Görünmez parçacıkları 3 boyutlu izleyen yeni kamera teknolojisi: PLATON!
ETH Zürih ve EPFL araştırmacıları, görünmez parçacıkların hareketlerini 3 boyutlu ve yüksek çözünürlüklü olarak izleyebilen PLATON adında yeni bir detektör geliştirdi. Geleneksel sistemlerdeki milyonlarca küçük bileşenin yerine, bu sistem tek bir parlayan (sintilatör) malzeme bloğu kullanıyor.
PLATON; ışığın yalnızca yoğunluğunu değil yönünü de kaydeden ışık alanı (plenoptik) kameraları, tek bir fotonu dahi algılayabilen ultra hassas sensörleri (SPAD) ve yapay zekayı yenilikçi bir şekilde birleştiriyor. Sistemdeki yapay zeka, büyük dil modellerinde kullanılan Transformer mimarisinden yararlanarak fotonların nerede ve ne zaman ortaya çıktığını analiz edip parçacıkların izini 3 boyutlu olarak yeniden oluşturuyor.
BİLİM DÜNYASI İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
Nötrino ve karanlık madde gibi etkileşimi zayıf parçacıkları tespit etmek için günümüzde milyonlarca parçadan oluşan devasa ve kurulumu zor detektörler kullanılıyor. PLATON, ölçeklendirme ve maliyet zorluklarını aşarak devasa hacimlerde bile milimetrenin altında hassasiyet sunmayı vaat ediyor. Prototip simülasyonları yakın zamanda Nature Communications'ta yayımlandı.
TIPTA YENİ BİR DÖNEM
Bu teknoloji sadece parçacık fiziğiyle sınırlı kalmayacak. Araştırmacılar, bu donanım ve yapay zeka kombinasyonunun tıp dünyasında PET (Pozitron Emisyon Tomografisi) taramalarını çok daha net ve keskin hale getirmesi amacıyla şimdiden üç farklı patent başvurusunda bulundu.