kapat
   
SABAH Gazetesi
 
  » Yazarlar
    Günün İçinden
    Ekonomi
    Gündem
    Siyaset
    Dünya
    Spor
    Hava Durumu
    Sarı Sayfalar
    Ana Sayfa
    Dosyalar
    Arşiv
    Euro 2004
    Günaydın
    Televizyon
    Astroloji
    Magazin
    Sağlık
    Cumartesi
    Aktüel Pazar
    Otomobil
    Sinema
    Çizerler
Bizimcity
Sizinkiler
emedya.sabah.com.tr
Google
Google Arama
 
Mehmet Altan @ SABAH
 

Türkiye aktör olabilecek mi?

Türkiye'nin G-8 Toplantısı'na çağrılması ve işlevsel bir görevin sahibi olması... NATO Toplantısı'nın İstanbul'da düzenlenmesi ve NATO Genel Sekreteri'nin hem Türkiye, hem İstanbul ile ilgili açıklamaları... NATO'nun yeni görev tanımına ait ipuçlarının ortaya çıkması... AB'nin Türkiye'nin müzakere süreci ile ilgili olumlu açıklamalarının artması. Gene İstanbul'da yapılan İslam Kalkınma Örgütü'nün ciddi muhalefete rağmen bir Türk'ü Genel Sekreter seçmesi...
Dünkü yazılı ve görsel basında da yer aldığı gibi Bush Yönetimi'nin "Küresel Savunma Stratejisi" ile ilgili olarak ABD Dışişleri'nin Siyasi ve Askeri İşlerden Sorumlu Bakan Yardımcısı Lincoln Bloomfield ve Savunma Bakan Yardımcısı Vekili Andy Hoenh'in Ankara temasları. Amerikan Yönetimi'nin Almanya'daki iki tugayını Türkiye'ye kaydırarak burayı Avrasya stratejisinin merkezi yapması. Hepsini alt alta koyunca, Türkiye'nin yeniden şekillenen dünya ve bölge ilişkilerinde yeni bir rol alma aşamasında olduğu görülüyor. Bu talepler kar- şısında Ankara ne yapacak? Bu hepimizin geleceğini ilgilendiren yakıcı bir soru...

Bu soruya sağlıklı bir cevap verebilmek için, öncelikle zamanın ruhu ve tarihin temposunu iyi okumak gerekiyor. Sanayi sonrası dönemin analizini yapmak zorunluluğu var. Bizde ise böyle bir çaba görülmüyor.
Bu dönemi analiz etmek isteyince reel politikanın en etkin gücü sayılan ABD'nin durumu da en önemli konu haline geliyor. Acaba ABD'nin hedeflerini doğru değerlendirebiliyor muyuz? Bunu anlayabilmek için en pratik rehber, hiç şüphesiz son zamanlardaki tüm gelişmelerin neredeyse bir fotoğrafı sayılan Zbigniev Brezinski'nin "Büyük Satranç Tahtası" adlı kitabı...
1977 ila 1981 yıllarında Başkan'ın Güvenlik Danışmanlığı'nı yapan Brezinski, 1997 yılında yazdığı bu kitapta ABD için "kapsamlı ve bütünleşmiş bir Avrasya Stratejisi" biçimlendirir... Avrasya'yı da "küresel üstünlük mücadelesinin sürdürüldüğü bir satranç tahtası" olarak tanımlar. Ne devlet, ne de sivil toplum bu kitaptan hareketle Türkiye'nin pozisyonu üzerine bir fikir jimnastiği yapmadı...
ABD'nin "küresel savunma stratejisi"nin gelecek elli ya da yüz yılı kapsayacağı bizzat resmi yetkililer tarafından belirtilirken, Türkiye'ninki fazla rahat bir yaklaşım...

