Dağların Arasında Yankılanan Etnik Bir Mizah Anlayışı

ELLEN BARRY
01.03.2010

MAHAÇKALE, Rusya - Rusya'daki Dağıstan Cumhuriyeti'nde etnograf olan Magomedkhan M. Magomedkhanov'un ABD'ye yaptığı son ziyarette başına komik bir şey geldi. Etrafı Harvard Üniversitesi'nden seçkin meslektaşları ile sarılmışken, herkesi rahatlatmak için tek bir yol olduğunu hissediyordu; vahşi hayvanlarla dolu çukura düşen bir Yahudi ile ilgili en sevdiği fıkrayı anlattı. Oluşan sessizlik kızgınlığa dönüşürken, Magomedkhanov bir anda Dağıstan'da olmadığını hatırladı. Magomedkhanov, bir Arçi. Kökeni bilinmeyen bir dil konuşan bin 200 kişilik bir etnik grup olan Arçiler, en az 700 yıl dağlarla çevrili bir alanda yaşayıp dış dünyaya ancak aşması zor patikalarla bağlıydı. 14 büyük ve birkaç düzine küçük etnik grubun yaşadığı Dağıştan için Arçilerin durumu olağan dışı değil. Bölgenin bu karmaşık etnik yapısı, mizah duygusuna da yansımış. Dağıstanlılar, Avarların kalın kasları, Darginlerin paraya düşkünlükleri, Lezginlerin pısırıklıkları, Lakhların kurnazlıkları ve daha birçoğu gibi, en sevilen temalar etrafında saatler boyu etnik fıkralar anlatabilirler. Bir örnek: Savaş alanında bir Avar, yaralı bir Dargin'i taşıyormuş. Dargin, ikisi birden ölmesin diye, onu bırakması için arkadaşına yalvarmış ancak daha fazla acı çekmemesi için ondan kendisini vurmasını istemiş. Avar en sonunda ikna olmuş, silahını çıkarmış ama kurşunu kalmadığını fark etmiş. Dargin cebini karıştırmış ve bir mermi çıkarıp "Mermiye ne kadar verirsin?" diye sormuş. Bazıları fıkra anlatma geleneğinin arazi yapısına göre geliştiğini söylüyor. Rusya Bilim Akademisi'nde çalışan Dağıstanlı sosyolog Enver F. Kisriev, Sovyetler Birliği zamanında köylere yollar döşemeden önce, ozanların bölge bölge dolaşıp komşular arasındaki davranış ve giyim farklılıklarını anlattığını söylüyor. Örneğin Tsovkra, cambazlar köyü olarak biliniyordu. Kharbuk ise hançer yapımıyla tanınıyordu. Yüzyıllardır dilsel ve etnik bariyerlerle çevrili topraklarda ticaret yapmaktan başka şansları olmayan gruplar arasında derin bir etnik tolerans gelişti. "Dağıstan'da herkes etraflarında çok farklı düşünen insanlar olduğunu bilir" diyor. Kisriev, milliyet kavramının eskiden Dağıstanlılara pek bir şey ifade etmediğini belirtiyor. Ancak Sovyetlerin dağılmasının yol açtığı boşlukta, yerel grupların etnik kökenler üzerine siyasi birlikler oluşturmaya başlamalarıyla, milliyetçiliğin alevlendiğini ifade ediyor. Bu atmosfer içinde etnik fıkralar bir denge oluşturmaya yarıyor. Akademik eserleri içinde "Tattooed Mountain Women and Spoon Boxes of Dagestan'' (Dağıstan'ın Dövmeli Dağ Kadınları ve Kaşık Kutuları) isimli bir çalışması bulunan Magomedkhanov, etnik fıkralarla eğlenemeyenlerin "karakterinde bir eksiklik olduğu" düşünülür diyor.

kalan karakter 460

yorumla

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer New York Times Haberleri

Diğer New York Times Haberleri: Denizde Yavaşlama Devri; Kötü Şoförlerin Bahaneleri İşe Yaramıyor; İklim Değişikliği; Herkes Yerlerine! Her Zamanki Yerlerinize; Çekilmemiş TV Dizisine Saldırı Yağmuru; Cesaret ve Korkaklık; Maceralı Bir Yol; Yunanistan İyileşiyor; Bilimin Işığında Gerçek Aşkı Bulmak; Balıklarla Birlikte Balıkçıların da Soyu Tükeniyor; Cebe Giren Devrim; Sıcak Tutan Bir Eğilim; ABD'de İflas Politikası; Yılların Eskitemediği Merly Streep; Bu BBC Programı Neden Çekici?; Yalancının Mumu; Krize Rağmen Kişiye Özel Ürün Çılgınlığı; Devlet Başkanı Şarkıyla Ülke Sorunlarından Kaçıyor; Güneşi Yakalayan Yolcular; Kriz Yorgunu ABD'de Gıda Yardımı Furyası; Polanski'nin Çalkantılı Hayatı, Filmlerini Gölgeliyor; Los Angeles'ta Çeteler Diyarına Gezi; Parçalanan Heykeller Avatar Teknolojisiyle Onarılıyor; Dirilere Yer Açmak İçin Ölüler Taşınıyor; Reform, Savaş Bekler Ama Kızlarım Asla; Kültür Devrimi Antika Devrimine Dönüşünce; Ruslar Avrupa Kapısına Yığıldı; Sivilceleri Yok Ettiği Söylenen Cihazlar İşe Yarıyor Mu?; 1977 1979'a Karşı; Aşırılığa Karşı Duran Fransız Bir İmam

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah