NASA'nın SPHEREx uzay teleskobunu kullanan bilim insanları, yıldız olabilecek kadar kütle kazanamayan kahverengi cücelerin atmosferlerini inceledi. The Astrophysical Journal dergisinde yayımlanan araştırmada, 37 kahverengi cücenin atmosferinde su, metan, karbonmonoksit ve karbondioksit izlerine rastlandı. Bulgular, bu gök cisimlerinin atmosferlerinin sanılandan çok daha karmaşık olduğunu ortaya koydu.
Yıldızlar gibi oluşan ancak çekirdeklerinde sürekli nükleer füzyonu sürdürecek kütleye ulaşamayan kahverengi cüceler, yıldızlarla dev gezegenler arasında yer alıyor. Zamanla soğuyan bu cisimlerin birçoğu, yakınlarında bir yıldız olmadan uzayda tek başına dolaşıyor.
Araştırmada, sıcaklıkları yaklaşık 2 bin 200 santigrat dereceye ulaşan kahverengi cüceler ile sıcaklığı eksi 20 dereceye kadar düşen örnekler karşılaştırıldı. Bilim insanları, cisimler soğudukça atmosferlerindeki kimyasal bileşimin değiştiğini belirledi. Özellikle metanın daha belirgin hale gelmesi ve karbonmonoksit ile karbondioksit sinyallerinin belirli sıcaklıklarda zayıflaması dikkat çekti. Sıcak kahverengi cücelerde silikat parçacıklarından oluşan bulutlar görülürken soğudukça bu bulutlar atmosferin daha derin katmanlarına çekilebiliyor.
BİLGİSAYAR MODELLERİ ATMOSFERLERİ AÇIKLAMAKTA ZORLANIYOR
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, mevcut bilgisayar modellerinin kahverengi cücelerin atmosferlerindeki değişimleri tam olarak açıklayamaması oldu. Beş farklı modelle yapılan karşılaştırmada, genel kimyasal eğilimler doğru tahmin edilse de özellikle bulutların değişime uğradığı dönemlerde gözlemlerle modeller arasında farklılıklar ortaya çıktı.
Bu durum astronomlar açısından önem taşıyor. Çünkü kahverengi cücelerin boyutlarını, kütlelerini ve yaşlarını tahmin etmek için kullanılan modeller, atmosfer koşullarına ilişkin hesaplamalara da dayanıyor. Modellerin atmosferleri doğru açıklayamaması, bu hesaplamalarda belirsizlik yaratabiliyor.
NASA'nın SPHEREx teleskobu, binlerce kahverengi cüceyi daha incelemeye devam ediyor. Bilim insanları, elde edilecek yeni verilerin bu sıra dışı gök cisimlerinin atmosferlerini anlamanın yanı sıra diğer yıldızların çevresinde dolanan dev gezegenlerin atmosferlerini incelemeye de katkı sağlayacağını düşünüyor.