"Büyük Satranç Tahtası" adlı kitapta Türkiye için düşünülen rolü yeniden hatırlatmakta yarar var:
"Amerika, istikrarlı ve bağımsız bir Güney Kafkasya ile Orta Asya'yı teşvik etmek için Türkiye'yi yabancılaştırmamak konusunda dikkatli olmalıdır ve Amerika-İran ilişkilerinde bir düzelmenin yapılabilirliğini araştırmalıdır. Katılmak istediği Avrupa'dan dışlandığını hisseden bir Türkiye daha İslamcı olacak, daha büyük olasılıkla inadına NATO'nun genişlemesini veto edecek ve laik Orta Asya'yı dünya ile bütünleştirmek ve istikrarını sağlamakta Batı ile daha az işbirliği yapacaktır. Bu nedenle, Amerika, Türkiye'nin nihai olarak AB'ye kabulünü cesaretlendirmek için Avrupa'daki etkisini kullanmalıdır ve Türkiye'ye Avrupalı bir devlet gibi davranmaya özen göstermelidir. Ankara ile Hazar Denizi Havzası ve Orta Asya'nın geleceğiyle ilgili düzenli görüşmeler Türkiye'nin ABD'yle stratejik ortaklık duygusunu besleyecektir."
Eğer doğru okunursa hem tarihin temposu, hem zamanın ruhu, hem de reel politika Türkiye'ye önemli bir şansı tanıma eğiliminde. Ama bunun gerekleri var. Bu gereklerin başında, küresel ve bölgesel ciddi bir aktör olmanın ön şartları yatıyor... Bu ön şartlar ise ekonominin, askeri gücün, teknolojik kapasitenin ve kültürel varlığın sağlığı olarak şekilleniyor...
Ekonomi. Askeri güç. Teknolojik kapasite. Kültürel varlık...
Türkiye, başkalarının çıkarlarına endeksli olarak med ve cezirlerin çalkantılı kayığı olmamak için, bölgeye endeksli bir güç olmanın dört temel şartını da ıskalamadan yeni ve sağduyulu bir strateji oluşturmak zorunda...
Şansları kullanmak akılcılık ile bire bir bağlantılı... Akılcılığımız, önümüzdeki şansı ne kadar kullanabileceğimizi belirleyecek...

YAZARIN ÖNCEKİ YAZILARI
 "Hızlandırılmış katliam"   / 24-07-2004
 "Bunlar, devlet emrinde çalışan katillerdir"   / 19-07-2004
 Türk'e Türk'ün yaptığı   / 17-07-2004
 Üniter devlet burada, üniter halk nerede?   / 12-07-2004
 Kars'ta gazete satılır mı?   / 10-07-2004
 Van'daki terör, peki Yığınçalı Köyü'ndeki ne?   / 05-07-2004
 Nasıl okumalı?   / 28-06-2004
 'Bu iş bitecek'   / 26-06-2004
 Paganini ve diploma   / 21-06-2004
 Türkiye aktör olabilecek mi?   / 19-06-2004
SAVAŞ AY
Gelin birlikte savrulalım!..
Bir koyundan iki post...
REFİK DURBAŞ
Kazada "medya"ya düşen görev...
Zeynep Okan...
UMUR TALU
Nükleer sıkışma
"Hızlı tren, seferini başarıyla...
EMRE AKÖZ
Araya reklam girdi
Üç gün üst üste tam sayfa reklam...
ABD, İran'ı ikna etmesini istiyor
Başbakan Tayyip Erdoğan, bu haftaki İran gezisinde iki günlüğüne iç...
Arafat aleyhine tehlike çanları
Kendi seçtirdiği Filistinli Parlamenterler bile Arafat'a çatıyor ve;...
İkili oynuyorsun
İkili oynuyorsun
Başkan hariç, yönetim içinde beni istemeyen isimler var. Zaten...
 
    Günün İçinden | Yazarlar | Ekonomi | Gündem | Siyaset | Dünya | Televizyon | Hava Durumu
Spor | Günaydın | Kapak Güzeli | Astroloji | Magazin | Sağlık | Bizim City | Çizerler
Cumartesi | Aktüel Pazar | Sarı Sayfalar | Otomobil | Dosyalar | Arşiv
   
    Copyright © 2003, 2004 - Tüm hakları saklıdır.
MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.