X İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
ARKADAŞINA GÖNDER Tiyatronun yerli hali
* Birden fazla kişiye göndermek için, mail adresleri arasına “ ; ” koyunuz

Tiyatronun yerli hali

  • Giriş Tarihi: 7.6.2015
Tiyatronun yerli hali
Tiyatronun yerli hali

Geleneksel tiyatrodan beslenerek bir Doğu-Batı sentezi yaratmak için yola çıkan Gösteri Sanatları Atölyesi Türkiye'de tiyatroya yeni bir soluk kazandırma arayışına tam gaz devam ediyor. Atölye geleceğin konservatuvarı olma yolunda.

Tiyatroda yeni bir üslup oluşturma arayışları farklı oluşumların ortaya çıkmasına neden oluyor. Bu arayış içinde yerli ve geleneksel tiyatro tarzına yönelme de mevcut. Bu noktada İBB Kültür Daire Başkanlığı'na bağlı Gösteri Sanatları Atölyesi geleneksel ve yerli tiyatro için genç bir tiyatro ekibiyle yola çıktı. Hem eğitimde hem de uygulamada geleneksel sanata kucak açıcı bir oluşum içerisine girildi. Aralarında eğitmenlerin, oyuncuların, yazarların, müzisyenlerin ve teknik ekibin yer aldığı 80 kişi altı aydır İBB Kültür Daire Başkanlığı'na bağlı Fatih Kültür Merkezi'nde köy seyirliklerinden meddahlığa, Karagöz-Hacivat'tan halk oyunlarına kadar geniş bir yelpazede Batı tekniğiyle Doğu'nun sentezini yapıyor. Gösteri Sanatları Atölyesi Genel Sanat Yönetmeni Mustafa Doğan: "Türkiye'de yerli tiyatronun sayısı maalesef çok az. Yerli, milli ve geleneksel bir tiyatro üslubu arayışı da bu genç ekibin biraraya gelmesine neden oldu. Hepsi tiyatro alanında uzman, üniversite mezunu gençler. Atölyelerde yazarlık, oyunculuk, halk oyunları, diksiyon, tiyatro tarihi, yönetmenlik, metin yazarlığı ve müzik alanlarında yerli bir anlayışla eğitim veriyoruz. Bir alanda uzman olarak gelen arkadaşlar tüm alanlardan genel bir bilgiye ulaşıyorlar."

SÖZLÜ TARİH ÇALIŞMALARI VAR

Gösteri Sanatları Atölyesi'nde farklı tiyatro ekollerinden gelen, tiyatronun çeşitli alanlarında çalışan genç yetenekler atölyelerde uygulamalar yaparken her bir atölyeden ayrı ayrı yararlanabiliyor. Ayrıca Anadolu'daki tiyatro kültürüne de mercek tutulmuş durumda. Sözlü tarih çalışmaları için Anadolu'daki köy seyirliklerinde, düğünlerde, kına gecelerinde oynanan oyunları yazılı hale getirmek için çalışmalar yürütülüyor. Aktarım yoluyla ilerleyen ama yazılı metni olmayan Anadolu'daki tiyatro kültürüne ulaşıldığında büyük bir arşiv çalışmasının planlandığını söyleyen Doğan, "Anadolu'nun içerisinde yerli bir tiyatro kültürü vardı. Biz de gençlerden dedelerinden ninelerinden geçmişte neler yapıldığına dair sözlü tarih araştırması istiyoruz. Önümüzdeki yıllarda Anadolu'ya gidip sözlü tarih taraması da yapacaklar. Köy seyirliklerinde, düğünlerde, kına gecelerinde halkın oynadığı oyunlar aslında tam da tiyatro oyunu! Meddah kültürü de var, köy seyirliklerinde birkaç kişinin oynadığı geleneksel, yerli oyunlar da. Onları metinleştirmeyi hedefliyoruz. Yerli yazarlarımızdan da istifade edip büyük bir yerli arşiv oluşturacağız. Böylece akademik anlamda tiyatro metinleri adına da yerlilik bağlamında bir alt yapı oluşacak. Bünyemizde bulunan Muhsin Ertuğrul Tiyatro Kütüphanesi'nde de bu yapılan çalışmalarda yerini alacak" diyor. Gösteri Sanatları Atölyesi'ni bir sanat yuvası olarak tanımlayan Doğan: "40 yıllık tecrübeli hocalarımız var. Sahnede rol almış, yönetmen geçmişi olan, konservatuarlarda eğitimlerini tamamlayan arkadaşlarla birlikte hepimiz hem öğrenci hem de öğretmeniz. Farklı branşlardan gelen arkadaşlar yönetmenlik dersine de yazarlık, oyunculuk ve dans derslerine de giriyor. Kolektif bir eğitim var" derken atölyeler arasına Karagöz- Hacivat ve kukla atölyesi dışında terzi atölyesi, dekor atölyesi, ayakkabı atölyesi, marangoz atölyesi de ekleneceğini söylüyor. Bünyesinde Muhsin Ertuğrul Tiyatro Kütüphanesi'ni de barındıran Gösteri Sanatları Atölyesi'nde 10 kişilik yazar ekibi de bulunuyor. Yazar ekibi çalışmalarını şöyle özetliyor: "Genel kültür derslerinde edebiyat tarihi, tiyatro tarihi, diksiyon, drama derslerimiz var. Geleneksel tiyatromuzun kökleriyle ilgili araştırmalar da yapıyoruz." Müzik Tasarım Atölyesi'nde ise konservatuvar mezunu uzman müzisyenler tiyatro oyunları için geleneksel müzikleri tasarlıyor ve icra ediyorlar.

