Haberi Dinle

32 bin kişi mi ölecek 87 bin mi?

yeni haber
Marilla ERÇİK/ SABAH İNTERNET
Giriş Saati : 17.02.2010 09:48
Güncelleme : 17.02.2010 09:52

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Okan Tüysüz sabah.com.tr'nin sorularını yanıtladı.

İşte olası Marmara depremi, başbakanlık senoryoları, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan boğaz köprülerini ve Marmaray prorjesini değerlendiren Tüysüz'den açıklamalar...

- Başbakanlık Deprem Dairesi'nin hazırladığı deprem senaryosuna göre, İstanbul'u etkileyecek olası bir deprem en az 7 büyüklüğünde olacak ve 32 bin 536 kişi ölecek! Ne diyorsunuz?
Öncelikle bu tür kesin rakamların inanılır olmadığını belirteyim, bunlar hata oranı yüksek tahminler olduğuna gore 32 bin 536 gibi kesin bir sayıdan bahsedilmesi doğru değil. İstanbul'da bir depremde karşılaşılabilecek olası hasarlar için en güvenilir çalışmalardan biri JICA tarafından yapılan çalışma (İstanbul Deprem Senaryosu) ve bunu takiben 4 üniversitenin katılımı ile belediye tarafından hazırlanan İstanbul Deprem Master Planı'dır. Burada en kötü olasılığa gore İstanbul'da 7.5 büyüklüğünde bir deprem beklenmekte. Bu deprem gerçekleşirse İstanbul'da nerelerin ne şiddette sarsılacağını dünyadaki daha eski depremlerden hareketle yaklaşık olarak kestirmek, buna bağlı olarak da ne kadar binanın ne oranda hasar göreceğini tahmin etmek mümkün.

- Özetle ne anlatıyor bu çalışmalar?
Bu iki çalışmaya bakıldığında İstanbul'da olabilecek 7.5 büyüklüğündeki bir depremde toplam ağır hasarlı bina sayısı 59 bin olarak tahmin ediliyor. Bu sayı incelenen alandaki toplam bina sayısının yüzde 8.2'si. Yani İstanbul'un tüm binalarını kapsamıyor. Avrupa yakası sahil kesimindeki bazı yerleşim yerlerinde binalarla ilgili bu oranın yüzde 40'ı aşması bekleniyor. Ayrıca depremin yaratacağı dolaylı hasarların (yangın, bulaşıcı hastalık, kimyasal kirlenme vb.) bunun dışında olduğunu belirteyim. Bu olası bina hasarlarından hareketle can kayıpları da tahmin edilmeye çalışılmış. Depremin gece olacağı var sayılmış, eski depremlerde gerçekleşen bina başına can kaybı dikkate alınıp bir oran kestirilmeye çalışılmış. Can kaybı tahminleri sadece deprem sırasındaki ani ölümler ya da bina göçmesinden sonra birkaç gün içinde meydana gelenleri kapsıyor.

- Deprem Dairesi'nin 32 bin tahminden daha yüksek bir rakam mı bizi bekliyor?
Ben JICA'yı daha güvenilir buluyorum. JICA'ya göre tahmin edilen can kaybı 87 bin, ağır yaralı sayısı ise 135 bin. Bu verilen rakamların tedbir almaya yönelik en kötü senaryolarla üretildiği ve önemli belirsizlikler içerdiği unutulmamalı. Örneğin, binaların depremde nasıl ve hangi oranda hasar alacağı bir tahmin. Örneklemeyle hesaplanıyor. Yani binalar depreme karşı davranışı açısından tek tek ve detaylı olarak incelenmiş değil. Bu raporlardan sonraki dönemde İstanbul'da olası bir depremin yaratacağı yer sarsıntısını belirlemeye yönelik yeni çalışmalar da yapılmış ve olası sarsıntının beklenenden daha az olabileceği yolunda veriler elde edilmiş. Elbette ki böyle bir durumda can ve mal kayıpları tahminleri de daha aza inecek. Ancak unutulmaması gereken konu bizim olası en kötü senaryoya göre hazır olmamız gerektiği.

