OKUR TEMSİLCİSİ - Yavuz Baydar

İzmir'de 17 aylık bebeğin maruz kaldığı cinsel taciz ve şiddet kamuoyunda büyük şok yarattı. Öyle büyük ki, konu çok sert ifadelerle tartışıldı, okurlar haberlerdeki anlatım ile ilgili tepkileri bir yana bırakıp, bu köşeye gönderilen yorumlarda da faillere lanet yağdırdı.
Ama konu yine de bir değerlendirmeyi hak ediyor. Zira, basında çıkan bir tartışma da bu haberlerin nasıl verileceği ile ilgiliydi.
Bana gelen az sayıdaki şikâyet ise bebeğin fotoğrafının "keşke hiç verilmemiş olması" yönünde temenniler içeriyordu.
SABAH Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı Doğan Satmış', haber gelir gelmez, bebeğin yüzünü alenen gösteren hiçbir fotoğraf kullanmama kararı aldıklarını hatırlattı.
Kullanılan iki fotoğraftan biri bebeği Turhan Çömez'in kucağında, arkadan gösteriyordu. Diğeri ise hastanede bir yatakta, uzak mesafeden, yüzü taranmış şekilde (bir medya sitesinde iddia edildiği gibi ("mozaikleme gereği bile görülmeden" değil!) gösteriyordu.
Suçun niteliği ve yarattığı kamusal travma açısından bakınca, çok ciddi, özel duyarlılık gerektiren bir hadiseyle karşı karşıya gelindi.
Pedofili, genelev ve adi suç eğilimleri gibi unsurların anıldığı bir olayda, "kışkırtıcılık", "intikam nitelikli eyleme özendirme" tuzakları büyük ve kolaydır.
Malum, Türkiye'de genel kabul gören bir meslek ilkesi "şiddeti özendirici ve kışkırtan yayın"ı uygun bulmuyor. Cinsel saldırı mağdurlarının fotoğraflarının yayınlanmamasını öneriyor.
"Şok katsayısı" ve "karşı şiddet olasılığı" yükseldiği ölçüde ihtiyat ve serinkanlı bakış gerekiyor. Toplumun hayli asabi bir süreçten geçtiğini de biliyoruz.
Gazetenin bu haberi veriş biçimiyle ilgili birkaç değerlendirme:
* <ı>Bebeğin <ı>fotoğrafı <ı>yayınlanmasa <ı>da <ı>olurdu. <ı>Ama <ı>seçilen <ı>iki <ı>fotoğraf <ı>kimliği <ı>yeterince <ı>saklayan <ı>fotoğraflardır. <ı>Bu <ı>açıdan <ı>bakınca, <ı>sakıncalı <ı>sayılmamalıdır.
* <ı>Manşete <ı>kadar <ı>yansıyan <ı>"hadım <ı>etme" <ı>fiili, <ı>şayet <ı>"kastrasyon" <ı>anlamında <ı>kullanılıyor <ı>ise <ı>ki <ı>öyle <ı>anlaşılıyor <ı>yanıltıcı <ı>olabilir. <ı>Zira <ı>haberde <ı>sözü <ı>edilen, <ı>"hadım <ı>etme" <ı>örneği <ı>olarak <ı>sayılan <ı>işlemler, <ı>kuvvetli <ı>ilaçlama <ı>yoluyla <ı>suçluları <ı>ve <ı>suça <ı>eğilimli <ı>olanları <ı>"iktidarsız <ı>kılma" <ı>(cinsel <ı>isteğini <ı>yok <ı>etme) <ı>amaçlı <ı>tıbbi <ı>işlemlerdir, <ı>cinsel <ı>organın <ı>kesilmesi <ı>anlamında <ı>algılanmamalıdır.
* <ı>Bebeğin <ı>cinsel <ı>istismara <ı>maruz <ı>kaldığını <ı>anlatırken <ı>kullanılan <ı>"defalarca <ı>tecavüze <ı>uğradı" <ı>ifadesi <ı>akıldan <ı>ziyade <ı>duygulara <ı>seslenmekte <ı>ve <ı>hassas <ı>okurlar <ı>için <ı>kışkırtıcı <ı>etki <ı>yaratma <ı>potansiyel <ı>taşımaktadır. <ı>"Cinsel <ı>taciz <ı>ve <ı>şiddete <ı>maruz <ı>kaldığı" <ı>ifadesi <ı>yeterli <ı>bilgiyi <ı>zaten <ı>içermektedir.
* <ı>Suçun <ı>iğrençliğine <ı>rağmen, <ı>daha <ı>inceleme <ı>aşamasındaki <ı>bir <ı>olayda <ı>zanlı <ı>ve <ı>annenin <ı>kimliği <ı>hukuka <ı>aykırı <ı>eylem <ı>tehlikesi <ı>hesaba <ı>katılarak <ı>korunmalıdır. <ı>Zanlının <ı>bu <ı>aşamada <ı>adının <ı>verilmesi, <ı>ailesi <ı>ve <ı>yakınlarını <ı>da <ı>hedef <ı>kılabilir.
* <ı>Bu <ı>ve <ı>benzeri <ı>duyarlılıklar <ı>gözetilerek <ı>devam <ı>ettirilecek <ı>bir <ı>habercilik, <ı>toplumu <ı>aydınlatma <ı>ve <ı>uyanık <ı>tutma <ı>bakımından <ı>büyük <ı>önem <ı>taşıyor. <ı>Bu <ı>olayı <ı>"buzdağının <ı>tepesi" <ı>olarak <ı>görmekten <ı>vazgeçmemek, <ı>ısrarla <ı>üzerine <ı>gitmek <ı>okurlara <ı>karşı <ı>basının <ı>boynunun <ı>borcudur.