İnsan beyni gen aktivitesi haritası: Alzheimer ve daha fazlası için ipuçları
Araştırmacılar, insan beyninin planlama, karar verme ve duygu kontrolünden sorumlu olan prefrontal korteks bölgesindeki gen aktivitesine dair bugüne kadarki en kapsamlı haritayı oluşturdu. Nature dergisinde yayımlanan bu dönüm noktası niteliğindeki çalışma, nörodejeneratif ve psikiyatrik hastalıkların benzersiz bir ayrıntıyla incelenmesine olanak tanıyor.
Proje kapsamında, bebeklerden 108 yaşındaki bireylere kadar uzanan geniş bir yelpazeden, nörotipik kontroller ile Alzheimer, Parkinson, şizofreni ve bipolar bozukluk gibi çeşitli rahatsızlıkları olan yaklaşık 1.500 donörün ölüm sonrası beyin dokuları incelendi. Ekip, tek hücre RNA dizilimi adı verilen gelişmiş bir yöntemle, nöronlar, bağışıklık hücreleri ve damar hücreleri dahil olmak üzere 6.3 milyondan fazla bireysel beyin hücresinin gen aktivitesini kaydetti.
Çalışmanın yöneticilerinden Panos Roussos, dorsolateral prefrontal korteks adı verilen belirli bir alt bölgedeki bozulmaların birçok psikiyatrik bozukluk ve demans türüyle ilişkili olduğunu belirtti. Araştırmanın ilk bulguları, insan beyninin yaşam boyunca üç farklı gelişim aşamasından geçtiğini gösterdi: yaşamın erken döneminde hızlı bir yeniden yapılanma, yetişkinlikte istikrar ve 65 yaş civarında başlayan ikinci bir yeniden yapılanma evresi.
Uzmanlar, bu devasa popülasyon ölçekli haritanın beyin hastalıklarının anlaşılmasında önemli bir pencere açtığını, ancak tam resmin görülmesi için diğer beyin bölgelerinin de incelenmesi gerektiğini vurguluyor.