Beynimiz zaman algısını nasıl inşa ediyor?
PLOS Biology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, insan beyninin zamanı tek bir "merkezi saat" üzerinden değil, farklı bölgelere yayılan çok aşamalı bir süreçle algıladığını ortaya koydu. SISSA’dan Valeria Centanino liderliğindeki ekip, zaman algısının fiziksel bir ölçümden ziyade adım adım inşa edilen bir kurgu olduğunu kanıtladı.
Araştırmaya göre zaman algısı şu üç aşamadan geçiyor:
- Kodlama: Beynin arka kısmındaki görsel korteks, uyaranın fiziksel süresini ham veri olarak kaydeder.
- Dönüştürme: Sinyaller ileriye taşındıkça, ham veriler karşılaştırma yapmaya uygun, daha seçici ve düzenli "topografik haritalara" dönüşür.
- Karar: Beynin ön bölgelerinde bu sinyaller, öznel bir deneyime ve fiziksel bir eyleme (karar verme) dönüştürülür.
Algı ve Eylem Ayrımı
Çalışma, beynin zamanı işlerken doğrusal bir hat yerine paralel yollar kullandığını gösteriyor. Bir yol farkındalık ve yorumlamayı sağlarken, diğeri zamanlamaya dayalı hareketleri hazırlıyor. Özellikle hareketle ilgili bölgelerin kısa sürelere daha duyarlı olduğu ve bu bölgelerin kişisel zaman algısını doğrudan etkilediği saptandı.
Bu bulgular; stres, dikkat dağınıklığı veya nörolojik bozukluklar nedeniyle zamanın neden bazen daha hızlı veya yavaş hissedildiğini anlamak için bilim insanlarına yeni ve net hedefler sunuyor.