Haberi Dinle

Yemen'in Bağımlılığı Kıt Su Kaynaklarını Kurutuyor

ROBERT F. WORTH
09.11.2009

CAHİLİYE, Yemen - Ülkedeki suyun yarısı bir alışkanlığı beslemek için kullanılıyor. Kuraklık Yemen'in mahsulünü kuruturken, çiftçiler giderek, yaprakları hafif uyuşturucu etkisi yarattığı için çoğu Yemenli erkeğin (ve bazı kadınların) çiğnediği, çok su tüketen gat isimli bu bitkiyi ekiyor. Çiftçilerin fazla seçeneği olduğu söylenemez, para kazanmanın tek yolu gattan geçiyor. Öte yandan su kuyuları kururken, kavrulmuş yeryüzünde uzunluğu yüzlerce metreyi bulan, kötü durumun habercisi yarıklar oluşmaya başlıyor. Son iyi yıldır şeftali ağaçlarının üçte ikisi kuruyan bitkin çiftçi Muhammed Hamud Amer, "Bu yarıklar bize su seviyesinin çok hızlı azaldığını anlatıyor" diyor. Yemen'in dört bir yanında, 24 milyon insanın hayatını idame ettirdiği yeraltı suları giderek azalıyor. Hatta bazı bölgelerinde birkaç yıla kadar tükenebilir. Bazı şehirlerde devlet 45 günde bir su veriyor. Ülkenin çoğunda bir su şebekesi yok. Son dört yılda su fiyatının dörde katlamasıysa, insanları yasadışı yollarla yeraltı su havzalarına sondaj yaparak hızlıca su çekmeye itiyor. "Bu sosyal, ekonomik, çevre bakımlarından bir çöküşü gösteriyor" diyen Yemen'in sudan ve çevreden sorumlu bakanı Abdül Rahman el-Eryani, "Durumu kurtarmak için önerdiğimiz müdahalelerin işe yarayıp yaramayacağını bilemediğimiz bir noktaya yaklaşıyoruz" diye konuşuyor. Dünya Bankası'na göre, ülkede diğer mahsullerin yerini alan gat ağaçlarının çoğaltılması ise durumu kötüye götürüyor. Devlet gat yetiştiren çiftçilerin su kuyusu açmasını sınırlandırmaya çalışıyor, ama bu işe yaramıyor. Eryani, su azlığının kabileler arasındaki çatışmayı artırdığını söylüyor. Ülkenin kuzeyinde büyüyen silahlı bir isyana, güneyindeyse şiddet yanlısı ayrımcı bir harekete dönüşen çatışmalar, su krizinin çözümünü zorlaştırıyor. Alman hükümetinin su kaynakları uzmanı Jochen Renger, mevsim yağmurlarını azaltan ve ülkenin bazı bölgelerinde ortalama sıcaklıklarını yukarıya çeken iklim değişikliğinin sorunu derinleştirdiğini söylüyor. Bölgedeki diğer kurak ülkelerin tersine, Yemen'in tuzları arındırılabilen bitkilere yatırım yapmak için parası da yok. Atık suyu temizlemekte bile zorlandılar. Bitkiler zar zor hayatta kaldı. Ruhban sınıfından bazı kişiler, atı suların tekrar kullanımının İslami kurallara aykırı olduğunu açıkladı. Yemen, binyıllardır suyunu dikkatlice kullandı. Çiftçiler yağmur suyuna ve sığ su kuyularına bel bağladı. Bazı bölgelerde, M.S. 6'ıncı yüzyılda yıkılana kadar bin yıldan fazla süre ayakta kalan Marib barajı gibi barajlar yapıldı. 1960'lı yıllarda ithal tahıl ürünlerinin piyasayı istila etmesinden çiftçilik büyük darbe yedi ve birçok çiftçi işsiz kaldı. Gat tahıl ürünlerinin yerini almaya başladı. Dünya Bankası, şimdi Cahiliye ve başkent Sana'nın çevresindeki bölgelerde ziyan eden sulama metotlarını değiştirmek üzere bir proje yürütüyor. Çiftçi Amer, tarlaları suyun çoğunu kullanmadan buharlaşmasına neden olan kilden yapılmış su kanalları yerine, su geçirmez borularla sulamayı ziyaretçilerine gösterdi. Su Bakanı Eryani, Yemen'in daha önce de ekolojik krizler yaşayıp atlattığını söylüyor. Söz gelimi Marib barajının yıkılmasıyla ortaya çıkan kıtlık, çok sayıda insanı buradan göç etmeye zorlamış. "Ancak bu, ulusal sınırlar çizilmeden önceydi" diyen Eryani, ekliyor, "Bugün benzeri bir felaketle karşı karşıya kalırsak, buradan gitmemize kim izin verir ki?"

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer New York Times Haberleri

Diğer New York Times Haberleri: Sanal Âlemde Ucuz Ve Sınırsız 'Lüküs Hayat'; Hoşgörü Gösteremeyecek Kadar Kötü Ebeveynle Nereye Kadar?; Uyarıcı Moleküller Amacını Aşıyor, Kişilerde Takıntı Meydana Getiriyor; Ölüm Ayini Kurbanları; Gelişmiş Silahlar Sabotaja Daha Çok Açık; New York Borsası Yeni Rakipleriyle Başa Çıkabilecek Mi?; Evliliklerde Para Meseleleri; DVD'lerin Çöküşünden Sonra Stüdyolar Tutunacak Dal Arıyor; Microsoft, Masaüstü Bilgisayarı Aşmaya Çabalıyor; Büyük Yanılgı; Gıda, İnsanlık, Doğal Çevre 2050'ye Nasıl Varacağız?; Asker Değil, Daha Fazla Oku; Rahibelerin Dramatik Öyküsü; Geçmişten Gelen Işık; Mikro işlemciler ve Tekelleşme; Caz Ustasının Gizemi; Anı ve Oyuncak Zengini Bir Koleksiyoncu; Sınır Tanımayan Kelimeler; Sıra Dışı Seçimler, Sıra Dışı Bir Aktör; Memeliler Kulaktan Kazanıyor; Yaşamak İçin Öğrenen Mercan Balıkları; Geleceği Neyin Çizdiğini Yeniden Düşünelim: Bilim Mi, Teknoloji Mi?; Toprağın Ne Zaman Kayacağını Önceden Tahmin Etmek; Çinliler Tersine Gidiyor; Benedikt'in Hamlesi; Brezilya Döndü. Ama Nereye?; Karadziç'i Yargılamak; Daha Fazla İran Adaletsizliği; Örtbas Etmeye Devam; Beyaz Saray Erkekler Kulübüne Mi Döndü?

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah