Demans riskine karşı beyni koruyan yeni bir hücresel temizleyici keşfedildi
Kaliforniya Üniversitesi, San Francisco'dan (UCSF) araştırmacılar, beyinde demansa yol açan toksik "tau" proteini birikimlerini ortadan kaldıran yeni bir hücresel mekanizma keşfetti. Cell dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, CUL5 adı verilen bir protein, tau proteinlerini kümeler oluşturmadan önce yok edilmek üzere işaretleyerek adeta bir hücresel "atık toplayıcısı" görevi görüyor.
Bilim insanları bu keşfi laboratuvar ortamında insan nöronlarıyla geliştirilen bir model üzerinde yaptı. CRISPR gen düzenleme teknolojisi kullanılarak hücrelerdeki 20.000 gen tek tek incelendi ve CUL5 proteinine daha fazla sahip olan nöronların Alzheimer hastalığına karşı çok daha dirençli olduğu ortaya çıktı. Araştırma ekibi bu bulguyu, vefat etmiş Alzheimer hastalarının beyin örneklerini içeren Seattle Alzheimer Hastalığı Beyin Hücresi Atlası verileriyle de doğruladı. Veriler, hastalığın ileri evrelerinde bile bazı hücrelerin CUL5 sayesinde dejenerasyona nasıl direndiğini gözler önüne serdi. Ayrıca yaşlanmayla artan oksidatif stresin de tau birikimini tetiklediği saptandı.
Araştırmanın başyazarı Prof. Dr. Martin Kampmann, "CUL5, tau proteinini temizlemek için özel bir donanıma sahip. Gelecekteki terapiler, nörodejenerasyonu önlemek adına vücudun bu doğal mekanizmasını güçlendirebilir" açıklamasını yaptı. Dr. Avi Samelson'un da öncülük ettiği bu bulgunun, on yıllardır zorlanan tıp dünyasında, demans ve Alzheimer'a karşı yeni nesil ilaç stratejilerine kapı aralaması bekleniyor.