İlk yıldızların kalbinden: Cüce galaksilerin metal fakirliğini açıklayan yeni keşif
İngiltere'deki Bath Üniversitesi'nden gökbilimciler, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) verilerini kullanarak cüce galaksilerin neden olağandışı bir şekilde astronomik "metal" (hidrojen ve helyumdan ağır elementler) fakiri olduğunu ortaya çıkardı. Araştırma, bu durumun evrenin ilk yıldızlarında meydana gelen devasa patlamalarla doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Samanyolu gibi dev galaksilerin etrafını saran cüce galaksiler, sarmal galaksilere kıyasla tozdan neredeyse tamamen yoksun olmaları ve çok eski yıldızları barındırmalarıyla biliniyor. Bath Üniversitesi'nden Doç. Dr. Martin Rey, hidrojen ve helyumdan ağır tüm elementlerin yıldızların çekirdeğinde oluştuğunu belirterek, "Bu ağır elementlerin çevrelerindeki uzaya nasıl yayıldığını anlamak için evrendeki ilk parlak cisimlerin doğuşunu incelemeliyiz" dedi. 2021'de uzaya fırlatılan JWST, sağladığı eşsiz verilerle yüzlerce eski gök cisminin incelenmesine olanak tanıyarak bu teorilerin test edilmesinin önünü açtı.
Geliştirilen bir bilgisayar modeliyle Büyük Patlama'dan sonraki ilk 650 milyon yılı simüle eden bilim insanları, "çift-kararsızlık süpernovaları" adı verilen nükleer patlamaların cüce galaksilerin kimyasal yapısını şekillendirmede kilit rol oynadığını keşfetti. Bu dev süpernovalar, kütleleri düşük olduğunda ürettikleri materyalin büyük kısmını galaksiler arası boşluğa fırlattı. Araştırmacılara göre bu savrulma süreci, cüce galaksilerin yaklaşık yüzde 20'sinde neden demir ve ağır elementlerin olağanüstü derecede az bulunduğunu net bir şekilde açıklıyor.
