Haberi Dinle

Dev Karbon Kredisi Stokları 'Sınırla ve Sat Sistemi'ne Tehdit

JAMES KANTER
14.12.2009

RUSYA, BİRÇOK UZMANIN küresel çapta sera gazlarının azaltılmasında önemli bir araç olarak gördüğü karbon sınırla ve sat sisteminin geleceğini rehin mi aldı? İhtimal dışı görünse de, cevap "evet" gibi. Bunun nedeni, ağır sanayinin 1990'larda çökmesinin bir sonucu olarak Rusya'nın emisyon karşılığında verilen karbon kredilerinden büyük bir stok yapmış olması. Küresel ısınma tehdidiyle baş etmeye çalışan Kyoto anlaşmasından miras kalan bu haksız kazanç milyarlarca dolar değerinde. Bu krediler yurtdışında birdenbire satılırlarsa karbonun dünyadaki kırılgan emisyon pazarlarındaki fiyatını sıfıra indirebilir. Ekonomistler yüksek ve öngörülebilir karbon fiyatı oluşmadan, gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomilerin, sanayilerini karbon yerine sürdürülebilir enerjiye odaklamaları için gerekli yatırımları yapma konusunda pek bir nedenleri olmadığını söylüyor. Karbon ticareti, iklimi etkilediğine inanılan karbondioksit ve diğer gazların emisyonuna neden olan şirketlere hükümetler tarafından çıkarılan ya da satılan ruhsatlara dayanıyor. Şirketler, kendilerine tahsis edilen karbon miktarını aşarlarsa, ruhsat satın almak ya da başka bir yerden karbon kredisi bulmak zorunda. Karbon emisyon miktarını hedeflerinden az tutan şirketler ise geri kalan haklarını para karşılığı satarak kâr elde edebiliyor. Hükümetler karbon üst sınırını aşağı çektikçe, ruhsat ve kredilerin fiyatı da artacak. Karbon ticaretini savunanlar, bu sistemin yüksek fiyatlı ruhsatlarla karşılaşan şirketlerin karbon üretimlerini azaltması, temiz teknolojiye yatırım yapması veya emisyonlarını azaltmak ya da atmosferden sera gazı emmek üzere yatırım yapan diğer şirketlerden kredi alması halinde işe yarayacağını ileri sürüyorlar. Bu ticaret modeli, tüm sanayileşmiş ülkelere 2015'e kadar sistemlerini oturtmaları ve Çin ve Hindistan gibi hızla yükselen ekonomilere bu sistemi 2020 yılına kadar benimsemeleri için çağrıda bulunan Avrupa Birliği'nde hâlihazırda uygulanıyor. Ancak küresel bir pazar oluşsa bile, uzmanlar karbon ticaretinin küresel ısınmayı frenlemek için emisyonu ihtiyaç duyulan ölçekte azaltmak temeline dayandırılmaması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyorlar. Konuyu yakından takip eden çevreci gruplar, zengin ülkelerin karbon üst seviyelerini yeterince düşürmeye yanaşmadıkları için, karbon pazarının fakir ülkelerin beklediği paranın yalnızca küçük bir bölümünü sağlayabileceğine dikkat çekiyorlar. Daha düşük emisyon üst sınırları, gelişmekte olan ülkelerden daha fazla dengeleme talebi doğuracaktır. Teoriye göre bu, karbonun fiyatını artıracak ve böylece ruhsat satan hükümetlerin gelecekteki iklim değişikliğini önleme fonlarına aktarmak için daha fazla parası olacaktır. Rusya'nın karbon kredilerini dünya piyasasına satma ihtimali, emisyon ticaretinin karşı karşıya olduğu problemlerden biri olarak kabul ediliyor. Bu konuda çok hassas davranan Avrupa Birliği'nin dört yıllık emisyon ticareti sisteminin koordine edilmesini sağlayan üst düzey bir yetkili olan Peter Zapfel, Rusya'nın karbon kredi stokunu, "kimsenin dokunmaya cesaret edemediği, arka planda oturan bir goril" şeklinde tanımlıyor. Peter Zapfel, "Rusya Kopenhag'da uzlaşmaya vardığımız çevresel bütünlüğü kökünden etkileyebilir" şeklinde konuşuyor. Aralarında Amerika Birleşik Devletleri'nin de bulunduğu sanayileşmiş ülkeler karbon ticaretini, atmosfere salınacak karbonu sınırlamaya yönelik gelecekte koyulması planlanan emisyon hedeflerini yerine getirmek için en ucuz ve etkili yol olarak görüyor. Bununla birlikte Avrupalı liderler, fakir ülkelerin Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi'nin yapıldığı Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da uzlaşma karşılığında talep ettiği yüklü miktarda parayı sağlamada herhangi bir ticaret planının oynayacağı rolün üzerinde duruyor. Merkezi İsviçre'nin Cenevre kentinde bulunan bir endüstri grubu olan Uluslararası Emisyon Ticareti Kurumu'nun Başkanı Henry Derwent, önümüzdeki 10 yılın sonunda karbon emisyonu pazarının değerinin 3 trilyon dolara çıkabileceği yönünde tahminde bulundu. Bu miktarın şu anda yıllık yaklaşık 130 milyar dolar olduğu sanılıyor. Yine de birkaç ülkede çoğunlukla kömür endüstrisi tarafından desteklenen güçlü lobiler emisyonu sınırlandırmaya yönelik yasaların çıkarılmasını önlediler. Bu tip sistemlerin uygulanmaya başlandığı Avrupa ülkelerinde ise düşük fiyatlar ve karbon pazarlarındaki oynaklık yatırımcıları temiz enerjiye yatırım yapmaya teşvik etmek yerine onların gözünü korkuttu. Ayrıca sera gazlarının azaltılması, ticaretinin yapılması ve yönetilmesi için kullanılan yöntemlerle ilgili de ciddi endişeler var. Bu endişeler karbon pazarlarının Wall Street hilelerinden birine dönüşebileceği görüşlerini de güçlendiriyor. Dünyanın en önemli iklim iktisatçılarından biri olarak kabul edilen, London School of Economics'ten Prof. Nicholas Stern, "Bence karbon pazarları önemli bir rol üstlenebilir. Ama tüm pazarların düzgün işleyebilmek için birtakım düzenlemelere ve kurallara ihtiyacı var. Bunu son birkaç yılda hepimiz gördük ve bu pazar da elbette onlardan biri" şeklinde konuşuyor.

