HAKAN UÇ

Amerika'da müzik endüstrisini sarsan dolandırıcılık davasında karar çıktı. Yapay zekâyla üretilen şarkıları sahte hesaplara milyarlarca kez dinleten Michael Smith, 8 milyon doları aşan telif geliri elde etti. Şimdi herkes aynı soruyu soruyor: Dijital müzik platformlarında dinlediğimiz rakamlar ne kadar gerçek?

Müzik dünyasında yıllardır aynı tartışmayı yapıyoruz. Yapay zekâ sanatçıların yerini alacak mı? Şarkı yazacak mı? Beste yapacak mı? Meğer biz yanlış soruların peşindeymişiz. Amerika'da ortaya çıkan bir dolandırıcılık hikâyesi gösterdi ki artık şarkıyı yapan da dinleyen de gerçek olmayabiliyor. Ama kazanılan para son derece gerçek! Hikâyenin kahramanı, daha doğrusu dolandırıcılık davasının sanığı Michael Smith. Amerikalı müzisyen, 2017 ile 2024 yılları arasında öyle bir sistem kurmuş ki insanın aklı almıyor. Önce yapay zekâ teknolojisinden yararlanarak yüz binlerce şarkı elde ediyor. Ardından bunları Spotify, Apple Music, Amazon Music ve YouTube Music gibi platformlara yüklüyor. Buraya kadar tek başına suç sayılabilecek bir durum yok. Asıl oyun bundan sonra başlıyor. Smith, binlerce sahte hesap oluşturarak yazılımlar aracılığıyla kendi şarkılarını durmadan dinletiyor. Ortada konser yok, hayran yok, gerçek dinleyici yok. Ama milyonlarca, hatta milyarlarca dinlenme var! Üstelik sistemin yakalanmaması için sahte dinlenmeleri tek bir şarkıda toplamıyor. Binlerce parçaya dağıtıyor. Böylece platformların şüpheli dinlenmeleri tespit eden sistemlerinden kaçmaya çalışıyor.

TAYLOR SWIFT'İ BİLE BOTLARLA GEÇTİ
Dosyadaki en çarpıcı ayrıntı ise Taylor Swift karşılaştırması. Nisan 2023'te Swift'in bütün şarkıları YouTube Music'in aile planları üzerinden 9,3 milyon kez dinlenirken Smith'in botları aynı kategoride tam 80,9 milyon sahte dinlenme gerçekleştirmiş.
Düşünebiliyor musunuz? Dünyanın en büyük pop yıldızlarından birinin karşısına gerçek dinleyicisi olmayan şarkılar çıkıyor. Üstelik neredeyse dokuz katı dinlenme rakamıyla! Sonuçta Smith, 8 milyon dolardan fazla telif geliri elde ediyor. New York'taki federal mahkeme de 6 Ekim'de kararını verdi: 18 ay hapis, iki yıl denetimli serbestlik ve yaklaşık 8,1 milyon dolarlık müsadere kararı bence meselenin asıl konuşulması gereken tarafı burada başlıyor. Çünkü dijital müzik platformlarında dağıtılan telif gelirleri sınırsız değil. Sahte dinlenmelerle gelir havuzundan pay alan biri, dolaylı olarak gerçek sanatçıların kazancını da etkiliyor. Bir tarafta aylarca stüdyoda çalışan, şarkısını dinleyiciye ulaştırmaya uğraşan müzisyenler var.
Diğer tarafta bilgisayarların ürettiği parçaları yine bilgisayarlara dinleterek milyonlar kazanan bir sistem. Bizde de yıllardır satın alınan dinlenmeler, şişirilen izlenme rakamları ve sahte etkileşimler konuşuluyor. Ancak Amerika'daki bu dava başka bir soruyu gündeme getiriyor: Dijital platformlardaki telif denetimi gerçekten yeterli mi? Artık yalnızca şarkının kime ait olduğunu değil, o şarkıyı kimin dinlediğini de sorgulamak gerekiyor. Çünkü müzik endüstrisinde yeni bir dönem başladı. Sanatçı yapay zekâ, şarkı yapay zekâ, dinleyici bot olabiliyor. Ama iş telif ödemesine gelince para hâlâ gerçek sanatçıların cebinden çıkabiliyor!

LVBEL C5'TEN ALKIŞLANACAK HAREKET!
Rapçi Lvbel C5, İstanbul konserinde Filistin bayrağını dalgalandırarak Gazze halkına desteğini gösterdi. Genç sanatçının sahneden verdiği dayanışma mesajı, müziğin yalnızca eğlenceden ibaret olmadığını bir kez daha hatırlattı. Bazen bir sanatçının sahnede söylediği şarkı kadar, söylemeden anlattıkları da önemlidir. Lvbel C5, İstanbul Life Park'taki konserinde tam da bunu yaptı. Binlerce kişinin karşısında Filistin bayrağını dalgalandırarak Gazze halkıyla dayanışmasını gösterdi. Arkasındaki dev ekranda Türk bayrağı vardı, elinde ise Filistin bayrağı... O an sahne yalnızca müziğin değil, güçlü bir dayanışma mesajının da adresi oldu. Özellikle genç kuşakların yakından takip ettiği rap sanatçılarının böylesine önemli konularda duyarlılık göstermesini değerli buluyorum. Çünkü sanatçı olmak sadece milyonlarca dinlenmek, konser alanlarını doldurmak ya da listelerin zirvesinde yer almak değildir. Sahip olduğunuz görünürlüğü, insanların yaşadığı acılara dikkat çekmek için de kullanabilmektir.

DAYANIŞMAYI GÖRÜNÜR KILMALIYIZ
Üstelik bunu bir konserin ortasında yapmak çok daha anlamlı. Eğlenmek için bir araya gelen binlerce insan, bir anda müziğin ötesinde bir mesajla karşılaşıyor. Sahnedeki tek bir bayrak, bazen uzun konuşmalardan çok daha fazlasını anlatabiliyor. Lvbel C5'in hareketi bu açıdan takdiri hak ediyor. Gazze'de yaşanan insani acılara duyarsız kalmamak, dayanışmayı görünür kılmak önemli. Bir rap konserinde böyle bir mesajın verilmesi, müziğin toplumsal meselelerle kurduğu bağı da hatırlatıyor.
Lvbel C5'i bu duyarlı davranışından dolayı tebrik ediyorum. Çünkü bazen sahnede verilen en güzel mesaj, sanatçının elinde tuttuğu bayrakta saklıdır.