PINAR YILDIZ YÜKSEL

Bugün size YouTube'da tanık olduğum ve incelediğimde tüylerimin diken diken olduğu bir vakadan bahsedeceğim. You- Tube'da bazı hesaplar, çocuklara zorbalık uyguluyor. Hem de nasıl bir zorbalık! İçinde tehdit, hakaret, şantaj hepsi var... Gözüne kestirdiği hesaplara açık bir şeklide "24 saat içinde benden özür videosu çekeceksiniz, yoksa hesabınıza kapatırım" diyerek tehdit ediyorlar. Neden özür diletiyorlar? Hiçbir sebebi yok. Bu taktiği kendilene varlık sebebi edinmiş ve çocukları korkutarak boyun eğlemelerini istiyorlar. Korkuttuğı ve tehdit ettiği profil, genelde oyun videoları çeken çocuk sayılabilecek Youtuberlar. Çocuk oldukları hemen belli oluyor zaten. Hesaplarının kapanacağını düşünüyor, kendilerini tehdit edeceğinden korktukları için özür videoları çekip yayınlıyorlar. Evet, bayağa bayağa yüzlerce belki de binlerce özür videosu çektirmişler. Zorbaladığı, tehdit ettiği çocukların sayısı çok fazla... Bildiğiniz dijital eşkıyalık bu! Üstelik kuvvetle muhtemel bu siber tehditi yapanlar da çocuk!

EMNİYET DEVREYE GİRMELİ
Çoğu korkudan ailelerine söyleyemiyor. Şikayetvar.com'da da şikayetler bulunuyor. Aklım almıyor, YouTube böyle bir şeye nasıl seyirci kalabiliyor! Her şey açık açık ortada! İşin daha da kötü tarafı bu hesaplara bir şey olmadığını görenler, hesap açıp aynı zorbalığı ve şantajı yaparak başka çocuklara saldırıyor. Adeta bir zorbalık sarmalına dönmüş iş! Buradan Emniyet Genel Müdürlüğümüzün Siber Suçlar birimini takibe davet ediyorum. Lütfen çocuklarımızı koruyalım! Anne-babalar da çocuklarıyla konuşup bu tür bir siber tehditle karşılaşıp karşılaşmadıklarını sormalılar. Konuşarak, onlara kızmayarak gerekli mercilere şikayetlerini yapmalılar.
Konuyu Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık'la değerlendirdik.

TEHDİT, HAKARET, ŞANTAJ HEPSİ VAR
"YouTube'da küçük yaştaki içerik üreticilerini hedef alan tehdit ve siber zorbalık vakaları dikkat çekiyor. Bazı hesapların yaptığı paylaşımlarda, çocuk yaştaki You- Tube yayıncılarına özür videosu çekmeleri için baskı yapıldığı, aksi takdirde kanallarının kapatılacağı yönünde tehditlerde bulunulduğu görülüyor. Paylaşılan mesajlarda bazı çocuklara 24 saat süre veriliyor, özür videolarının belirli bir formatta ve başlıkta yayımlanması isteniyor. Hatta bazı kullanıcılara eski özür videolarını silmeleri yönünde talimatlar veriliyor. Bu durum, çocukların dijital ortamda korkutularak belirli davranışlara zorlandığını ve içerik üretme özgürlüklerinin baskı altına alındığını ortaya koyuyor.
Mesajlarda dikkat çeken en önemli noktalardan biri, hesap sahibinin başka kullanıcıların YouTube kanallarını kapatabileceğini açıkça ifade etmesi. Paylaşımlarda, özür videosu çekmeyen kişilerin kanallarının kapatılacağı belirtilirken, bazı hesapların daha önce ele geçirildiğine ve sonrasında yeniden açıldığına ilişkin ifadeler de yer alıyor. Hatta bir paylaşımda, bir kullanıcının hesabına girdiği ve istenenler yapılsaydı bunun gerçekleşmeyeceği yönünde ifadeler kullanılıyor. Burada teknik açıdan değerlendirilmesi gereken konu, söz konusu kişinin hesaplara nasıl müdahale ettiği. YouTube'da başka bir kullanıcının kanalını doğrudan kapatmaya yönelik genel bir kullanıcı yetkisi bulunmuyor. Ancak hesap ele geçirme, yetkisiz erişim, sahte telif bildirimleri veya toplu şikâyet mekanizmalarının kötüye kullanılması gibi yöntemler üzerinden hesap sahipleri baskı altına alınabiliyor. Bu nedenle söz konusu kişinin kanalları kapatabildiğine yönelik iddiası ile platformun resmî yaptırım yetkisini birbirinden ayırmak gerekiyor.