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer New York Times Haberleri

Diğer New York Times Haberleri: E-Posta Hapsi Endonezya'yı Karıştırdı; Romenlerin Umudu Alman Başkan; İhmal Edilmiş Kahramanlar; Sonsuza Kadar Putin; Honduras Muamması; Afrikalı Iraklıların Irkçılıkla Mücadelesi; Afganistan'ın Ordusu; Kaos Yaklaştıkça Ormana Daha Fazla Tutunuyorlar; Bilim Olağan Dışı İşlerle Haşır Neşir Olduğunda; Tropik Ormandaki Salınım Deposu; Kredi Kartı Faturasındaki Beklenmedik Ücretler; Hip-Hop Bir Dans Fenomenine Dönüştü; Sanatçılara Bir Darbe de Ekonomik Krizden; Çin Ekonomisinin Aşırı Büyüme Tehlikeleri; Ella Fitzgerald'ı Yeniden Keşfetmek; Bir Sanatçının Doğuşu; Bir Kentin Yeniden Doğuşu; Diyetçilere Müjde: Kurabiyeyle Zayıflayın; Geleneksel Yemek Yeniden Doğuyor; Müzedeki Roma Büstü Gerçekten Sezar'a Mı Ait?; Beyaz Saray'ın Hünerli Şefi; Afganistanlılar 'Kara Hapishane'yi Anlatıyor; Et tutkunları, ilkel bir et bulma yöntemini yeniden keşfetti.; Gıda Yardımı Artık Utanç Değil; Kütüphane Görevi Gören Cep Telefonları; Düşmeyi Önleyen Yardımcı Sensörler; Havaalanı Güvenliğini Geçen Yangın Riski; Nijerya'da Gerilim Sürekli Tırmanıyor; Cep Telefonlarını Kapattıran Teknoloji; İsveçliler Küresel Isınmaya Karşı Mönülerini Değiştiriyor; Zorlu Yüzyılları Aşan Ağaçlar Yeni Bir Tehditle Karşı Karşıya

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah