DİLEK GÜNGÖR

Malum, enflasyonun yüksek olduğu, kredi bulmanın zor olduğu bir dönemde esnaf bir süredir faiz yüküne katlanıyor. Üstelik, ticarette alışverişlerin çoğu vadeyle… Yani satışı yapıyorsun, tahsilat için çoğunlukla 50-60 gün bekliyorsun. Hal böyle olunca da işletme sermayen eridiği gibi nakit dengen de bozuluyor. Vergi borcun da kalıyor, SGK prim borcunda…Bu yüzden uzun zamandır borç yapılandırması talepleri gündeme geliyordu. Hükümet de bu talepleri dikkate alarak bir düzenleme hazırladı. Esnafın kamu borcunun 36 ay yerine 72 ay taksitle ödenmesini, teminat limitlerinin de esnetilmesini öngören yasayı çıkardı.
Yasa çıktı çıkmasına da pek kimseyi memnun etmedi.
Neden derseniz.
Hem gecikme faizi hem de tecil faizi çok yüksek… Gecikme zammı oranı yıllara göre değişiyor. Kasım 2025 tarihinden bu yana gecikme zammı aylık yüzde 3.7, yıllık yüzde 44.4 olarak uygulanıyor. Yapılandırma yapacaklar için tecil faizi ise özellikle 2024'ten bu yana ödenemeyecek durumda. 2010'da tecil faizi yüzde 10'du, 2018'de yüzde 18, 2019'da yüzde 15, 2022'de yüzde 24, 2023'te yüzde 36 olarak uygulandı. 2024'te ise yüzde 48'e çıkarıldı. O nedenle de birçok işletme borç yapılandırması yapsa da taksitlerini ödeyemedi. Tecil anlaşmaları iptal oldu. E-hacizler başladı. 2025'ten sonra da tecil faizi yüzde 39'a çekildi. Halen borcunu tecil ettirmek isteyenler aylık yüzde 3.25, yıllık yüzde 39 tecil faizini ödemek durumunda. Birçok işletmenin yüzde 10 kârlılıkla çalıştığını düşünürsek, karın 4 katı faizle yapılandırma çok da mantıklı değildi. Şimdi Maliye Bakanlığı bu itirazları da dikkate almış… Yeni bir düzenleme hazırlığında. Edindiğimiz bilgiye göre, tecil faizinde yüzde 39 olan oran düşürülecek. Muhtemelen enflasyon oranlarına ya da onun aşağısına çekilecek. Düzenlemenin, vergisini zamanında ödeyenlerin inancını da sarsmayacak şekilde, gerçekten zora düşen ama ödeme niyeti olan işletmeler için yapılacağını düşünüyorum.
Tecil faizinin düşürülecek olması önemli bir adım…
Ancak esnafın borç yapılandırılmasında herkesin aynı kefeye konulmaması gerekiyor. Bu anlamda, yapılandırmada vergi dairelerine çok iş düşüyor. Borç yapılandırmasında 'terzi usülü' bir modelle tecil uygulaması yapılabilir. Her işletmenin nakit akış tablosuna bakarak, sektörel kırılmaları dikkate alarak yapılandırma yapılması hem taksit sayısının hem de faiz oranının ona göre belirlenmesi daha doğru olabilir. Ayrıca, kamu borçları taksitlendirildiğinde ödenen faiz gider olarak gösterilebilirse esnaf için daha da kolaylaştırıcı olur.