Faktoring sektöründe 6 aylık işlem hacmi 90 milyara ulaştı

OKTAY ÖZDABAKOĞLU


Türkiye ekonomisinin can damarını oluşturan ve ekonomiye yüksek oranda katma değer sağlayan KOBİ'lerin sıklıkla başvurduğu finansal enstrümanlardan biri olan faktoring, mal ve hizmet satışından doğmuş/doğacak vadeli alacakların temlik yoluyla bir faktoring şirketine devredilmesi ve bu alacakların faktoring şirketi tarafından yönetilmesi olarak tanımlanıyor. Faktoring, garanti, tahsilat ve finansman olarak sınıflandırılabilecek üç hizmeti, tarafların ihtiyaçlarına göre bir arada veya ayrı ayrı sunuyor.

TİCARİ RİSKİ AZALTIR
Faktoring, sunduğu garanti hizmeti ile alıcının finansal nedenlerden dolayı ödeyememe riskini üstlenerek onayladığı limit dâhilindeki, satıcının vadeli satışlarından doğan alacaklarını garanti altına alır, işletmelerin ticari risklerini azaltır. Faktoring işlemlerinde satıcının, faktoring şirketine devrettiği alacaklar, faktoring şirketinin alacağı haline dönüşür ve tahsilatı faktoring şirketi tarafından yapılır. Faktoring şirketi müşterisine sunduğu tahsilat hizmeti sayesinde işletmelerin kendi faaliyetlerine odaklanarak sürdürülebilir ve güvenli büyüme fırsatı yakalamasına destek olur.

NAKDE DÖNÜŞÜM HIZLANIR

Faktoringin müşterilerine sunduğu üçüncü hizmet ise finansman hizmetidir. Vadeli alacaklarını faktoring şirketine devreden satıcı, vadelerinden önce bu alacaklarının belli bir yüzdesini ön ödeme olarak kullanabilir. Böylece alacakların nakde dönüşümü hızlanır ve işletmenin büyümesi için gerekli olan nakit, herhangi bir dış kaynağa gerek olmadan işletmenin kendi ticari alacaklarından elde edilmiş olur. Faktoring hizmetlerinden yararlanmak isteyen firma, talep edilen bilgi ve belgeleri faktoring şirketine vererek süreci başlatır. Faktoring şirketi inceleme ve değerlendirme sürecini tamamladıktan sonra, sunacağı hizmetleri ve bu hizmetlere dair alacağı komisyon ve ücretleri firmaya bildirir.

1 MİLYON RİSKLİ İŞLEM ENGELLENDİ

Eğer firma ve faktoring şirketi çalışma şartlarında anlaşırlarsa aralarında sözleşme imzalanır. Müşteri, her işlemden önce, mal veya hizmet satışından doğmuş/doğacak alacaklarını faktoring şirketine yazılı olarak bildirir, fatura ve/veya alacağı tevsik eden evrakın bir kopyasını da faktoring şirketine gönderir. Faktoring şirketi, müşterisi tarafından kendisine devir edilen fatura ve benzeri alacak belgelerini Merkezi Fatura Kaydı Sistemine (MFKS) kaydetmekle yükümlü bulunuyor. Finansal Kurumlar Birliği'nin (FKB) 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'nu çerçevesinde üstlendiği önemli görevler arasında faktoring işlemlerinde kullanılan fatura ve benzeri belgelerin kaydedildiği Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'ni kurmak da yer alıyor. Kayıt içi ekonomiyi destekleyen ve aynı ticari alacağın mükerrer temlik ve finansmanını engelleyen MFKS, FKB çatısı altında kurularak, Ocak 2015'te kullanılmaya başlandı. Faktoring işlemlerine konu olan alacaklar ile ilgili her türlü belge ve bilginin kaydedildiği MFKS'de, kayıt esnasında yapılan mükerrerlik, tutar aşımı gibi kontroller sayesinde, şuana kadar bir milyonun üzerinde riskli işlem engellendi.

