Türkiye'nin en iyi haber sitesi

45 dakikada prostat kanseri taraması

Giriş Tarihi: 14.9.2015
45 dakikada prostat kanseri taraması

Her yedi erkekten birini etkileyen prostat kanseri, kansere bağlı ölümlerde ikinci sırada yer alıyor. Erken teşhis ise hayat kurtarıyor. Sadece 45 dakika ayırarak son teknoloji tarama protokolünden geçmek mümkün

Prostat, erkekte idrar kesesinin altında bulunan küçük bir salgı bezidir. Erkeklerde bu salgı bezinin kanseri, deri kanserlerinden sonra en sık görülen kanser tipidir. Her yedi erkekten biri hayatı boyunca prostat kanserine yakalanmakta; akciğer kanserinden sonra kansere bağlı ölümlerde ikinci sırada yer almaktadır. Genellikle, ilk taraması 40 yaş sonrası başlayan ürolojik muayene ve PSA (kandan bakılan prostat ile ilgili bir protein) değerleri ile yapılmaktadır. Ancak muayenenin duyarlılık derecesi tümörün büyüklüğü ve muayene eden hekimin tecrübesi ile ilgilidir. PSA ise, prostat iltihaplarında da sıklıkla arttığı için duyarlılığı çok yüksek değildir. Prostat kanserinin; yüksek yağlı diyet, obezite, sigara, toksinlere maruziyet, kronik prostatit (prostat iltihabı) ve genetik nedenler gibi çok çeşitli risk faktörleri bulunur. Bu kanser, 40 yaşından önce çok nadir görülmekte olup yüzde 60 65 yaşın üzerinde; yüzde 40 40-65 yaş arasında ortaya çıkmaktadır. Yeni tarama, takip, tanı algoritmaları ve daha uygun tedavi alternatifleri ile; 7'de 1 görülmesine karşın, her 36 erkekten 1'i prostat kanserine bağlı nedenlerden dolayı ölmektedir.

ESKİDEN TANI GECİKEBİLİYORDU
Son bir-iki yıla kadar prostat kanserinin değerlendirilmesi radyolojik olarak daha çok ultrason ile mümkün iken, günümüzde artık 3 Tesla gücündeki MR cihazlarında, makada herhangi bir cihaz yerleştirilmeden multiparametrik olarak yapılabilmektedir. Prostat kanserinin görüntülemesinde uygulanan 3 Tesla Multiparametrik MR inceleme, şu an yaygın olarak erken prostat kanseri tanısı, biopsi yapılacak yerin doğru ve kesin tespiti, tedavi takibinde son derece yararlı ve problem çözücü bilgiler sunmaktadır. MR teknolojisinde, bahsetmekte olduğumuz 3 Tesla Multiparametrik yazılımların gelişmesinden önce, muayene ve PSA (kan tahlili) değerlerine ilaveten makattan yapılan prostat ultrasonografisi (TRUS) rehberliğinde kalın iğne biyopsiler yapılmakta idi. Bu işlem, radyoloji- üroloji uzmanlarınca ultrason rehberliğinde yapılmakta olup, özellikle kanser dokusu iyi hedeflenemediğinde yanıltıcı negatif sonuçlara neden olup tanıyı geciktirebilmekteydi. Prostat ultrasonografisi (TRUS) ile prostat bezi çok yakından izlenebilmekte olmasına rağmen, kanser odakları, çoğu zaman normal prostattan ayırt edilebilecek kadar renk farklılığı oluşturmazlar. MR'da ise, özellikle 3 Tesla gücündeki cihazlarda, prostatın normal dokusu içinden gelişen iltihap, nodül, kanser gibi odakların ayırt edilebilme olasılıkları daha yüksektir. Ayrıca, yeni sistemlerde, eskiden olduğu gibi, prostatın makada kadar uzatılıp şişirilen bir rektal koil (MR'da veri toplayıcı) düzeneğinin de kullanılması şart değildir. Bu yeni donanım ve yazılım sistemlerinde; prostatın içinde tümör varlığı- yokluğu, prostat kapsülünün ötesine tümör yayılımı, lenf bezi tutulumu veya uzak organkemik metastazı da 40-45 dakikalık bir zaman diliminde, tek seanslık bir görüntüleme ile başarılabilmektedir. Prostatın 3 Tesla MR protokolleri ile araştırılma gereğinin en önemli nedeni, benign (iyi huylu) prostat hiperplazisi (BPH) denilen, yaş ile gelişen nodüler prostat bezi değişiklikleri, prostatın iltihapları, biyopsi sonrası değişiklikler gibi birçok faktörün kanser dokusunu taklit edebilmesidir. Çünkü sadece tek bir parametrenin kullanılması doğru tanı için yeterli olmayacaktır.