USTA ÇIRAK İLİŞKİSİ İÇİNDE

Eğitmenlerden olan Sahne Direktörü Ali Yaylı ise tiyatronun yerlileşmesi için hedeflerini sıralamadan geçmiyor: "Yerli üslup, yerli oyunculuk, yerli reji, yerli metin ve yerli bir salon hedefimiz var. Bu hedefle öz kültürümüzden beslenen bir tiyatro anlayışını yansıtmak istiyoruz. Eğitimlerde klasik bir ders anlayışından uzak, aktarımcı bir ders anlayışıyla ustaçırak ilişkisiyle, kolektif aktarma yoluyla gelenekseli tiyatromuzda var etmeye çalışıyoruz. Yerli oyun, yerli reji, yerli tekstimizi üreteceğiz." Halk Oyunları Eğitmeni Ahmet Öğren ise yerli dansın konservatuvar mezunları tarafından çok da bilinmediğinin altını çiziyor: "Bizim çıkış noktamız köy seyirlik oyunları olduğu için müzikal bir oyun sahneleneceğinde tango veya salsa gibi danslarla oyun ortaya koyamayız. Halk oyunlarını sahnede uygulamaları için ayaklarının yatkın olması lazım. Kendi halk oyunlarımızı öğretip tiyatroda nasıl kullanabileceklerini öğretiyoruz. Koreografi çalışmaları yapıyoruz" diyor.

HEDEF KONSERVATUVAR OLMAK
İBB Kültür Daire Başkanı Abdurrahman Şen:
"Son yıllarda İtalyan sahne dediğimiz çerçeve sahneye, metinli tiyatroya itiraz eden aktif tiyatro, interaktif tiyatro, seyirci görüşmeli tiyatro gibi isimler altında arayışlar var. Biz de önce geleneksel hazinemizden nasıl istifade edebileceğimizin ortak dilini ve ruhunu oluşturduktan sonra belirlediğimiz yerli romanları sahneye uyarlayarak, edebi dili ve hikaye örgüsü sağlam sahne performanslarına fırsat verecek tiyatro metinleri oluşturmak istiyoruz. Bunun için dramaturg ve yazar kadrosu da oluşturduk. Çok kültürlülüğü harmanlayan bir tiyatro anlayışı oluşturmayı amaçlıyoruz. Ortak bir sanat anlayışının gelişmesinin ardından nihai hedefimiz Gösteri Sanatları Atölyesi'nin konservatuvara dönüşmesi. İçeriği yerli, tekniği Batılı bir teatral anlayışla yerli ve gelenekselden beslenerek geleceğin tiyatrosunu kurmak istiyoruz. Yerlilik bağlamında geleneksel tiyatromuzun bütün unsurları Karagöz-Hacivat, kuklası, meddahı, orta oyunu, hepsi birden değerlendiriliyor. Geleneksel sohbet ruhunu uygulamaya çalışıyoruz. 40 yıllık hayalimiz şu an filizlenmiş durumda. Ayrıca tiyatro toplulukları da bizim bu çalışmalarımızı heyecanla bekliyor. Çünkü arzu eden topluluklara bu metinleri sunacağız. Yönetmen desteği de vereceğiz."