ESRA EZMECİ

Bazen bir ilişki başlar, her şey güzel gider. Adam nazik konuşur, ilgi gösterir, "seni çok önemsiyorum" der. Sonra bir bakarsın, hesaplar çıkmaya başlar. Hesaplar sadece para hesabı değil, duygu hesabı, zaman hesabı, emek hesabı... O anda anlarsın ki karşına çıkan adam, senin hayatını paylaşmak için değil, kendi hesabını tutmak için gelmiş. Cimri, bencil, duygusal olarak cimri, sorumluluk bilmeyen, kendini her şeyin merkezine koyan... Bunlar birbirinden ayrı gibi dursa da aslında aynı kökten beslenir: "Ben yeterince veriyorum, sen daha fazlasını bekliyorsun" düşüncesi.

Cimrilik sadece para meselesi değil
Cimrilik sadece cüzdan meselesi değildir. Para konusu en görünür olanıdır ama asıl mesele daha derindedir. Cimri erkek, kaynakları (para, zaman, ilgi, enerji) paylaşmayı bir kayıp olarak görür. Senin mutlu olman onun için ekstra bir maliyettir. Çocukken "yeterince yok" mesajı almış olabilir. Ya da ailesinde para, sevgiyle karıştırılmış olabilir. "Seni seviyorum" demek yerine "sana bakıyorum" demeyi öğrenmiştir. Bu yüzden sevgiyi de bir kaynak gibi görür: Az verirsen daha çok değerlenir zanneder. Cimri erkek seni aç bırakmaz belki ama doyurmaz da. Sürekli "yeterli mi?" hissi yaşarsın.

Soğuk bir oda gibi hissettirir
Bazıları parayı cömertçe harcar ama duyguyu asla. "Ben duygusal bir insan değilim" der. Sanki bu bir kişilik özelliğiymiş gibi sunar. Oysa duygusal cimrilik, duygularını regüle edememenin, ya da duygularını paylaşmayı zayıflık olarak görmenin sonucudur. Bu adamla konuştuğunda "nasılsın?" sorusuna "iyiyim" cevabını alırsın. Derinleşmeye çalıştığında "abartıyorsun" der. Senin üzüntünü "pozitif ol" diye geçiştirir. Sevgiyi eylemle gösterdiğini söyler ama o eylemler de çoğu zaman pratik işlerdir. "Senin için market alışverişi yaptım" der, ama "seni düşündüm, senin için endişelendim, seni özledim" demez. Duygusal cimri erkek, ilişkide sıcaklık yaratmaz. Soğuk bir oda gibi hissettirir. Sen ısınmaya çalışırsın, o "zaten sıcak" der. Bir süre sonra sen de kendi duygularını kısarsın. "Boşver, anlatmaya gerek yok" dersin. Bu, yavaş yavaş kendi duygusal dünyandan uzaklaşmandır. Bu tip, genellikle "erkekler ağlamaz", "duygu göstermek zayıflıktır" gibi mesajlarla büyümüş kişilerdir. Duygularını tanımayı, adlandırmayı, paylaşmayı öğrenmemişlerdir.

Sürekli söylenen yalanlar güveni sarsıyor
Küçük yalanlar, "zararsız" yalanlar, "seni üzmemek için" yalanlar... Sonra bir bakarsın, gerçeklik ortak bir zemin olmaktan çıkmıştır. Yalan söyleyen erkek, gerçeği yönetmeye çalışır. Senin bilmeni istemediği şeyleri saklar. "Unuttum" der, "yanlış anladın" der, "abartıyorsun" der. Yalan, güveni kemirir. Güven bir kez kırıldığında, her cümleyi sorgulamaya başlarsın. "Acaba doğru mu söylüyor?" düşüncesi, ilişkinin her anına sızar. Bu, çok yorucu bir haldir. Çünkü sen artık dinleyen değil, dedektif gibi davranmak zorunda kalırsın. Yalan söyleyen erkek, çoğu zaman kendi imajını korumak ister. "Ben iyi biriyim" imajını. Ya da çatışmadan kaçınmak ister. Ama sonuçta senin gerçekle bağını koparır.

Ailesinin sözünden çıkamayanlar
Annesinin sözünden çıkmayan, ailesinin onayını her şeyden üstün tutan erkek tipi. Seninle bir karar alırken "anneme sorayım" der. Tatil planı, ev alma, çocuk sahibi olma gibi konularda ailesinin görüşü senin görüşünden daha ağır basar. Bu tipte sorun, sevgi değildir. Sorun, sınırdır. Adam, kendi ailesiyle senin aranda net bir sınır koyamaz. Sen "biz" olmaya çalışırken, o hala "ben ve ailem" demektedir. Sen üçüncü kişi konumuna düşersin. Bu yapı, genellikle ayrışmamış, kendi kimliğini ailesinden bağımsız kuramamış kişilerde görülür. "Annemi üzmem" kaygısı, senin ihtiyaçlarının önüne geçer.

