50 yıllık uzay gizemi çözüldü: Gamma Cassiopeia’nın sırrı ne?
Gökbilimciler, yarım asırdır süregelen bir gizemi çözerek dev bir yıldızdan yayılan gizemli X-ışınlarının kaynağını belirledi. Cassiopeia (Koltuk) Takımyıldızı'nın merkezinde yer alan ve çıplak gözle görülebilen parlak mavi dev yıldız Gamma Cassiopeia (γ Cas), 1970'lerden bu yana beklenmedik derecede güçlü ve düzensiz X-ışını emisyonları yaymasıyla bilim dünyasını şaşırtıyordu.
Yeni yapılan hassas gözlemler, bu yüksek enerjili ışınların aslında dev yıldızın kendisinden değil, onun etrafında dönen ve görünmez olan küçük bir beyaz cüce yoldaşından kaynaklandığını ortaya koydu. JAXA, ESA ve NASA'nın ortak projesi olan XRISM (X-ışını Görüntüleme ve Spektroskopi Misyonu) uydusuyla elde edilen veriler, X-ışınlarının dev yıldızın değil, beyaz cücenin yörünge hareketini takip ettiğini kanıtladı.
Bulgulara göre, yoğun bir kütleye sahip olan beyaz cüce, dev komşusundan gaz ve madde çalıyor. Bu madde, beyaz cücenin güçlü manyetik alan çizgileri boyunca kutuplarına doğru çekilirken 150 milyon Kelvin gibi ekstrem sıcaklıklara ulaşıyor ve yoğun X-ışınları yayıyor.
Bu keşif, sadece 50 yıllık bir bilmeceyi çözmekle kalmadı, aynı zamanda teorik olarak öngörülen ancak doğrudan gözlemlenmesi oldukça zor olan "Be-yıldızı ve beyaz cüce" ikili sistemlerinin varlığını da tescillemiş oldu. Bilim insanları, bu veriler ışığında yıldız sistemlerinin evrimine dair modellerini güncellemeyi hedefliyor.