- Başbakanlığın hazırladığı 'Tampon Bölge' taslağı yararlı olur mu?
Bu yönetmeliğin amacı doğrudan aktif fay hatları üzerinde yerleşimin önlenmesi, faya yakın alanlarda ise fay sakınım bantlarının oluşturulması. İçinde aktif fay bulunmayan ya da en azından bu şekilde bir bilgi olmayan yerleşim birimlerini ise ilgilendirmez. Geçmiş depremlerdeki tecrübelerimiz aktif fay üzerinde yerleşim yapılmasının; tabii ki hayati önemi olan mühendislik yapıları dışında, örneğin ne bileyim yolların faylar üzerinden geçme zorunluluğu olan haller gibi doğru olmadığını, zaten en büyük hasarların da faya çok yakın bölgelerde ve sorunlu zeminler üzerinde olduğunu gösteriyor. Bu yönetmelik bu tür bölgeler için özel koşulları belirliyor. Dünyanın aktif fay üzerinde yer alan bazı ülkelerinde; örneğin Kaliforniya'da Yeni Zelanda'da bu tür yönetmelikler var.

-'Tampon Bölge' taslağında yer alan bir diğer hükümse fay raporunun hazırlanıp belli aralıklarla kamuoyuna duyurulacağı. Bunun nedeni halkı paniğe sürüklememek mi?
Hayır. Türkiye'nin aktif faylarını gösteren harita son olarak 1992' de MTA tarafından hazırlandı. Ancak bu haritanın detayı ve ölçeği yerleşim planlaması açısından uygun değil. MTA son yıllarda 250 bin ölçekli aktif fay haritaları hazırlıyor. Bu haritalar Aktif Fay Raporu'na esas oluşturacak. Yeni haritalar yapıldıkça ya da yeni faylar bulundukça bunlar aktif fay listesine eklenecek ve eklendikçe de kamuoyuna duyurulacak. Belli aralıklarla duyurulmasının nedeni bu.

-Peki bu arada fayın tek parça veya birbirlerini tetikleyerek iki-üç parçada kırılacağı konusunda da tartışmalar var!
Bence bu çok önemli değil, bu daha çok yerbilimcileri ilgilendiren bir tartışma. 17 Ağustos depreminde 5 parça bir defada kırıldı. Önemli olan en kötü senaryoya göre hazır olmak.

EN ZAYIF ZEMİNLER HANGİ İLÇELERDE?
- Siz olsanız İstanbul'da nerede oturmazsınız?
Deprem hasarı sadece bulunulan yerle ilişkili değil, zeminin, binanın ve bina içindeki eşyaların ortak fonksiyonu. En kötü koşullarda bile mühendislik bilgilerini kullanarak depreme dayanıklı bina yapılabilir. Ancak bina faktörü bir an için gözardı edilirse en fazla hasarın en fazla sarsılan bölgelerde olması kaçınılmaz. İstanbul için olası bir depremde en fazla sarsılacak bölgeler ise Marmara Denizi'ne yakın ilçelerle zayıf zemin üzerinde yer alan bölgeler olacak. Bunlar arasında Avrupa yakasında Eminönü, Bakırköy, Yeşilköy, Çekmece, Avcılar; Asya yakasında Maltepe, Kartal, Pendik, Tuzla gibi ilçeler sayılabilir. Ancak faya daha uzak ama zemini zayıf bölgelerin ya da faya yakın ama daha sağlam zemin üzerinde bölgelerin olduğu da unutulmamalı.

