YAVUZ DONAT

Andre Gide... Nobel edebiyat ödülü sahibi Fransız yazar... "Anı yazmak, ölümün elinden bir şey kurtarmaktır" diyor.
Almanya'da 16 yıl 16 gün Başbakanlık koltuğunda oturan Angela Merkel... Görev yaptığı dönemde, dünyanın en güçlü kadınlarından biriydi. Anılarını yazdı... "Özgürlük."

Kitap 669 sayfa... Kadim Yayınları.
Türkiye'den de söz ediliyor... 26 ayrı sayfada.
Merkel, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı anlatıyor:
- Aramızda uzlaşma olduğunda son derece nazik davranır, bana "Değerli dostum" diye hitap ederdi... Ancak görüş ayrılığı yaşadığımızda en küçük itirazı bile uzun ve bitmek tükenmek bilmeyen konuşmalarla karşılamayı ihmal etmezdi. (Sayfa 481.)

***

SİYASET VE LİDERLİK DERSLERİ

Siyasetçilerin... Özellikle de iz bırakmış devlet adamlarının anıları çok önemli.
Toplumsal hafıza için... Siyasi tarihe ışık tutacak kaynak.
Pek çok olayın perde arkası anlatılıyor.
Nikita Kuruşçev... Winston Churchill... Jacques Chirac... Henry Kissinger... Valery Giscard d'Estaing... Margaret Thatcher... Barack Hussein Obama... Anılarını yazan devlet adamlarından birkaçı. Anılar... Derslerle dolu.
Siyaset dersleri... Liderlik dersleri.
Angela Merkel'in anılarından alınacak ders... O kadar çok ki.

***

HATA... İTİRAF

Herkes hata yapabilir... Ama hatada ısrar etmemek gerekir.
Ve... Hatayı kabul etmek erdemdir. Angela Merkel... "Ben bir hata yaptım" diyor.
Dönem... Merkel'den önceki dönem... Başbakan Gerhard Schröder.
Merkel... Muhalefet lideri.
Yıl 2003... Schröder ile Merkel arasında... Dış politika konusunda... Bir görüş ayrılığı var.
Başbakan Schröder'in bir konuşması üzerine... Merkel, Washington Post Gazetesi'ne bir yazı yazıyor
Yazının başlığı: "Schröder tüm Almanlar adına konuşmuyor."
Ama sonra... Yaptığına pişman oluyor.
Pişmanlığını da itiraf ediyor... Sayfa 262:
Yaptığım şey doğru değildi.
Bir Alman siyasetçi ve muhalefet lideri olarak kendi hükümet Başkanımı yabancı bir ülkede doğrudan hedef almamalıydım.
Hükümet ile muhalefet arasındaki görüş ayrılıkları iç siyasetin konusu olmalıydı.
Bunlar yurt dışında dolaylı yollarla yürütülecek bir mücadeleye dönüştürülmemeliydi.

***

ÖZGÜRLÜK NEDİR?

Angela Merkel kendisine soruyor... "Özgürlük benim için ne ifade ediyor?"
Sorusuna yine kendisi yanıt veriyor... Uzun uzun.
Yanıttan birkaç satır başı:
Benim için özgürlük, kendi sınırlarımın nerede başladığını keşfetmek ve o sınırların sonuna kadar gidebilmektir.
Benim için özgürlük, öğrenmeyi hiç bırakmamak, yerimde saymak zorunda kalmayıp siyasetten ayrıldıktan sonra da yoluma devam edebilmektir.
Benim için özgürlük, hayatımda yeni bir sayfa açabilmektir.
Ve... Kitabın ortasından bir söz... Altın söz: "Özgürlük, gerektiğinde bırakmayı bilmeyi de, bırakabilmeyi de gerektirir."

