Türkiye'nin en iyi haber sitesi

Nizamettin ŞEN: Yerli tur operatörleri ve otelciler

Giriş Tarihi: 14.5.2013
"Türkiye kökenli tur operatörlerinin yaşama şansı var mıydı?" sorusuyla yazıyı başlatayım. Oyunun kurallarını piyasa belirler.
Aktörler olarak siz, piyasayı yönetebiliyorsanız sorun olmaz, piyasa kurallarını belirleyen güçlerin içinde olabilmektir ayakta kalabilmenin koşulu. Bu anlamda kartelleşen bir kapitalist düzende, sermaye yapısını tam oluşturamamış, piyasa koşullarında kendini disipline edememiş ama yatırım cesareti, dinamizmi çok yüksek olan Türkiye kökenli tur operatörlerinin, destinasyonundan manevi ve maddi güç aldığı oranda ayakta kalabileceklerini tahmin etmek zor olmamıştır. Türkiye'nin krizli dönemlerinde, kurtarıcı güç olarak görüldüklerinde, kendilerini geliştirmişlerdir.
Bana göre buradaki en büyük hata Türkiye destinasyonundan kazandıkları kârı, uluslararası tur operatörlüğü sevdasına kapılarak, başka destinasyonlarda harcamalarıdır. Bu Avrupa pazarındaki kartelleşmiş seyahat endüstrisi aktörleri için affedilmez girişimdi. Avrupa pazarında bizim yerli tur operatörü sistemimize özenip denemeye kalkan, Mısır, Tunus gibi ülkeler oldu onlar daha da uzun süre dayanabildiler, çünkü onların uluslararası aktör olma iddiası yoktu. Seyahat endüstrisinin 3 bacağından 2'ncisi olan konaklama sektörü sermaye birikimi gerektirir. Öncelikle ülkemizde otelcilik meslek olarak yadırganan bir iş kolu olarak görülürdü, sermayedarların buna yatırım yapmaları kolay olmadı. Rahmetli Kemal Dedeman bana göre bu alanda öncü sayılır. Vehbi Koç ailesinin Divan Oteli yatırımları da tabi ki öyle (yeri gelmişken belirteyim Antalya'nın ilk 5 yıldızlı Divan Talya Oteli ne yazık ki bugünlerde kapanıyor, Antalya yerel yönetimleri ve bürokrasisi bu olayı iyi düşünmelidir.) Sahillerdeki otel yatırımları, tahsisler ve teşvikler başlamadan önce, "amatör heves ve idealizm" olarak adlandırılabilir. Kahramanları arasında Antalya bölgesinde Ali Barut, Turgut Şen, Ali ve Nuray Berberoğlu, Sipahioğlu, Hacıkadiroğlu ve Kaptanoğlu ailesini sayabilirim. Teşvik ve tahsislerden sonra sahillerde yatırımcı yapısı değişti. Gelen yatırımcılar otelcilik bilgi ve kültüründen uzaktaydılar. Hedeflerini bazı danışmanların kendilerine sundukları hayali kazançlarla belirlemişlerdi.
Onlar yatırımlarını birkaç yılda geri döndüreceklerini aldıkları banka kredilerini kısa sürede kapatacaklarını düşünüyorlardı.
O dönemlerin en çok darbe yiyenleri Japon Yeni kredisi kullananlar oldu.
Onlar otelleri açıldığında hemen otelleri dolacağını hesap eden kitledir. Kuşkusuz arz kısıtlı olduğundan bu güzelliği bir kısmı yaşadı. Ön ödemeler, garantiler, non show'lar tur operatörlerinden aldılar.
Yabancı zincirlerle otellerini işletme anlaşması yapanlar kısa zamanda karı paylaşmama adına vazgeçtiler. İşletme bilgileri olmadığından İstanbul şehir otelciliğinden gelen yöneticilerin her önerdiği sistemi kabul etmek zorunda kalarak uzun adaptasyon süreci geçirdiler. Krizli dönemlerde ise turizmin pamuk ipliğine bağlı, kırılgan bir sektör olduğunu anladılar. Devlete sığınmacılık bu nedenle hep yöntemleri oldu. Ortak hareket etme, güç birliği kültürü maalesef gelişmedi.
Bireysel hareket etme saplantısı nedeniyle sektöre sahip çıkmadılar bu nedenle de kazanılması gereken avantajları elde edemediler.
Bu noktada hala bu eksiklik devam ediyor Bugün hala konaklama sektörünün bir yasası yoksa, kendini yapılandırması başka kurumların elindeyse, başlanılan noktadan çok yol alındığı düşünülemez.
25 yıldır konaklama sektörü, seyahat endüstrisi içinde sermaye birikimi ile bu ülkenin en büyük yatırımı olan GAP'ı, 15 yıl önce büyüklük olarak geçmiştir. İstihdamda ve ödemeler dengesindeki büyük payı ne yazık ki görmemezlikten gelinmektedir.
Bugün Türk konaklama sektörünün yatırımlarını ve bilgi birikimlerini, yurtdışına taşıdığını ve daha geniş coğrafyaya yayılacağını çok rahatlıkla görüyoruz. Türk konaklama sektörünün en büyük eksikliği ortak hareket edememe kültürüdür. Kendi büyüklüğünü göremeyen, bağımlılıktan kurtulamaz…
BUGÜN NELER OLDU
ARKADAŞINA GÖNDER
Nizamettin ŞEN: Yerli tur operatörleri ve otelciler
* Birden fazla kişiye göndermek için, mail adresleri arasına “ ; ” koyunuz
BİZE ULAŞIN