insan beyni organoidleri zamanın akışını "hatırlıyor"
Harvard Üniversitesi'nden araştırmacılar, insan beyni organoidlerini laboratuvar ortamında beş yıldan uzun bir süre canlı tutmayı başararak tarihi bir başarıya imza attı. Nature dergisinde yayımlanan araştırmanın başındaki isim olan Paola Arlotta, bunların bugüne kadar elde edilen "en yaşlı" beyin organoidleri olduğunu vurguluyor.
Geçmiş çalışmalar genellikle beyin gelişiminin ilk aşamalarına odaklanırken, Harvard ekibi bu mini beyinleri yıllarca hayatta tutacak özel kültür koşulları geliştirdi. İncelenen organoidlerin sadece hayatta kalmadığı; tıpkı gerçek bir insan beyninin anne karnındaki ve erken çocukluk dönemindeki gelişim dizilimini neredeyse kusursuz bir şekilde takip ederek olgunlaştığı gözlemlendi. Kök hücrelerden elde edilen bu yapılar, yaşlarına dair hücresel bir "hafıza" da barındırıyor.
Farklı yaşlardaki hücreleri inceleyen bilim insanları, yaşlı hücrelerin ileri evre nöronlar, genç hücrelerin ise erken evre nöronlar ürettiğini saptadı. Arlotta, bu gelişimin DNA metilasyonundaki değişimlerle yönlendirildiğini ve hücrelerin içsel bir biyolojik saatle çalıştığını belirtiyor.
Bu çığır açan keşif tıp dünyasında büyük yankı uyandırdı. Uzun ömürlü organoidlerin; otizm, epilepsi ve Alzheimer gibi genelde ileri evrelerde ortaya çıkan hastalıkların beyin gelişimi sırasındaki kökenlerini anlamak ve bu rahatsızlıklara yönelik yeni ilaç tedavilerini test etmek için kullanılması hedefleniyor.
