Ay'ın görünmeyen yüzündeki gizli volkan şaşırttı! Milyarlarca yıl önce kaybolan manyetik alanın izleri bulundu
Ay'ın Dünya'dan görülmeyen yüzünde, milyarlarca yıl önce var olduğu düşünülen manyetik alana ilişkin yeni kanıtlar ortaya çıktı. Bilim insanları, yüzeyin altında gizlenen ve eski bir volkanik oluşum olduğu değerlendirilen yapının, Ay'ın yaklaşık 4,2 milyar yıl önce kendi manyetik alanını ürettiğine işaret ettiğini belirledi.
Araştırma, Ay'ın uzak yüzünde, Güney Kutbu-Aitken havzasının kuzeybatısında bulunan Dewar bölgesine odaklandı. Bilim insanları, bu bölgede yaklaşık 60 kilometre genişliğe ve 9 kilometre derinliğe ulaşan, çevresindeki Ay kabuğundan daha yoğun bir kaya oluşumu tespit etti.
Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmada, NASA'nın GRAIL görevi ile Lunar Prospector ve Japonya'nın Kaguya uzay aracından elde edilen verileri bir araya getirildi. Yer çekimi ve manyetik alan ölçümlerinin birlikte incelenmesi, yüzeyin altındaki yapının özelliklerinin belirlenmesine yardımcı oldu.
Araştırmacılar, yoğun ve güçlü biçimde mıknatıslanmış bu oluşumun, eski bir volkanik sistemden gelen magmanın soğuyarak katılaşmasıyla meydana gelmiş olabileceğini değerlendirdi. Jeolojik veriler, yapının yaklaşık 4,22 milyar yıl önce oluştuğunu gösteriyor.
AY, GEÇMİŞTE KENDİ MANYETİK ALANINI ÜRETMİŞ OLABİLİR
Günümüzde Ay'ın, Dünya'daki gibi çekirdeğinden kaynaklanan küresel bir manyetik alanı bulunmuyor. Dünya'nın manyetik alanı, sıvı dış çekirdeğindeki demirin hareketleriyle oluşurken Ay'ın geçmişte benzer bir mekanizmaya sahip olup olmadığı uzun süredir tartışılıyor.
Yeni araştırmada, volkanik kayanın katılaşırken maruz kaldığı manyetik alanın gücünün 11 mikroteslayı aştığı tahmin edildi. Karşılaştırma yapmak gerekirse Dünya'nın günümüzdeki manyetik alanı yaklaşık 50 mikrotesla düzeyinde.
Araştırmacılara göre bu bulgular, Ay'ın erken tarihinde çekirdeğinde gerçekleşen hareketlerle oluşmuş, uzun süreli bir manyetik alanın varlığını destekliyor. Bir asteroid çarpmasının meydana getirdiği kısa süreli manyetik etkinin, kaya oluşumunun soğuma sürecini açıklamakta yetersiz kalabileceği değerlendiriliyor.
AY YÜZEYİNDEKİ GİZEMLİ İZLERİN NEDENİ DE AÇIKLANABİLİR
Dewar bölgesindeki araştırma, Ay yüzeyinde görülen ve "Ay girdapları" olarak adlandırılan parlak, kıvrımlı desenlere ilişkin de ipuçları sunuyor. Bu oluşumlar, manyetik anormalliklerin bulunduğu bölgelerde ortaya çıkıyor.
Bilim insanları, yerel manyetik alanların Güneş rüzgarındaki yüklü parçacıkları saptırarak yüzeydeki aşınmayı azaltabileceğini düşünüyor. Böylece bazı bölgeler, çevrelerindeki daha koyu alanlara kıyasla parlaklığını daha uzun süre koruyabiliyor.
Bununla birlikte Ay'ın geçmişteki manyetik alanını ne kadar süre koruduğu ve görece küçük çekirdeğinin bu alanı nasıl oluşturduğu henüz kesin olarak bilinmiyor. Gelecekteki Ay görevlerinden elde edilecek ölçümler ve kaya örneklerinin, uydumuzun volkanik geçmişi ve manyetik alanının kökeni hakkındaki sorulara yanıt vermesi bekleniyor.