***

"TANRI YARDIMCIM OLSUN"

Milletvekili... Seçilince yemin edecek. Cumhurbaşkanı... Elbette o da yemin edecek. Angela Merkel... Göreve başlarken yemin ediyor... Ve yeminin sonuna, "Tanrı yardımcım olsun" sözlerini ekliyor.
Anılarında... Bu konuya da giriyor... Açıklık getiriyor:
Yemin, bu dini ifadeye yer vermeden de edilebilirdi.
Ama bu sözler benim için önemliydi.
Tanrının varlığına inanıyorum.
Kusursuz olmadığımı ve hata yapabildiğimi biliyordum.
İnancım, bu bilinçle yaşamayı ve görevimi yerine getirmeyi benim için kolaylaştırdı.
Bana yalnızca belirli bir süre için emanet edilen iktidarı kullanırken, kendimi yüceltmeden, ama yapabileceklerimin sınırlı olduğunu gerekçe göstererek sorumluluktan kaçmadan, diğer insanlara karşı sorumluluk üstlenmemi sağladı.
Tanrı yardımcım olsun sözlerini kamuoyu önünde dile getirmiş olmak da özellikle zor kararlar alırken kendimi korunmuş ve kollanmış hissetmeme yardımcı oldu.

***

PAPAZIN KIZI

Kitabın önsözü... Angela Merkel, anılarında neleri anlatmak istediğini söylüyor:

Hayatının ilk 35 yılını Doğu Almanya'da geçirmiş bir kadın, nasıl oldu da Federal Almanya Cumhuriyeti'nin ulaşılabilecek en yüksek makamına geldi ve 16 yıl boyunca bu görevi yürüttü?
Üstelik ne istifa etmek zorunda kaldı ne de görevdeyken seçim kaybetti.

Bir papazın kızı olarak, Doğu Almanya'nın iktidar partisi Almanya Sosyalist Birlik Partisi'nde (SED) büyümek, diktatörlük koşullarında yaşamak, okumak ve çalışmak nasıl bir şeydi?
Bir devletin çöküşüne tanıklık etmek nasıl bir duyguydu?
Ve bir anda özgür olmak...
İşte bunları anlatmak istiyorum.

***

O BİR MARATONCU

Okul yılları... Üniversite dahil... Angela Merkel en çok hangi derste zorlanıyor? Sayfa 55:
Beni en çok zorlayan alan spordu.

Bugün gülerek hatırlıyorum, ancak o zamanlar bu hiç de önemsiz bir mesele değildi.
Çünkü spor sınavları zorunluydu.
En çok 100 metre koşusunda güçlük yaşıyordum.
Öğrencilik hayatında 100 metre koşmakta zorlanan Merkel... Siyasi hayatında ise başarılı bir maratoncu. Dile kolay; Önce... Çevre, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanı.
Sonra... Kadın ve Gençlik Bakanı.
Ardından... Başbakanlık... 16 yıl.

***

BİR FOTOĞRAF... BİN SÖZ

Başbakan Merkel İstanbul'da... Ekim 2015... Cumhurbaşkanı Erdoğan ile konuşuyor... Ve sonrası... Sayfa 480:
İstanbul ziyaretim sert eleştirilerin hedefi oldu.
Bunun başlıca nedeni iki koltuktu; daha doğrusu iki altın taht.

Bunlardan birinde Erdoğan, diğerinde ben oturuyordum.
Üstelik bunlar yalnız fotoğrafçılara poz vermek için kullanılmamıştı, görüşmemiz boyunca üzerinde oturmuştuk.
Ben içimden, "Doğrusu epey görkemli şeylermiş" diye geçirdim.
Ancak, "Bir fotoğraf bin sözden daha fazlasını anlatır" anlayışıyla şahsıma ağır eleştiriler yöneltildi.
Erdoğan'ın önünde, saraydaki bir hükümdarın huzurundaymışım gibi boyun eğdiğim... Önünde yere kapanmaya hazır olduğum bile ileri sürüldü.

***

ÇOĞUNLUĞUN DESTEĞİ

Angela Merkel'in anıları... Siyasetçiler için... Siyaset bilimcileri için... Siyasete ilgi duyanlar için... Başucu kitabı gibi. Noktayı, Angela Merkel'in birkaç cümlesini daha paylaşarak koyalım:
Siyaset, gizemli veya erişilmez bir alan değildir.
Siyaseti insanlar yapar.
Geçmişleri, deneyimleri, kibirleri, zaafları, güçlü yanları, arzuları, hayalleri, inançları, değerleri ve çıkarları olan insanlar.
Ve demokrasi içinde bir şeyi hayata geçirmek isteyen herkes, bunun için çoğunluğun desteğini kazanmak zorundadır.