TÜRKİYE İHRACAT FAKTORİNGİNDE DÜNYA İKİNCİSİ

Faktoring işlemleri, alıcı ve satıcı firmanın yerleşik olduğu ülkeye göre yurtiçi ve yurtdışı faktoring olarak sınıflandırılıyor. Ülkemiz ağırlıklı olarak yurtiçi faktoring işlemlerinin yapıldığı bir ülke olmakla birlikte, yurtdışı faktoring işlemlerinde de dünyanın önde gelen oyuncularından biri olarak dikkat çekiyor. Özellikle, ihracatçı firmanın rekabet gücü ve yeni pazarlara girme imkânını arttıran ihracat faktoringi, mal mukabili ihracat işlemlerinde firmaların sıklıkla başvurduğu finansal enstrümanlardan biri konumuna geldi. Uluslararası Faktoring Birliği'nin (FCI) 2020 yılı verilerine göre; Türkiye, ihracat faktoringi işlemlerinde Tayvan'ın ardından dünyada ikinci sırada bulunmaktadır. İhracat faktoringi işlemlerinde faktoring şirketi, garanti ve tahsilat hizmetlerini çoğu zaman yaygın muhabir ağını kullanarak vermekte, gerekli durumlarda ise bu hizmetleri doğrudan kendisi de üstlenebilmekte. Ayrıca, ihracatçı firmanın talebi olması halinde ihracat alacakları için finansman hizmeti de sağlanıyor. Faktoring şirketleri tarafından ihracatçı firmalara yönelik olarak Merkez Bankası kaynağından Türk Eximbank aracılığıyla kullandırılan uygun maliyetli krediler özellikle ihracatçı KOBİ'lere önemli bir finansman desteği sağlıyor. MFKS verilerine göre 2020 yılında ülkemizde yapılan faktoring işlemlerinin yüzde 13'ünü ihracat faktoringi işlemleri oluşturmakta olup bu oranın önümüzdeki yıllarda hızla artacağı öngörülüyor.

KOBİ'LERE İŞLETME SERMAYESİ DESTEĞİ

Son yıllarda dünyada ve Türkiye'de hacmini hızla arttıran faktoring ürünlerinin başında Tedarik Zinciri Finansmanı geliyor. Tedarik Zinciri Finansmanı ile tedarikçi KOBİ'ler büyük alıcıların belirlediği vadeyi beklemeden, alıcıların kredibilitesinden yararlanarak, ilave bir teminata ihtiyaç duymadan ve uygun bir maliyetle ticaretini peşin finanse eder; üretim süreci için kendilerine kaynak sağlar ve işletme sermayesi yaratır. Gelişen teknoloji ve sektörün dijitalleşme vizyonu ile birlikte, FKB çatısı altında 2019 yılında hayata geçirilen Ticaret Zinciri Finansmanı Sistemi (TZFS) hem ticaret zinciri finansmanı ürününün hem de diğer faktoring ürünlerinin geniş kitlelere ulaştırılması için önemli bir görev üstleniyor. TZFS, ekonominin temelini oluşturan KOBİ'lerin elektronik ortamda yapacakları alacak devri ve çoğunluğu büyük ölçekli olan alıcı firmalardan alınan teyit ile finansmana daha hızlı, güvenli ve ucuz bir şekilde ulaşmalarını sağlıyor.

80 BİN MÜŞTERİNİN YANINDA
Halihazırda 54 faktoring şirketinin, yaklaşık 350 şube ile hizmet verdiği ve dört binden fazla kişiye istihdam sağlayan sektör, Covid-19 pandemisi süresince reel sektörün, ihracatçı firmaların ve çoğunluğu KOBİ olan seksen binin üzerinde müşterinin yanında olmaya devam etti. Hizmet verdiği firmaların yanında devir aldığı alacak ile ilgili olarak da değerlendirme yapan faktoring şirketleri, finansman kaynağına ulaşmakta zorluk çeken, üretim odaklı KOBİ'lerin başka teminata gerek kalmadan kendi ticari alacaklarıyla uygun maliyetli finansmana ulaşmalarını sağlayarak adeta can suyu oldu.

Sektörün 2021 yılı altı aylık verilerine göre; faktoring işlem hacmi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 47'lik artışla 89 milyar TL'ye, aktif büyüklüğü yüzde 43'lük artışla 52 milyar TL'ye ulaştı. Alacaklar kalemi ise yüzde 42'nin üzerinde artarak 47 milyar TL'ye çıktı. Faktoring işlemlerinin, sektörel dağılımında ise ilk iki sırayı yüzde 50 ile hizmet, yüzde 47 ile İmalat sektörleri alıyor.

 

E-BELGE ORANI % 86'YA ÇIKTI
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) e-belge sistemi ile entegre çalışan ve eşzamanlı olarak e-faturaların ve diğer e-belgelerin doğruluğunu GİB'den teyit eden MFKS'de; kurulduğu 2015 yılında yüzde 23 olan e-belge oranı altı yıl sonra yüzde 86'ya ulaştı. Ayrıca, 2015 yılında 123.2 milyar TL tutarında 5.5 milyon adet alacak belgesinin girişinin yapıldığı MFKS'ye yıllık fatura kaydı artarak devam etmiş ve Ağustos 2021 itibariyle toplam 1 trilyon 53 milyar TL tutarında 33.4 milyon adet belgeye ulaşıldı.

İŞLEM HACMİ
89.1 MİLYAR TL
Şirket sayısı: 55
Şube sayısı: 350
Çalışan sayısı: 4.136
Müşteri sayısı: 80.152
İşlem hacmi: 89.1 milyar TL
Toplam alacaklar: 46.7 milyar TL
Aktif büyüklüğü: 51.6 milyar TL
Özkaynaklar: 9.8 milyar TL