X İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
ARKADAŞINA GÖNDER Uzun tutukluluktan kaynaklı sorunlar çözümlendi
* Birden fazla kişiye göndermek için, mail adresleri arasına “ ; ” koyunuz

Uzun tutukluluktan kaynaklı sorunlar çözümlendi

  • Giriş Tarihi: 18.11.2016 19:53 Güncelleme Tarihi: 18.11.2016 20:09
Uzun tutukluluktan kaynaklı sorunlar çözümlendi
Uzun tutukluluktan kaynaklı sorunlar çözümlendi

Adalet Bakanlığı tarafından, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin, Türkiye'de uzun tutukluluktan kaynaklanan sorunların çözümlendiğine karar verdiği bildirildi.

Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü İnsan Hakları Daire Başkanlığı, internet sitesinde, AKBK'nın 9 Kasım 2016'da gerçekleştirdiği toplantısında alınan karara yer verdi.

196 KARARIN İCRA SÜRECİ SONLANDI

Buna göre, AKBK, Adalet Bakanlığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) 2003'te baktığı Halise Demirel dosyasında belirtilen sorunları ortadan kaldırmaya yönelik attığı adımların yeterli olduğuna, bu kapsamda Demirel grubu altında incelenen 196 kararın icra sürecinin sonlandırılmasına karar verdi.

UZUN TUTUKLULUK SORUNU

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 28 Ocak 2003 tarihli Halise Demirel/Türkiye (39324/98) kararıyla uzun tutukluluk konusunun Türkiye'de önemli bir sorun olduğuna karar vermişti. AİHM daha sonra verdiği kararlar ile tutuklama, tutukluluğun devamı ve tahliye talebinin reddine ilişkin kararlarda, yeterli gerekçeye yer verilmeyerek basmakalıp ifadelerle yetinilmesi; mahkemelerin Ceza Muhakemesi Kanununda (CMK) yer alan adli kontrol veya yurtdışı çıkış yasağı gibi tedbirleri uygulamaması; tutukluluğa karşı başarı şansı olan etkin ve çekişmeli bir itiraz yolunun bulunmaması ve haksız tutukluluk söz konusu olduğunda tazminat talep edilebilmesi için ceza soruşturmasının/yargılamasının kesinleşmiş bir kararla son bulması şartının aranması gibi hususları ihlal nedenleri olarak belirtmişti.

AİHM benzer gerekçelerle verdigi 196 karara ilişkin icra süreci, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi (AKBK) tarafından Demirel grubu altında takip edilmekteydi.

BAKANLIK ALINAN ÖNLEMLERİ AÇIKLADI

Adalet Bakanlığı, 25 Ekim 2016 tarihinde AKBK'ya sunulan eylem raporuyla düzenlemeleri anlattı.

Raporda, 2003 yılından bu yana AİHM kararlarında belirtilen sorunlu alanların ne şekilde düzeltildiğine dair açıklamalar yapıldı. Mevzuat değişiklikleri; yerel mahkeme, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi içtihatları; eğitim ve farkındalık artırıcı faaliyetler gibi bu konularda alınan önlemlere değinildi.

4 başlıkta ve 10 maddede özetlenen önlemler şu şekilde sıralandı;

A. Yasal düzenlemeler

1. Terör ve ciddi suçlarda azami tutukluluk süresi 5 yıl ile sınırlandırılmış olup; diğer suçlarda niteliğe göre azami süre 1 ve 2 yıl olarak düzenlenmiştir.

2. 2012 yılında çıkarılan Üçüncü Yargı Paketiyle tutuklama yerine adli kontrol şeklinde alternatif tedbirlerin uygulanması imkânı genişletilmiştir. Bu kapsamda, 2012 yılında 25.911, 2013 yılında 70.574, 2015 yılında ise 104.929 kişi hakkında tutuklama yerine alternatif tedbirler uygulanmıştır. Sonuçta, tutukluluk sayılarında ciddi oranda bir düşüş yaşanmıştır. Örneğin 2015 yılında tutukluların %90'ı iki yıldan az süreyle tutuklu kalmış ve tutuklu oranı %14'lere gerilemiştir.

3. Aynı yargı paketiyle tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararların gerekçeli olması kuralı getirilmiştir.

4. 2013 yılında çıkarılan Dördüncü Yargı Paketiyle tutukluluğun uzatılmasına ilişkin karar verilirken tutuklu veya vekilinin dinlenilmesi zorunlu hale getirilmiştir ve böylece tutuklunun hâkim önüne çıkmaksızın uzun süre cezaevinde kalabilmesi sorunu çözülmüştür. Ayrıca, Cumhuriyet savcısından görüş alınmış ise tarafa tebliği usulü getirilmiştir.

5. CMK'da yapılan değişiklikler ve Yargıtay içtihatları ile haksız tutukluluk halinde kararın kesinleşmesi beklenmeksizin tazminat talebinde bulunma imkânı getirilmiştir.

B. Yerel Mahkeme kararlarının AİHS ile uyumu

6. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararları, AİHS ve AİHM içtihatları ile uyumlu haldedir. Bu meyanda AİHM, uzun tutuklulukla ilgili Hebat Aslan ve Firas Aslan (28 Ocak 2015) kararında, Anayasa Mahkemesinin başvuranlar lehine tazminata hükmetmek suretiyle uygun ve tatmin edici bir çözüm getirdiğine vurgu yapmıştır.

C. Eğitim ve Farkındalık Artırıcı Faaliyetler

7. Türkiye Adalet Akademisinde tutuklamaya alternatif tedbirler, tutuklama kararlarının gerekçeli olmasına ve AİHS standartlar ile uyumlu olmasına hususlarında eğitim verilmektedir.

8. Adalet Bakanlığı tarafından birçok hâkim ve savcı AİHM'e çalışma ziyaretine götürülmüştür.

D. Kapasite Artırılmasına Yönelik Alınan Tedbirler

9. Bilişim teknolojilerinin kullanılması için tüm adliyelerin UYAP sistemine entegrasyon sağlanmıştır. Bunun yanında, serbest bırakılmaya ilişkin kararların sistem üzerinden iletilmeye başlanması sayesinde tahliyelerdeki gecikmeler önlenmiştir.

10. Sesli ve görüntülü iletişim sistemleri kurulumu tamamlanarak tutukluların cezaevinden ya da diğer adliyelerden de dinlenebilmesi imkânı getirilmiştir.