Dünyanın merkezine kendini koyar
Bencil erkek, her şeyin kendi etrafında dönmesi gerektiğine inanır. Senin ihtiyaçların "fazla duyarlılık", onun ihtiyaçları "temel hak"tır. Konuşurken seni dinler gibi görünür ama aklı kendi planındadır. Bir sorun yaşadığında "ben de yorgunum" der. Sen bir başarı kazandığında "iyi de ben de şöyle bir şey yaptım" diye konuyu kendine çeker. Bencil erkek, empati kasını kullanmaz. Kullanmak istemez. Çünkü empati, kendi konfor alanından çıkmayı gerektirir. Oysa o, konfor alanını korumayı bir başarı olarak görür. "Ben zaten iyiyim, sen de kendini toparla" yaklaşımı hakimdir. Bu tipte en tehlikeli nokta şudur: İlişkinin başında "beni anlıyor" gibi görünür. Aslında senin hikayeni kendi hikayesine çevirmiştir. Bir süre sonra fark edersin ki senin duyguların, onun duygularının gölgesinde kalmıştır.

Aşırı kıskançlık kontrole dönüşüyor
Kıskançlık bazen "seni çok önemsiyorum" diye sunulur. Oysa sağlıklı kıskançlık ile kontrolcü kıskançlık arasında dağlar kadar fark vardır. Kontrolcü erkek, senin hareketlerini, arkadaşlarını, telefonunu, sosyal medyanı takip etmek ister. "Nerede olduğunu bilmek istiyorum çünkü seni seviyorum" der. Aslında bilmek istediği şey, senin onun kontrol alanında olup olmadığıdır. Bu tipte "güven" diye bir şey yoktur. Güven, kontrolle ikame edilir. Sen bir yere gittiğinde mesaj atman gerekir. Arkadaşlarınla buluştuğunda hesap vermen beklenir. "Kimler vardı, ne konuştunuz?" soruları normalleşir. Kontrolcü erkek, kendi güvensizliğini senin üzerine yansıtır. "Sen yalan söylüyorsun" demese de davranışlarıyla "ben sana güvenmiyorum" mesajını verir. Bu ilişki, bir süre sonra hapishane gibi hissettirir. Sen özgürlüğünü kaybedersin, o da "seni koruyorum" sanır.

Narsist erkek karşısındakini değersizleştiriyor
Narsist eğilimli erkek, kendini özel hisseder. Senin başarını küçümser, kendi başarısını abartır. Eleştiriyi kaldıramaz. "Sen beni anlamıyorsun" der. İlişkide senin rolün, onu takdir etmek, onu yüceltmektir. Sen yorulduğunda, üzüldüğünde, ihtiyaç duyduğunda "benim de sorunlarım var" diye konuyu çevirir. Bu tipte en zor olan şey, senin kendi değerini korumaktır. Çünkü o, seni sürekli "yetersiz" hissettirecek şekilde konuşur. "Sen de şöyle olsan...", "keşke sen de...", "benim eski kız arkadaşım..." gibi cümleler sık duyulur. Sen kendini yetersiz hissetmeye başlarsın. Oysa sorun sende değil, onun doyumsuz ego ihtiyacındadır.

Söylenmeyen öfke ilişkiyi yıpratıyor
Açıkça tartışmaz. "Bir şey yok" der ama yüzü asıktır. "Sen bilirsin" der ama sonra "zaten sen hep bildiğini okursun" diye imada bulunur. İsteklerini net söylemez, sonra "ben zaten istemiyordum" diye geri çeker. Senin bir şey yapmanı bekler ama söylemez. Sonra "sen anlamıyorsun" der. Pasif-agresif erkek, öfkesini doğrudan ifade edemez. Bu yüzden ilişkiyi yavaş yavaş zehirler. Sen sürekli "ne oldu ki?" diye düşünürsün. Atmosfer ağırdır ama sebebi net değildir. Bu, en yorucu tiplerden biridir çünkü savaşacak net bir düşman yoktur. Sadece sürekli bir huzursuzluk vardır.

Sınır kendini korumaktır
Öncelikle şunu kabul et: Bu tiplerin çoğu, senin "daha iyi anlatmanla", "daha sabırlı olmanla", "daha anlayışlı olmanla" değişmez. Sorun, değer sistemidir. Onlar, senin mutluluğunu kendi konforlarından üstün tutmaz. Tutmaları için de bir neden görmezler. İkinci gerçek: Sen "değiştirebilirim" diye tutunuyorsan, aslında kendi değerini düşük görüyorsun demektir. "Ben bu kadarını hak ediyorum" inancı, seni o ilişkide tutar. Oysa sen, paylaşmayı bilen, duygularını ifade eden, senin varlığını kabul eden birini hak ediyorsun. Üçüncü gerçek: Sınır koymak, "sertlik" değildir. Sınır, kendini korumaktır. "Benim için para konusu, duygu konusu, zaman konusu, saygı konusu net. Bunlar karşılanmıyorsa bu ilişki benim için yeterli değil" diyebilmek, olgunluktur.