EMRE AKÖZ
Acaba Türkçe, Kürtçe'ye niye iltifat etmedi?
Dün Türk Dil Kurumu'nun internet sitesindeki yeniliklerden söz etmiştim. Bunun üzerine okurumuz Nihat Kaya da merak edip siteye girmiş. " <ı>Yabancı <ı>Dillerden <ı>Türkçe'ye <ı>Giren <ı>Sözler " bölümüne bakmış. Soruyor: " Soğdca'dan dilimize giren tek kelimeyi bile almışlar ama hiç Kürtçe kelime yok. Sanatçı ' <ı>lorke, <ı>lorke' diye şarkı söylüyor. Lavuk ve kıro gibi Kürtçe kelimeler de var. Acaba TDK; Kürtçe'yi, Türkçe'den farklı bir dil olarak kabul etmiyor mu? Yoksa Kürtleri o denli kendimizden sayıyor ki almış olabileceğimiz kelimeleri zaten bizim mi kabul ediyor? Eğer öyleyse niçin bu kelimeleri aradığımda karşıma ' Bulunamadı' ibaresi çıkıyor? Acaba Kürtçe diye bir dil zaten yok mu?"
***
Bu yerinde sorular üzerine, Sevan Nişanyan'ın ' <ı>Sözlerin <ı>Soyağacı' adlı kitabına baktım. Burada Türkçe'ye diğer dillerden giren kelimelerin dökümü var.
Kitaba göre gerçekten de pek az kelime alınmış Kürtçe'den. Sadece 5 tane: Keko (erkek kardeş), kıro ( <ı>kuro veya <ı>kero : erkek çocuk, delikanlı), lavuk ( <ı>lawik : oğlan çocuğu), bir de deyim; 'ya herru, ya merru' ( <ı>herro : git, <ı>merro : gel).
Ben dil uzmanı olmadığım için Kürtçe diye ' özgün' bir dilin olup olmadığı sorusuna cevap veremem. Ama şunu biliyorum: Sadece Diyarbakır, Urfa, Şırnak ya da Hakkâri'ye gittiğimde değil... Mesela aralarında Kürtçe konuşan pazarcıları da anlamıyorum. Dolayısıyla; ister özgün olsun, isterse diğer ( Arapça, Farsça vs.) dillerden oluşsun, neticede kendine Kürt diyen insanların konuştuğu 'başka' bir (hatta birkaç) dil var
***
TDK'nın yeni çıkan ( 10 . baskı) 'Türkçe Sözlük'üne de baktım. Hadi kıroyu, lavuğu geçtik, ' <ı>ya <ı>herru, <ı>ya <ı>merru' gibi sıkça kullanılan bir deyimi almamışlar.
Sanırım TDK yönetimi bu uygulamasıyla kendince ' siyaset' yapmış. " <ı>Aman <ı>Kürtçü <ı>mürtçü <ı>derler, <ı>ne <ı>olur <ı>ne <ı>olmaz, <ı>en <ı>iyisi <ı>hiç <ı>bahsetmemek " demiş.
Bu arada okurumuzun soruları dil-toplum ilişkilerini inceleyenler için de önemli:
Macarca'dan 19 kelime alan Türkçe, niye Kürtçe'ye iltifat etmemiş acaba?
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.