Türkiye'nin en iyi haber sitesi

Osmanlı astrolojisi

Fatih, İstanbul’u fethederken astrolojiden nasıl faydalandı?

  • 1
  • 32
Osmanlı astrolojisi
Osmanlı astrolojisi

AYCAN AŞKIM SAROĞLU / AKTÜEL

MÜNECCİMLER, UĞURLU SAATLER, ŞİFRELER VE GİZLİ BİR TARİH...

Fatih, İstanbul’u fethederken astrolojiden nasıl faydalandı?

>> Astroloji çağımızın yeni trendi. Her gün astrologlar televizyonlarda, gazetelerde “ahkâm” kesiyor...

>> “Ahkâm kesmek” tabirinin Osmanlı’daki müneccimbaşılardan geldiğini biliyor muydunuz?

>> Fatih Sultan Mehmet münnecimlere danışmış mıydı? Hürrem Sultan hangi burcun kadınına benziyordu? Eşref saat neydi? Hepsi Osmanlı Astrolojisi’nin içinde. Tarihçi Salim Aydüz ve astrolog Barış İlhan anlattı.

  • 2
  • 32
Osmanlı astrolojisi
Osmanlı astrolojisi

Yüksek lisans tezini “Osmanlı Müneccimbaşıları ve Müneccimbaşılık Kurumu” üzerine yapan Fatih Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Salim Aydüz’e göre astroloji bütün devletler için önemliydi. Babür Devleti’nin (1526–1605) kurucusu Babür Şah, astrolojiyi “levâzım-ı saltanat”tan yani saltanatın gereklerinden biri sayarmış. İslam dünyasının en büyük astronom ve matematikçilerinden Nasiruddin Tûsî (ö. 1274) İslam dünyasının üç büyük rasathanesinden ilki olan Meraga Rasathanesi’ni Hülagu Han’a bir oyunla yaptırmış:

  • 3
  • 32
Osmanlı astrolojisi
Osmanlı astrolojisi

Sarayda bir gürültü duyulur. Hülagu Han korkar, Tûsî sakindir. Tûsî “Sarayın çatısından bir kazan yuvarlandı. Bilerek yaptırdım. Olacağı bildiğimden korkmadım, ama siz bilmediğiniz için korktunuz. Açılacak rasathane ile siz de geleceği bilebilirsiniz” der ve Meraga Rasathanesi 1259’da kurulur.

  • 4
  • 32
Osmanlı astrolojisi
Osmanlı astrolojisi

İlk büyük rasathane Semerkand’ta Sultan Uluğ Bey’in girişimleri ile kurulur. Son rasathane ise Sultan III. Murad’ın desteğiyle Takiyüddin Rasıd tarafından 1577’de açılır.

  • 5
  • 32
Osmanlı astrolojisi
Osmanlı astrolojisi

Takiyüddin Rasıd bilim adamı olmasına rağmen Sultan III. Murad’a astrolojik tahminler yapmış. İlk resmi takvimler, Sultan II. Murad devrinde (1421–1453) yapılmış. Zamanla müneccimler takvimlere bir “ihtiyarât” sütunu eklemişler gelecek yılda olacak olayları yorumlayan bir de “ahkâm” bölümü koymuşlar. İhtiyârât uğurlu-uğursuz vakitleri incelermiş ve Osmanlı’da her önemli iş için müneccimlere uğurlu saat tespiti yaptırılırmış. II. Bayezid ve Kanuni devrinde müneccimbaşılık kurumu oluşmuş. Her 21 Mart’ta Nevruz’da takvim başta padişah olmak üzere tüm devlet büyüklerine dağıtılırmış. Takvimin sunulmasına bir tören yapılır ve Nevrûziye adıyla kendisine ikramlar verilirmiş. Müneccimbaşılık kurumu Osmanlı Devleti’nin yıkılmasına, 1924’e kadar varlığını sürdürmüş.

  • 6
  • 32
Osmanlı astrolojisi
Osmanlı astrolojisi

Eşref saat ayarı

En mühim faaliyet ise başta sultanın olmak üzere ailesi ve yakınları ile devlet işlerinin yapılacağı en uygun zamanı belirleme yani eşref saatin bulunmasıymış. Buna “zâyiçe çıkarmak” ya da “eşref, yani uğurlu saat” belirlemek denirmiş. Savaşa başlamak gibi önemli bir konudan, bir caminin temelini atmak gibi dini konulara pek çok konuda eşref saat tespit edilirmiş.

  • 7
  • 32
Osmanlı astrolojisi
Osmanlı astrolojisi

Sarayda ve halk arasında yeni doğan çocukların talihlerine bakmak yaygınmış. Müneccim Yakup Efendi’den anlatılan bir hadise ilginç: “III. Mustafa oğlu Sultan III. Selim’in ilkah anını not etmiş, doğum emarleri belli olunca, müneccimbaşıya zayiçesini ve uğurlu doğum saatini hazırlamasını emretmiş. Müneccimbaşı doğacağı saati belirlemiş. Ancak doğum o saatten önce başlamış. Hekimbaşı uğurlu saate denk getirmek için doğumu geciktirmeye çalışsa da başaramamış ama durumu padişaha bildirmemişler. Sultan Mustafa; şehzadenin uğurlu saatte doğduğunu zannederek çok sevinmiş ve hatta vefat ederken saltanat Abdülhamid’in hakkı olduğu halde Selim’i veliahd tavsiye etmiş.”