- Marmara'da tsunami olma olasılığı var mı? Bir de mazur görürseniz nedir bu tsunami, neye tsunami demeliyiz?
Tsunami, deprem esnasında gerek deniz tabanındaki hareketlerin gerekse deniz içerisindeki heyelanların yarattığı çok hızlı dalgalardır. Marmara çevresinde bu tür dalgaların geçmiş depremlerde oluştuğuna ve hasar verdiğine dair kayıtlar var, bunlar gelecekte de olacaktır. Ancak bunların yaratacağı asıl hasarın liman ve marinalarda olmasını bekliyorum.

KÖPRÜLER YIKILACAK MI?
- Boğaz köprüleri kaç şiddetinde yıkılır?
Boğaz köprüsü; tüneller, barajlar gibi önemli yapılar depreme karşı dayanıklı olarak inşa edilirler ve gerekli mühendislik önlemleri alınır. 17 Ağustostan sonra geçen 10 yıl da yerleşim yapılarının aksine bu tür yapıların önemli bir kısmında takviye ve güçlendirme çalışması yapılmıştı, bir kısmı da hala yapılıyor. Ancak İstanbul'un eski barajları ve tarihi yapıların da bu açıdan dikkatle incelenmeli. Bu konuda henüz çok az yol aldık. Ayrıca tüm okul, kamu binaları, yurtlar ve bilhassa hastanelerin depreme dayanımının süratle sağlanması gerekiyor ve malesef bu konuda önemli oranda geç kaldık.

- Marmaray projesinin yapımındaki hız depreme dayanıklılığında bir sorun teşkil eder mi?
Marmaray'da deprem olasılığı dikkate alındığından önemli bir hasar olmasını beklemiyorum.

- Herkesin cevabını merak ettiği bir soru var. Bu deprem ne zaman olacak?
Cevaplaması kolay, ancak sade halk tarafından anlaşılması zor bir soru. 17 Ağustostan sonra yapılan çalışmalar hem doğuda hem de batıda yeni bir deprem beklentisi olduğunu göstermiş. Nitekim 12 Kasımda Düzce de deprem olması bizim için hiç sürpriz değildi, bunu deprem öncesinde ülkenin en yetkili makamlarına da sözlü olarak iletmiştik. Batıdaysa bu beklenti hala sürüyor. Marmara'da şimdi deprem olursa benim için sürpriz olmaz. Ancak bu konuda o kadar çok belirsizlik var ki 50 yıl sonra da hayatta olursak hala deprem ne zaman olacak diye sorarsanız, yine şaşırmam. Yine vurgulamak istiyorum depremin ne zaman olacağı değil, depreme ne zaman hazır olacağımız çok daha önemli. Depremlerin önceden belirlenmesi için üç soruya tam olarak ve bir arada cevap vermeniz gerekiyor. Nerede, ne zaman ve hangi büyüklükte. Bugün gerek bizim gerekse Dünya biliminin bu üç soruya doğru ve kalıcı biçimde cevap vermesi mümkün görülmüyor. Bu konuda yoğun çalışmalar var, ancak görünen o ki çözüm pek de yakın değil, çünkü çok sayıda bilinmeyen faktör var. Bugün için ise yapılacak en doğru yaklaşım en büyük deprem, en kısa zamanda ve hemen ayaklarımızın altında olacakmış gibi hazır olmak.

kalan karakter 460

yorumla

haberin tüm yorumlarını OKUYUN(3 yorum)

Düzceli

Merhabalar

Eger haiti deki depremde 240 bin kisi ölüyorsa istanbulda bunun en az iki misli ölüm olur Allah herkesin yardimcisi olsun Allah göstermesin

Aynı Görüşte misiniz?: evet0; hayır0

cevapla 17.02.2010 22:47

911sar // BALIKESİR

Nasılsa ölen ölecek.bari enkaz altında kalabilecek olan vatandaşlarımızı kurtarmaya yönelik çalışmalar yapalım.bu yönde istanbul belediyesi kaynak ayırmalı.bu konu ile ilgili belediyenin görevi açıkça belirtilmiş yasa açıkça söyliyor ( Belediye kanunu 5393 MAdde 53) inceleyin görürsünüz aynı şey il özel idaresininde görevi ( İl özel idaresi kanunu 5302 madde 6) sevgili basın bu kanunları belediye ve il genel meclisi üyelerine sor.bu kanunla göreviniz belirtilmiş ne yaptınız bu konuda diye bakalım ne diyecekler.?

