Birmavi Muhammed b. Abdüddaim kimdir?

763'te (1362) doğdu. Aslen Askalânlı olup Mısır'ın kuzeybatısında Garbiye vilâyetine bağlı Birma kasabasına nisbetle Birmâvî diye anılır. Daha sonra Kahire'ye yerleşti. İbrâhim b. İshak el-Âmidî, Abdurrahman b. Ali b. Kārî, Burhâneddin İbn Cemâa, Zerkeşî, Ömer b. Reslân el-Bulkīnî, İbnü'l-Mülakkın gibi âlimlerden ders aldı. Arkadaşı Necmeddin b. Hiccî'nin daveti üzerine Dımaşk'a gitti (821/1418); orada hatiplik ve kadılık yaptı. Dârü'l-adl'de fetva görevini üstlendi. Revâhiyye ve Emîniyye medreselerinde ders okuttu. Oğlu Muhammed'in ölümü üzerine Kahire'ye döndü (Receb 826 / Haziran 1423). Burada fetva vermeye, ders okutmaya ve telif çalışmalarına devam eden Birmâvî, aralarında Mahallî, Yahyâ b. Muhammed el-Münâvî, Takıyyüddin İbn Fehd, İbn Nâsırüddin gibi tanınmış âlimlerin de bulunduğu birçok talebe yetiştirdi. 828'de (1425) hacca gidince bir yıldan fazla Mekke yakınlarında ikamet edip ders okuttu. Kahire'ye döndükten sonra yine öğretim maksadıyla Kudüs'e giden Birmâvî bir müddet sonra orada vefat etti (22 Cemâziyelâhir 831 / 8 Nisan 1428).

Eserleri. 1. el-Lâmiʿu's-sabîh ʿale'l-Câmiʿi's-sahîh. Sahîh-i Buhârî üzerine dört ciltlik bir şerh olup Süleymaniye Kütüphanesi'nde nüshaları bulunmaktadır (Pertevniyal, nr. 131, 132/1, Fâtih, nr. 929, 935, 949). 2. en-Nübzetü'l-elfiyye fi'l-usûli'l-fıkhiyye. Fıkıh usulüne dair manzum bir eserdir. Elfiyye fî usûli'l-fıkh adıyla da bilinir (Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 3705/4). 3. Şerhu'n-nehr bi-şerhi'z-Zehr. Zehrü'l-bisâm adlı kendi eserinin şerhidir (Süleymaniye Ktp., Bağdatlı Vehbi Efendi, nr. 1308). 4. Şerhu Lâmiyyeti'l-efʿâl. Cemâleddin İbn Mâlik'in sarfa dair eserinin şerhidir (Süleymaniye Ktp., Lâleli, nr. 3099). 5. Menhecü'r-râʾiz bi-davâbiti'l-ferâʾiz. Ferâize dair manzum bir eser olup müellifi tarafından ayrıca şerhedilmiştir. 6. el-Fevâʾidü's-seniyye fî şerhi'l-Elfiyye. Fıkıh usulüne dair kendi eserinin şerhidir. 7. Şerhu's-sudûr li-şerhi zevaʾidi'ş-Şüzûr. İbn Hişâm en-Nahvî'nin nahve dair Şüzûru'z-zeheb adlı eserinin şerhidir. 8. el-Mukaddimetü'ş-şâfiye fî ʿilmeyi'l-ʿarûz ve'l-kafiye (son dört eserin yazma nüshaları için bk. Brockelmann, GAL, I, 165; II, 30, 118; Suppl., II, 113; Sezgin, I, 121).

Birmâvî'nin kaynaklarda adı geçen diğer eserleri de şunlardır: Şerhu Sülâsiyyâti'l-Buhârî, Cemʿu'l-ʿudde fî fehmi'l-ʿUmde, Şerhu'l-Mühimmât, el-Muhtasar fi's-sîreti'n-nebeviyye, el-Behcetü'l-verdiyye.

Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi

BİZE ULAŞIN
BİZE ULAŞIN