övgü; Balığını Kurtarmaya Çalışan Bir Kasaba; Bir Tatlı İkramı Arap Dünyasına Yayılıyor; Tablet Bilgisayarlara Sonunda Dokunabileceğiz; Hibrid Arabalarda Kişiye Özel Motor Sesi Seçimi; İnsülin Spreyinin Faydaları Henüz Belli Değil; Afrika'da İnternetin Erişemediği Yerde Telefon Devreye Giriyor; Diğer İnsanların Kederini Paylaşmak; Gerçekle Yüz Yüze Gelme Vakti; Üç Boyutlu Bir Yaşam; Sudan'la Müzakereler

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah