Bilimsel deney gösterdi: Beyin faaliyetlerindeki uyum cömertliği artırabiliyor!
Beyindeki iki bölgenin uyumlu çalışması insanların daha cömert davranmasına olanak sağlayabilir mi? Yeni bir bilimsel araştırma, küçük bir beyin uyarımının bile paylaşım kararlarını değiştirebildiğini göstererek özgeciliğin ardındaki sır perdesini aralıyor.
Bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir çalışma, beynin belirli bölgeleri arasındaki etkinlik eşzamanlı hale geldiğinde insanların başkaları lehine karar verme eğiliminin bir miktar arttığını ortaya koydu. Araştırmaya göre iki beyin bölgesinin uyumlu biçimde çalışması, bireylerin daha cömert davranmasına katkı sağlayabiliyor.
Hakemli bilim dergisi PLOS Biology'de yayımlanan ve Çin ile İsviçre'den araştırmacıların ortak çalışması olan araştırma, özgeci davranışların sinirsel temellerini incelemeyi amaçladı. Araştırmacılar, çocukluk döneminde paylaşma ve başkalarının ihtiyaçlarını gözetme gibi değerler öğretilse de yetişkinlikte insanların özgecilik düzeylerinin oldukça farklılaşabildiğini hatırlatıyor. Bazı bireyler başkalarının yararını öncelik haline getirirken, bazıları daha çok kendi çıkarlarını gözetiyor. Bilim insanları uzun zamandır bu farklılıkların nedenlerini anlamaya çalışıyor.
Bu soruyu incelemek isteyen ekip, 44 gönüllünün katıldığı bir deney gerçekleştirdi. Katılımcılar, ekonomi ve psikoloji çalışmalarında sıklıkla kullanılan "Diktatör Oyunu" adlı deneysel oyunda toplam 540 karar verdi. Oyunda oyuncular, kendilerine verilen para miktarını karşı tarafla paylaşma ya da tamamını kendileri alma seçeneğine sahip oluyor. Her turda miktarlar değiştirilerek katılımcıların bazen karşı taraftan daha fazla, bazen ise daha az kazanabilecekleri koşullar oluşturuldu.
Deney süresince katılımcıların frontal ve parietal lob bölgelerine, invaziv olmayan bir yöntem olan transkraniyal alternatif akım uyarımı (tACS) uygulandı. Bu yöntemin amacı, söz konusu beyin bölgelerindeki sinir hücrelerinin faaliyet örüntülerini senkronize etmekti. Uyarım sayesinde nöronların alfa ya da gama dalga ritimleri arasında uyum oluşturuldu.
Sonuçlar özellikle frontal ve parietal bölgeler arasındaki gama dalgası senkronizasyonunun güçlendirilmesi durumunda katılımcıların daha özgeci kararlar almaya yöneldiğini gösterdi. Katılımcılar, kendi kazançları azalacak olsa bile karşı tarafla daha fazla para paylaşmaya daha yatkın hale geldi. Araştırmacıların geliştirdiği hesaplamalı modele göre, uygulanan uyarım katılımcıların teklifleri değerlendirme biçimini değiştirdi. Uyarım sonrasında bireyler, para paylaşımı sırasında karşı tarafın elde edeceği kazanca daha fazla önem vermeye başladı.
Araştırmacılar deney sırasında doğrudan beyin aktivitelerini ölçmediklerini özellikle vurguluyor. Gelecekte benzer çalışmaların elektroensefalografi (EEG) ile birlikte yürütülmesi, beyin uyarımının sinirsel sinyaller üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı biçimde ortaya koyabilir. Yine de elde edilen bulgular, frontal ve parietal loblar arasındaki eşzamanlı faaliyetin özgeci karar alma süreçlerinde önemli bir rol oynadığını gösteriyor.
Çalışmanın ortak yazarlarından Christian Ruff, beyin bölgeleri arasındaki iletişim biçiminin özgeci seçimlerle ilişkili olduğunun ortaya konduğunu belirterek bunun sosyal karar mekanizmalarının anlaşılmasına katkı sağladığını ve özellikle iş birliğine dayalı araştırmalar için yeni bir kapı açtığını ifade etti.
Araştırmanın lideri Jie Hu ise çalışmanın en önemli sonucunun neden-sonuç ilişkisini ortaya koyması olduğunu vurguladı. Hu'ya göre belirli bir beyin ağındaki iletişim invaziv olmayan bir yöntemle hedefli biçimde değiştirildiğinde, insanların paylaşım kararlarının da tutarlı biçimde değiştiği gözlendi. Katılımcılar, kendi çıkarları ile başkalarının çıkarları arasındaki dengeyi farklı biçimde kurmaya başladı.