Ragıp Soylu

ABD Başkanı Barack Obama'nın bugün İran anlaşması üzerine yaptığı basın toplantısı pek çok yönden geçtiğimiz 5 yıl boyunca Türkiye'nin neden Ortadoğu politikasında haklı olduğunu gösteren deliller ile doluydu.

İran konusunda barışçıl bir çözüm için, ABD Başkanı Obama'nın mektubu üzerine harekete geçen Türkiye ve Brezilya, Mayıs 2010'da Tahran deklarasyonu ile İran'ı masaya oturtmuş ve ciddi bir taviz almıştı. O zaman Obama anlaşmanın kapsayıcı olmadığını gerekçe göstererek, bu süre boyunca da Rusya ve Çin'i İran'a karşı yaptırımlara ikna etmeyi başarmış olduğu için, Türkiye'nin bu adımına destek göstermedi. Anlaşma noktasına tekrar gelinmesi için 5 yıl geçti.

İlginç olan 2010 ila 2015 yılları sırasında önce Suriye ve daha sonrasında Irak meselelerinin de İran'la ilişkilere bağlı olarak çıkmaza girmiş olmasıdır.

Irak'tan askeri kuvvetlerini hızlıca çeken ve özellikle Irak'la ilgili uzmanların tüm eleştiri ve uyarılarına rağmen Maliki hükümetiyle çalışmaya devam eden Obama, Türkiye'nin endişelerine de bu süreçte göz yummuştu.

Türkiye, Irak'ta seküler-Şii İyad Allavi önderliğindeki koalisyona destek vererek Irak'taki Şii hakikatini tanımış ve aynı zamanda Maliki'nin mezhepçi politikalarına ön almaya çalışmıştı. (İlginç olan o dönemde de Türkiye'nin bir Şii'ye verdiği politik desteğin Sünni mezhepçiliği olarak yansıtılmasıdır.)

ABD elbette burada da Türkiye'yi dinlemedi.

Suriye'deki iç savaş başladıktan sonra Türkiye'nin Esad rejimine karşı sert tedbirler alınması ve bir süre sonra tampon bölge, uçuşa yasak bölge uygulanması yahut uluslararası direkt müdahale çağrıları da yanıt bulmadığı gibi bu politikasızlık Suriye'yi adeta bir radikal örgütler yuvasına çevirdi.

2012 yılının sonlarında İran'la Umman üzerinden gizli görüşmelere başlayan Obama yönetimi, Tahran'ın rahatsız olmaması için Suriye meselesinde her türlü kırmızı çizginin geçilmesine de ses çıkarmadı.

Dahası, Suriye rejiminin katliamlarını avantaja alan IŞİD, önce yine Obama'nın yanlış politikaları sonucu parçalanmış Irak'ta tekrar kök buldu ve daha sonra da Suriye'de önemli bir toprağı ele geçirdi.

Sonra ne olduğunu zaten herkes biliyor.

Bugünkü açıklamasında, Suriye meselesinde çözüm için İran'a da yer verilmesi gerektiğini söyleyen Obama, 2014'te Ahmet Davutoğlu'nun "Cenevre Konferansı'na İran da katılmalıdır" çağrılarına sessiz kalmış ve dışişleri eliyle de böyle bir şeyin olamayacağını söylemişti.

Hülasa, Türkiye Irak ve Suriye'de, İran konusunda bugüne dek ne söylerse çıkmış bir dış politika eliti tarafından yönetiliyor.

Evet, çok hatalar yapıldı, Suriye meselesinde Türkiye'nin de büyük hesap yanlışları oldu. Fakat bu uygulanan politikaların genel olarak doğru olduğu gerçeğini değiştirmiyor.

Obama bugünkü basın toplantısında, kendi başkanlığı döneminde IŞİD ve "açık yara" olarak tanımladığı Suriye meselesinin çözülemeyeceğini, bunun için daha fazla vakite ihtiyaç olduğunu söyledi ve ekledi: "ABD başkanları Ortadoğu'daki her sorunu çözmek zorunda değildir."

Öyle ya, ABD halkı yeni bir savaş istemiyor, Obama da halkın kendinden beklediğini yapıyor. Çünkü halk nezdindeki imajı çok önemli!

Suriye'de ölen 210 bin kişiyi önemsemeyen ABD Başkanı Obama, İran anlaşması ile başka bir savaşı engellediğini ve geride nesiller boyu konuşulacak bir "miras" bıraktığını düşünüyor.

Halbuki dünya tarihi ABD liderini İran başarısı dolayısıyla değil, Suriye'de yüz binlerce insanın ölümüne seyirci kalmakla hatırlayacak. Acı ama bu böyle…

@ragipsoylu