YÜKSEL AYTUĞ

NTV'deki Müze Ziyaretçisi programında Efes Antik Kenti tanıtılıyordu. Sunucu, yanındaki rehberden ünlü Mermerli Yol'un altında, tarihin ilk kanalizasyon sisteminin bulunduğunu öğrendi ve çok şaşırdı. Oysa ben Efes'te çok daha büyük şaşkınlıklar yaşamıştım. İlk gidişimde, eski bir liman kenti olan Efes'in bugün içerilerde kalan sahilindeki ayak izi dikkatimi çekmişti. İzin yanında bir de ok işareti vardı. Rehberim açıkladı. Meğer denizciler uzun yolculuklarından sonra Efes'in genelevine gelirlermiş. Ancak ergen olmayanların geneleve alınması o tarihlerde de yasakmış. Delikanlılar ayaklarını o ize bastırırmış. Eğer ayakları izden daha küçükse, gemiye geri dönerler, yok eğer değilse, okun işaret ettiği yöndeki geneleve giderlermiş. Kanalizasyon sistemine gelince... Bu konuda bana anlatılanlar daha farklıydı. Zira o tüneller şehir kütüphanesinden geneleve giden gizli dehlizlerdi. Adamlar, eşlerinden "Kütüphaneye gidiyorum" diye ayrılıp, bu ilim irfan yuvasına giriyor ama daha sonra zemin kattaki tünelleri takip edip, zevk-i sefaya dalıyorlardı. Eşleri, kocalarının kütüphanede ilmi araştırmalar yaptığını sanırken, beyefendiler günümüzün moda deyimiyle kanalizasyon kanallarından aleme akıyorlardı!..