Çernobil’deki siyah küf, radyasyonu “yiyor”! İnsanlık bundan nasıl faydalanabilir?
Çernobil Nükleer Santrali’nin terk edilmiş bölgelerinde bulunan siyah küf, radyasyonu adeta “yiyor”. Mayıs 1997’de bilim insanı Nelli Zhdanova, patlayan reaktörün içindeki odalarda, radyasyonun etkisine rağmen siyah küflerin koloniler oluşturduğunu fark etti. Daha önceki araştırmalarında, bu küflerin sadece insanlardan uzaklaşmak için değil, radyasyonlu bölgeleri aktif olarak tercih ettiklerini gözlemlemişti.
Zhdanova, bu fenomene "radyotropizm" adını verdi. Normalde iyonize radyasyon, DNA ve hücreleri parçalayan zararlı bir etkiye sahipken, melanin pigmentiyle zengin bu küfler radyasyonu enerjiye dönüştürebiliyor olabilir. 2007'de yapılan araştırmalar, melanli küflerin radyasyon varlığında %10 daha hızlı büyüdüğünü ortaya koydu ve "radiosentez" teorisini gündeme getirdi.
Aynı türden Cladosporium sphaerospermum, 2018'de Uluslararası Uzay İstasyonu'na gönderildi ve uzayda da radyasyona karşı büyüme gösterdi. Araştırmacılar, melanin içeren bu küflerin uzayda astronotları koruyabilecek biyolojik bir kalkan oluşturabileceğini belirtiyor. Su ve diğer biyolojik bileşenler de radyasyonun etkilerini azaltabilir.
Bilim insanları, Çernobil'den esinlenen bu "mantar mimarisi" ile Ay veya Mars'ta inşa edilecek üslerde, hem maliyeti düşürecek hem de kendini yenileyebilen radyasyon koruyucu duvarlar oluşturmayı hedefliyor. Siyah küfler, adeta terk edilmiş bir dünyadan, insanlığın yeni gezegenlerdeki ilk adımlarını koruyacak bir umuda dönüşüyor.