YAVUZ DONAT

Osmanlı İmparatorluğu'nun, Karadeniz bölgesindeki önemli sancak merkezi.
Cumhuriyet'in ilan edildiği tarihte, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 4 milletvekili ile temsil edilen şehir.

Mehmet Emin Bey... 4 milletvekilinden biri.
29 Ekim 1923... Mehmet Emin Bey, Meclis kürsüsünde sesini yükseltiyor.
Üç kez, "Yaşasın Cumhuriyet" diye haykırılmasını istiyor.

Ve yüce Meclis'teki milletvekilleri şahlanıyor:
"Yaşasın Cumhuriyet... Yaşasın Cumhuriyet... Yaşasın Cumhuriyet."
103 yıl sonra bugün... Aynı coşkuyla... Gururla, onurla haykırıyoruz:
"Yaşasın Cumhuriyet."
Ve... "Yaşasın demokrasi."

***

CUMHURİYET'İN TEMELLERİ

Karahisar-ı Şarki Milletvekili Mehmet Emin Bey, 1923 yılında 54 yaşında.
54 yaş... O tarihte ihtiyarlık alameti.
Mehmet Emin Bey kürsüde... "Ben... Bu ihtiyar arkadaşınız" diye konuşuyor:
"Cumhuriyet'in hak ve adalet güneşinin zayıf ve kuvvetli bütün alınlara nurunu saçmasını isterim."
Ve... Bir isteğini daha söylüyor:
"Cumhuriyet'in temellerinin, arzın (dünyanın) temelleri kadar sağlam olmasını isterim."
Cumhuriyet'in temelleri o kadar sağlam ki... Dünyanın temelleri gibi.

***

MİLLİ ŞAİR

Mehmet Emin Bey, bir şair. Bugün adı pek çok okulda yaşayan bir şair... Mehmet Emin Yurdakul.
Milli edebiyat akımının öncülerinden...
"Milli şair" diye biliniyor.

Cumhuriyet Bayramı'nı kutlarken... Milli şairin bir şiirini paylaşmanın tam da zamanı:
"Ben bir Türk'üm; dinim, cinsim uludur;
Sinem, özüm ateş ile doludur.
İnsan olan vatanının kuludur.
Türk evladı evde durmaz giderim.
Bu topraklar ecdadımın ocağı;
Evim, köyüm hep bu yerin bucağı;
İşte vatan! işte Tanrı kucağı!
Ata yurdun, evlat bulmaz, giderim.
Muhammed'in kitabını kaldırtmam;
Osmancığın bayrağını aldırtmam;
Düşmanımı vatanıma saldırtmam.
Tanrı evi viran olmaz, giderim.
Tanrım şahit, duracağım sözümde;
Milletimin sevgileri özümde;
Vatanımdan başka şey yok gözümde.
Yâr yatağın düşman almaz, giderim.
Ak gömlekle gözyaşımı silerim;
Kara taşla bıçağımı bilerim;
Vatanım için yücelikler dilerim.
Bu dünyada kimse kalmaz, giderim."

***

NİĞDE'YE SELAM OLSUN

Cumhuriyet'in ilanını... Ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanı seçilmesini, top atışıyla kutlayan ilk şehrimiz hangisi?
Biliyoruz... Televizyondaki yarışma sorusu gibi oldu. Doğru yanıt... Anadolu'nun ortasında bir şehir... Niğde.

***

ŞEBİNKARAHİSAR

Atatürk, Cumhuriyet'in ilanından bir yıl sonra Karahisar-ı Şarki'yi ziyaret eder... 11 Ekim 1924.
Türk Ocağı'nda konuşur. Şehri gezer. "Ben bu şehri çok sevdim" der: "Adının değiştirilmesini istiyorum... Teklif ediyorum."
İki yıl sonra... Şehrin adı değiştirilir: "Şebinkarahisar."

***

GİRESUN... KAVİMLER GÖÇÜ

Tarih 20 Mayıs 1933... Türkiye'nin bazı illeri ilçe yapılır. İl iken ilçe yapılanlardan biri de Şebinkarahisar. Bağlandığı il... Giresun.
Bundan 103 yıl önce... Karahisar-ı Şarki'nin çıkardığı milletvekili sayısı 4.
Bugün... Şebinkarahisar ilçesinin bağlandığı Giresun şehrinin milletvekili sayısı... Yine 4.
İşte göç gerçeği... Kavimler göçü.

***

RAHŞAN-BÜLENT ECEVİT... RAHMETLE

Bülent Ecevit'in eşi Rahşan Hanım'ın Şebinkarahisar kökenli olduğunu biliyor muydunuz?
1920... Nüfus mübadelesi... Selanikli bir aile Karahisar-ı Şarki'ye yerleştirilir.
Namık Zeki Bey ile eşi Zahide Hanım. Rahşan Hanım'ın annesi ve babası. Aile daha sonra İstanbul'a taşınır. Rahşan Hanım'ın nüfusa kayıtlı olduğu yer ise Bursa.
Bülent Ecevit'in son başbakanlığı... 1999-2002 yılları...
Ecevit... Son başbakanlığı döneminde... Şebinkarahisar ilçesinin il yapılmasını istemişti.
Ama... Başbakan'ın (ve eşinin) arzusuna rağmen Şebinkarahisar il olmadı.
Zira... Nüfusu Şebinkarahisar'dan kat kat fazla olan ve il olmayı bekleyen o kadar çok ilçe vardı ki... Şebinkarahisar'ın il yapılması hâlinde... Bir yol açılmış olacaktı... Ve il sayısı 100'ün üzerine çıkacaktı.

***

CUMHURİYET'E ELEŞTİRİ

Eleştiren o kadar çok ki... Gazetelerde sütun sütun yazılar.
Tevhidi Efkâr Gazetesi... 31 Ekim 1923. Yazar: Ebuzziyazade.
Yazının başlığı: "Efendiler!.. Devletin adını taktınız... İşleri de düzeltecek misiniz?"
Yazıdan bir cümle: "Haftalardan beri Cumhuriyet, Cumhuriyet diye tepinen, devlet kuracağız diye çırpınan, sütun sütun yazılarıyla herkesin kafasını şişiren efendiler, nihayet emellerine nail oldular."
Yazı... Cumhuriyet'e öfke dolu... Nefret dolu.

***

VE... YAŞASIN CUMHURİYET

Cumhuriyet'in ilanına sevinen, öven yazarlar da var. Tanin Gazetesi... 31 Ekim 1923. Yazar: Hüseyin Cahit (Yalçın).
Ben Cumhuriyetçiyim... Yaşasın Cumhuriyet.
Cumhuriyet alkışla, duayla, şenlikle yaşamaz... Onu yaşatmak gerekir.
Cumhuriyet ancak iyi idareyle, Cumhuriyet'e layık olmakla yaşar.
Cumhuriyet'in canlı hale gelmesi için mücadeleye ihtiyaç vardır.
Ama bu kardeş kavgası değildir.

***

NE GÜZEL CEZA

Bugüne nokta koyarken... Biraz da tebessüm. Cumhuriyet'in ilanından birkaç ay önce... Ardahan Milletvekili Servet Bey bir kanun teklifi veriyor... 8 Mart 1923:
Meclis'te... Genel Kurul salonunda sigara içilmektedir.
Sigara içenlerden, her defasında, bir lira alınmalıdır.
Toplanan para Çocuk Esirgeme Kurumu'na bağışlanmalıdır.
Bir zamanlar... TBMM'nin toplantı salonunda bile sigara içildiğini... Biliyor muydunuz?