ATİLLA DORSAY

Yönetmenlerin esini nasıl raslantılara bağlıdır... Tüm sanatçılar gibi.
Erden Kıral da bu film için esinini Menemen yolundaki bir kiremit fabrikasından almış... Sonra bir cinayet haberi, daha sonra eski bir kiremit işçisi olan Hasan Özkılıç'ın kendi yaşamından izler taşıyan <ı>Orada Yollarda kitabı Can Yayınları). Ve oradaki iki hikâye... İşte bir filmin doğuş macerası.
Ama sonuç başarılı, hatta görkemli. Bu çeşitli raslantılardan oluşan film, hemen söyleyelim, sinemamızda az görülmüş ateşli bir melodram, tüyler ürperten bir tutku ve saplantı hikâyesi.
İzmir yöresinde geçen film, kiremit fabrikasında çalışan yakışıklı Mahmut, uzun zamandır ateşli, tensel bir ilişkiyi sürdürdüğü Aydanur ve sonra evlenmeyi seçtiği fabrikasındaki Songül adlı işçinin öyküsünü anlatıyor. Evlenmesine rağmen kışkırtıcı Aydanur'u bırakamayan Mahmut'un başına olmadık bir şey geliyor: İki kadın, olayı bilen, ama yüz-göz olmayan Songül'ün girişimiyle tanışıyor, arkadaş oluyor, hatta birlikte önce kadın kadına eğlencelere, sonra düğünlere filan gidip çapkınlık yapmaya başlıyorlar! Mahmut elbette çileden çıkıyor. Ve sonra olaylar trajediye doğru kayıyor.
Kıral, öncelikle sinemamızın genel eğiliminin tersine, az konuşan, çok laf etmeyen, meramını daha çok görüntüyle anlatmayı seçen bir senaryoya yaslanmış. Öte yandan, sinemasının bilinen temel özelliklerini, yani uzun planlardan oluşan, genelde Tarkovski veya Angelopoulos'u andıran sakin, durağan anlatımını tümüyle terk etmiş. Hızlı bir kurguyla, son derece işlevsel bir anlatımla, hatta <ı>Las Vegas gibi dizilerde görülen ve sanki aşılan yolları, yaşanan zamanları simgeleyen son derece hızlandırılmış görüntülerden de yararlanan bir uslup oluşturmuş. Ben onun ağırbaşlı sinemasının hayranlarındanım, ama bu da hiç fena olmamış. En azından genç bir seyirciye ulaşma açısından...
Ve ortaya özel ve özellikli bir film çıkmış. Sınırlı diyaloglara karşın karakterlerin sağlam biçimde belirdiği, tüm duyguların en 'had safhada' yaşandığı, sevişme sahnelerinin bizde az görülmüş diri ve zevkli bir erotizme ulaştığı, soylu bir melodramın hemen tüm koşullarının (kaçınılmaz tanrısal adalet dahil!) yerine geldiği bir film... Kıral ayrıca kalabalık sahnelerde de (eğlence, düğün, fabrika) şaşırtıcı bir ustalığa, hatta virtüozluğa ulaşmış.
Bir kez daha erkek-egemen bir toplumdaki kadın-erkek ilişkilerine değinirken, bunu büyük bir akıllılıkla Ege yöresinin özel koşullarına yaslamış bir film... Nurgül Yeşilçay'in parlak dişiliğine karşı Murat Han'ın 'erkeksiliği' ve maskülen cinselliği çok iyi bir denge oluşturmuş: Sanki aralarında kıvılcımlar çakıyor! Tüm diğer oyuncular, hatta küçücük roller bile çok iyi. Görüntü kalitesi ve Zülfü Livaneli'nin tam Batılı kıvamındaki müziği de harika.
Başta söyledim: Bu bir büyük tutku hikâyesi, bir ateşli melodram kıvamı. Erden Kıral kendisini şaşırtıcı biçimde yenilemiş ve ortaya sanırım hem kitleyi, hem de has sinemaseveri tatmin edecek bir film koymuş. Bravo.

Vicdan * * * *
Yönetmen: Erden Kıral
Senaryo: Raşit Çelikezer
Görüntü: Zekeriya Kurtulu.
Müzik: Zülfü Livaneli
Oyuncular: Nurgül Yeşilçay, Murat Han, Tülin Özen, Rıza Sönmez, Nihan Okutucu, Murat Gürvardar, Şener Köklükaya.
Deniz Film Fono Film yapımı.