SİBER ZORBALIK YAPIYOR
Bu olayda siber zorbalığın ötesinde, çocukları korkutarak iradeleri dışında özür videosu çekmeye zorlama ve dijital itibarları üzerinden baskı kurma söz konusu. Paylaşımlarda çok sayıda çocuk içerik üreticisinin kullanıcı adı verilerek 24 saat içerisinde özür videosu çekmeleri isteniyor. Ayrıca bazı mesajlarda çocukların başka kişilerle olan ilişkileri üzerinden hedef alındığı, hesaplarına yönelik müdahalelerin bu ilişkilerle bağlantılı olduğu ifade ediliyor. Bu tür davranışlar çocuklarda yoğun kaygı, korku, özgüven kaybı ve sosyal çevreden uzaklaşma gibi sonuçlar doğurabilir. Hukuki açıdan ise olayın niteliğine göre tehdit, hakaret, şantaj, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak paylaşılması ve bilişim sistemine hukuka aykırı erişim gibi suçlar gündeme gelebilir. Mobbing kavramı daha çok iş yaşamındaki sistematik psikolojik tacizi ifade etse de çocukların maruz kaldığı bu sistematik baskı, siber zorbalık ve psikolojik taciz çerçevesinde ele alınabilir.

AİLE YANINDA OLMALI
"Ailelerin bu tür olaylarda çocuklarına yaklaşımı büyük önem taşıyor. Çocuklar, dijital ortamda tehdit edildiklerinde veya baskıya maruz kaldıklarında bunu ailelerine anlatmaktan çekinmemeli. Bunun için ebeveynlerin çocuklarıyla güvene dayalı bir iletişim kurması ve yaşanan olaylardan dolayı onları suçlamaması gerekiyor. Çocukların tehdit içeren mesajları silmemesi, ekran görüntülerini ve video kayıtlarını saklaması, tehditte bulunan kişilerle tartışmaya girmemesi önemli. Ayrıca hesapların şifreleri değiştirilmeli, iki aşamalı doğrulama etkinleştirilmeli ve şüpheli oturumlar kapatılmalı. Çocukların tehdit karşısında istenen özür videolarını çekmeye zorlanması yerine ailelerinin desteğini almaları sağlanmalı. Yaşananların çocuk üzerinde ciddi psikolojik etkiler oluşturması halinde profesyonel destek de alınmalı."

YETKİLİ KURUMLARA ŞİKAYET EDİN
"Devletin ve ilgili kurumların da çocukları dijital ortamda korumaya yönelik etkin adımlar atması gerekiyor. Çocukları hedef alan tehdit, şantaj, hesap ele geçirme ve kişisel verilerin ifşası gibi olayların titizlikle soruşturulması, dijital delillerin korunması ve sorumluların tespit edilmesi büyük önem taşıyor. Aileler, bu tür yasa dışı içerikleri ihbarweb.org.tr üzerinden ihbar edebilir; ayrıca emniyet birimlerine ve Cumhuriyet başsavcılıklarına başvurabilir. YouTube gibi küresel platformların da çocukları hedef alan tehdit ve taciz bildirimlerini hızlı şekilde incelemesi, gerekli durumlarda içerikleri kaldırması ve hesaplara yönelik yaptırım uygulaması gerekiyor. Okullarda dijital okuryazarlık, siber zorbalık ve kişisel verilerin korunması konularında eğitimler verilmesi, çocukların ve ailelerin başvurabileceği destek mekanizmalarının yaygınlaştırılması da önleyici çalışmalar açısından önem taşıyor."

GÜVENLİ ORTAM ÇOCUKLARIN HAKKI
Unutulmaması gereken en önemli nokta, dijital platformlarda takipçi sayısı veya içerik üreticisi olmanın kimseye başka bir kişinin hesabı üzerinde hak sahibi olma yetkisi vermediği. Çocuklar, dijital dünyada da gerçek hayatta olduğu gibi haklara ve korunma güvencesine sahip. Ailelerin, platformların ve kamu kurumlarının eş zamanlı hareket etmesi, bu tür olayların önlenmesi ve çocukların güvenli bir dijital ortamda içerik üretebilmesi açısından önem taşıyor."