Abdülgafûr-i Lârî kimdir?

İran'ın Fars eyaletindeki Lâr kasabasında doğdu. Doğum tarihi belli değildir. Hayatı hakkında kaynaklarda fazla bilgi yoktur. 5 Şâban 912 (21 Aralık 1506) Pazar günü Herat'ta ölmüş ve şeyhi Câmî'nin kabri civarına defnedilmiştir. Reşeḥât, müellifi Ali b. Hüseyin el-Kâşifî es-Sâfî (ö. 939/1532), Abdülgafûr-i Lârî'nin çağdaşı ve müridlerinden biri olmasına rağmen hakkında tatmin edici bilgi vermemiş, daha ziyade mânevî yönü ve özellikle kerametleri üzerinde durmuştur. Abdülgafûr'un ashaptan Sa'd b. Ubâde'nin soyundan geldiğine dair bir rivayeti de nakleden Kâşifî, onun aklî ve naklî ilimlerde devrinin üstadı sayıldığını, Abdurrahman-ı Câmî'nin eserlerinin çoğunu bizzat kendisinden okuduğunu ve Şerh-i Fusûsü'l-hikem adlı kitabının mukabele*sini kendisiyle birlikte yapıp 896'da (1491) tamamladıklarını bildirir. Lârî'nin Nefehât'a ayrıca bir tekmile yazdığını söyleyen Kâşifî, onun büyük bir şahsiyet olduğunu ve şeyhi Abdurrahman-ı Câmî gibi vahdet-i vücûd* nazariyesini benimsediğini ifade eder.

Eserleri. Tekmile-i Nefehâtü'l-üns (el-İhtisâr ve'z-zeyl alâ Nefehâti'l-üns). Eserin Üsküdar Hacı Selim Ağa Kütüphanesi'nde (nr. 571) bulunan nüshası 172 varaktır. Baş tarafında yirmi varaklık bir bölüm, Ebû Abdurrahman es-Sülemî ve görüşlerine ayrılmıştır. Geri kalan kısımda ise Ebû Hâşim es-Sûfî'den başlayarak 200 kadar sûfînin biyografisi yer almaktadır. Abdülgafûr-i Lârî Mirkatü'l-edvâr fi't-târîh, Tercemetü'l-Usûli'l-aşere ve şerhuhû, Havâşî-yi Gafûriyye (yazma nüshaları için bk. Ahmed-i Münzevî, Fihrist, II/1, 1082) adlı eserlerini Farsça, Hâşiye alâ şerhi'l-Câmî li'l-Kâfiye (İstanbul 1253, 1272, 1322) adlı eserini de Arapça olarak kaleme almıştır. Mirkatü'l-edvâr fi't-târîḫ ile Hâşiye alâ şerhi'l-Câmî li'l-Kâfiye adlı eserler Molla Muslihuddîn-i Lârî'ye de (ö. 797/1571) nisbet edilmiştir.

Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi

BİZE ULAŞIN
BİZE ULAŞIN