SU MOLEKÜLLERİ HAREKET EDEMEZ

3 Tesla Multiparametrik protokolde; prostatın iç ve dış katmanının (santral ve periferal gland) anatomisini ve anormalliklerini tanımlamak için çok yüksek çözünürlüklü ve üç düzlemli görüntüler elde edilir. Aynı zamanda farklı sekanslarda alınarak prostatın içerisinde kanama odakları olup olmadığı veya daha önceki ameliyat, biyopsi benzeri girişimlere ikincil değişikliklerin etkisi araştırılabilir. Multiparametrik çekimin ilk parametresi olan bu görüntüler alındıktan sonra; elde edilen görüntülerde saptanan odakların kanserli hücrelerden oluşup oluşmadığını ve ne kadar anormal olduklarının anlaşılması için difüzyon denilen özel görüntüler alınır. Bu difüzyon görüntüler işlenerek ADC haritaları elde edilir ve değerlendirilir. Genel olarak tümöral hücre yoğunluğunun arttığı yerlerde su molekülleri serbest hareket edemez. Difüzyon ağırlıklı görüntülemede hücreler içerisinde ve arasındaki boşlukta yerleşmiş fizyolojik su moleküllerin hareket serbestliliği araştırılır. Bu tespit ile saptanan, kanser açısından şüpheli odakların gerçekten su hareketlerini de kısıtlaması kanser varlığını ve kanserin saldırganlığını indirekt yoldan işaret etmektedir.

DEĞİŞİKLİKLERE RAĞMEN TÜMÖR TESPİT EDİLEBİLİR
Daha önce çok sağlıklı yapılamadığı halde, 3 Tesla MR cihazlarında kullanılan yeni yazılımlar ile tüm prostatı kapsayan MR spektroskopi protokolü ile prostat bezi içerisindeki değişiklikler tespit edilebilebilir. Özellikle kolin denilen molekülün artışı, sitrat düzeylerindeki azalma gibi hesaplamalar, metabolit renk ve oran haritaları oluşturularak, bu çalışma öncesinde alınan görüntülerde, özellikle kanseri taklit edebilecek diğer olasılıklar da ayırt edilmeye çalışılır. Özellikle de cerrahi, kemoterapi, radyoterapi gibi tedavileri sonrasında; normal prostat anatomisi ve varolan kanserlerin görüntülenmesini güçleştiren değişikliklere rağmen tümör odakları MR-spektroskopi ile yine de tespit edilebilir.

KADINLARIN MAMOGRAFİ TARAMASI GİBİ ERKEKLERE DE MULTİPARAMETRİK MR
MR incelemelerinde tanı çalışmaları sırasında, iltihap-tümör-enfeksiyon benzeri durumlarda, araştırılan dokudaki değişiklerin derecesinin tespiti amacı ile önkoldaki ince yüzeyel toplardamarlardan ilaç verilerek anormal bölgelerin daha net görünmesi sağlanır. Bu ilaç verildikten sonra hızlı sekanslar ile prostat seri şekilde tekrar tekrar taranarak verilen ilacın dağılım paterni daha ayrıntılı araştırılır. Bu incelemeye perfüzyon (kanlanma derecesi) incelemesi denir. Buna göre prostat içerisinde hızla ilacı tutan, aniden bırakan odakların kanser olma olasılığı daha yüksek olup; ayrıca yeni yazılımlarda Ktrans, Kep, Ve, IAUC diye isimlendirilen teknik birçok parametre ile de tanı veya tedavi sonrası takip döneminde kanser dokusu yeterli derecede değerlendirilebilir. Bu testlerde, prostat içerisinde veya çevresinde yerleşmiş bir tümörün davranış karakteristikleri, o lezyonun saldırganlığını da ortaya koymaktadır. Gelişmeye devam eden prostat multiparametrik görüntülemenin, yakın gelecekte çok daha kıymetli veriler sağlayabileceği, bu yararlılığının da kullanıldıkça ve uygulandığı topluluğa göre daha değerli bulgular ortaya çıkarılacağı düşünülmektedir. Hatta, meme kanseri için mamografi taraması benzeri, erkeklerde de prostat için multiparametrik MR tarama protokolünün uygulanmaya başlanması söz konusudur.

Doç. Dr. DÜZGÜN YILDIRIM (Radyoloji Uzmanı)
ARKADAŞINA GÖNDER
45 dakikada prostat kanseri taraması
* Birden fazla kişiye göndermek için, mail adresleri arasına “ ; ” koyunuz