Uzayın hayaleti yakalandı: Yıldızsız gezegen hakkında büyük buluş
Astronomlar, tarihinde ilk kez bir yıldıza bağlı olmayan “yalnız” bir gezegenin hem kütlesini hem de Dünya’ya olan uzaklığını ölçmeyi başardı. Bilim dünyası için önemli bir dönüm noktası olan bu keşif, Science dergisinde yayımlandı.
Söz konusu başıboş gezegen, Jüpiter'in yaklaşık yüzde 22'si kadar bir kütleye sahip ve Samanyolu Galaksisi'nin merkezine doğru, Dünya'dan yaklaşık 9 bin 800 ışık yılı uzaklıkta bulunuyor. Bu büyüklük, gezegenin büyük olasılıkla bir zamanlar bir gezegen sisteminin parçası olduğunu, ancak güçlü kütleçekim etkileşimleri sonucu sisteminden koparak uzayda tek başına sürüklenmeye başladığını gösteriyor.
Yıldız ışığı yaymadıkları için bu tür gezegenler doğrudan gözlemlenemiyor. Bunun yerine astronomlar, kütleçekimsel merceklenme adı verilen bir yöntem kullanıyor. Bir gezegen, arka plandaki parlak bir yıldızın önünden geçtiğinde, kütleçekimi yıldız ışığını kısa süreliğine büyütüyor veya büküyor.
Bu özel olay, 3 Mayıs 2024'te Şili, Güney Afrika ve Avustralya'daki yer teleskoplarının yanı sıra, Dünya'dan 1,5 milyon kilometre uzakta bulunan Gaia Uzay Teleskobu tarafından da gözlemlendi. Farklı konumlardan yapılan bu eş zamanlı gözlemler, gezegenin mesafesinin ve dolayısıyla kütlesinin hesaplanmasını mümkün kıldı.
Bilim insanlarına göre bu yöntem, 2027'de fırlatılması planlanan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu ile başıboş gezegenlerin incelenmesinde yeni bir çağ başlatabilir.