Aynı Görüşte misiniz?: evet0; hayır0

cevapla 17.02.2010 17:13

911sar // BALIKESİR

İstanbulun kendisine faydası olamayacağı ,çevre illerden yardım alması zorunlu hale geleceğinden kendisine öncelikli olarak deniz yolu ile yardımına gelecek illerdeki kurtarma ekiplerine destek vermesi,eksiklerini tamamlaması ,deniz yolu ile gelecek yardımların dağıtılabileceği noktaları belirlemek bu noktaları kriz merkezleri seklinde hazırlamak dış illerdeki arama kurtarma ekipleri ile sık sık tatbikatlar yaptırarak bölgelerin ve ekiplerin bir birlerini tanımalarını sağlamak alınacak önlemlerin bazıları..diğer önlemlerin alınmasını bunca senedir sağlayamadınız bari bunları sağlayın..

Aynı Görüşte misiniz?: evet0; hayır0

cevapla 17.02.2010 17:05

haberin tüm yorumlarını OKUYUN(3 yorum)

ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan SABAH veya sabah.com.tr hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Diğer Yaşam Haberleri

Diğer Yaşam Haberleri: İhanete mi uğradı?; Tatlıses dolandırıldı!; Çevik kuvvet aracı 3 araca çarptı; Bursa'da su kesintisi; Kirpikleriniz konuşsun; İlk izlenimin önemi nedir?; Estetik ve kullanışlı mutfak için; 'Magazinin kıymetini bilmiyorlar'; Deniz Seki'den camide şov; Fatih Akın'a Fransa'dan şövalyelik onur ödülü; Hem hayatını hem de oğlunu ondan çaldılar; Okul gezisi faciasına tazminat; 'Ezel' zirveyi bırakmıyor; Edirne'de nehirler taştı mahalleleri sular bastı; 176. Geleneksel Edirne Sel Şenlikleri; Eşinin korkusundan otomobil hırsızı oldu; Hamile satıcı tuvalette doğurdu; PKK operasyonu sırasında bulundu; Emniyet önünde 7. soygun; Ölüm virajından sağ çıktı; Polis-vatandaş gerildi; Köpeğiniz twitter mesajı atabilecek; Medyum Keto savcılıkta; Katili masörüymüş; Pastacılık hayali için avukatlığı bıraktı; Dışişleri: Medine cinayeti aydınlatılacak; Kapaksız kuyuya düştü; Haber turu!; Hakaret görüntüleri Türkiye'de çıkarıldı; Kötü muamele cezası geldi; Erotik kitabın AİHM zaferi; "Namussuzluk yapıyor!"; Defineciler asırlık ağacı oydu

www..com.tr: Facebook’un en iyi gazetesi
SABAH’ı beğen,
son dakika haberlerini kaçırma facebook.com/Sabah; Son dakika haberlerini
Twitter’ın en iyi gazetesi
Sabah’da takip et twitter.com/sabah

GÜNLÜK BURÇ YORUMLARI

GÜNÜN GELİŞMELERİ
EN ÇOK OKUNANLAR

Takip Et @sabah

Facebook'ta paylaşılanlar
Twitter'da paylaşılanlar

Sosyal Medya' nın En Çok Paylaşılanları

YAZARLAR

tümü »

GALERİ
VİDEO

tümü »

ÜCRETSİZ SABAH BÜLTEN ÜYELİĞİ

Üye olun, son dakika haberleri e-postanıza gelsin.

Adı Soyadı :
E-posta :

Üye Ol