X İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
ARKADAŞINA GÖNDER Kök Hücre Nakli
* Birden fazla kişiye göndermek için, mail adresleri arasına “ ; ” koyunuz

Kök Hücre Nakli

  • Giriş Tarihi: 9.6.2013

Kök hücre nakli kan yapım sisteminde yetersizlik veya kötü huylu hastalık tespit edilen hastalarda gerçekleştirilir. Bu hastalıklar arasında löseminin farklı çeşitleri, lenfomalar, ağır aplastik anemiler, akdeniz anemisi, immün yetmezlikler, doğuştan metabolik hastalıklar ve çeşitli kemik iliği yetersizlikleri sayılabilir.

Kök hücre naklinde on koşullar

Hastaya gerçekten kök hücre nakli yapılıp yapılmaması hastalığın özelliğine, seyrine ve şiddetine bağlıdır. Hastanın tedavisini üstlenen doktorla birlikte verilen bu kararda en önemli koşul hasta ile uygun doku grubu özelliğine sahip vericinin bulunmasıdır. Kök hücre naklinde alıcı ve verici arasındaki doku özelliklerinin mümkün olduğunca tutmasına özen gösterilir. Verici araması ilk önce hastanın ailesi içerisinde yapılır, aile içerisinde bulunmadığı takdirde akraba dışı tarama başlatılır. Aile içi verici bulunma ihtimali yaklaşık %30 dur. Akraba dışı tarama sürecinde ilgili kemik iliği bankalarına başvurulur ve süreç yaklaşık 6 aydır. Ancak hastanın doku özelliklerine göre bu süreç uzayabilir. Kök hücre kaynağı kemik iliği, periferik kök hücre veya kordon kanı olabilir. Kemik iliği, ameliyathane ortamında genel anestezi ile vericinin kalça kemiğinden toplanır. Normal koşullarda bir gün izlendikten sonra verici taburcu edilir. Periferik kök hücre toplamasında vericiye toplamadan beş gün önce her gün dolaşımdaki kök hücreleri artırıcı aşı yapılmaktadır. Toplama işlemi aynen kan veya trombosit verme işlemi gibi olmaktadır. Kordon kanı ise doğum esnasında toplanır ve ilgili kordon kanı bankalarında dondurulur. Kordon kanı, vucut ağırlığı düşük olan küçük yaştaki hastalarda kullanılır.

Kök hücre nakil işlemine hazırlık

Uygun verici bulunduğu zaman nakil öncesi son değerlendirme için hasta merkezimize çağrılır. Eğer nakil için engeli yok ise hazırlık testlerine başlanır. Bu süreç yaklaşık 10 gündür. Hazırlıklar bittikten sonra nakil ünitesine hastanın yatışı yapılır. Bu sırada hastaya kemoterapi ve/veya total vucut ışınlaması (gerekli ise) verilir. Bunun nedeni, hastalığa neden olan hücrelerin tamamının imhası, bağışıklık sisteminin baskılanması ve yeni yerleşecek ilik hücreleri için yer açmaktır. Bu şekilde vericinin kök hücrelere karşı bir reddetme reaksiyonun da önüne geçilmiş olunur. Tedavinin bu sürecinde, enfeksiyon riskinden dolayı hastanın izole, steril bir odanın içerisinde olması gerekmektedir. Hastalarımıza bir kişi (anne) refakat etmektedir.

Nakil işleminin seyri

Alıcının kök hücreleri, bir kateter aracılığı ile kan transfüzyonu gibi intravenöz yolla hastaya aktarılır. Bu hücreler kan yolu ile tüm vucuda yayılır ve kemik iliğine yerleşir. Burada yeni ve sağlıklı kan hücreleri oluşmaya başlar. Nakil işleminden sonra yeni hücrelerin çoğalmaya başladığı iki veya dört hafta enfeksiyon riskinden dolayı hasta nakil ünitesinde kalır. Nakil işleminden sonra yeni kemik iliği çalışmaya başladıktan sonra alıcının bazı dokularına karşı bir reaksiyon (Graft Versus Host Hastalığı.) görülebilir. Yaklaşık 2-4 hafta sonra yeni hücrelerin görevini yerine getirip getirmedikleri kimerizm denilen bir test ile araştırılır. Alyuvar, akyuvar ve trombositlerde beklenen artış görünmesi durumunda hastanın iyileşme şansı artar.

Prof. Dr. Akif Yeşilipek