HAKAN UÇ

Yapay zekâ önce şarkılara, sonra seslere girdi. Şimdi sıra kapı gıcırtısına, ayak sesine, yağmura, motor sesine geldi. Ses tasarımcıları ve dünyanın önemli efekt kütüphaneleri birleşti: "Bizim ürettiğimiz sesleri izinsiz kullanamazsınız."
Bir film izliyorsunuz. Kapı açılıyor: "Gıııııc..."
Adam koridorda yürüyor: Tak, tak, tak... Dışarıda yağmur yağıyor, uzaktan bir araba geçiyor. İzlerken fark etmiyoruz ama bu seslerin hepsi çekim sırasında kaydedilmiş olmayabilir. Birileri o sesi buluyor, kaydediyor, temizliyor ve profesyonel bir ses kütüphanesine dönüştürüyor.

DERT İZİNSİZ KULLANIM
Mesela bir ses tasarımcısı mikrofonunu alıp sokağa çıkıyor. Eski bir ahşap kapının açılışını, yağmurun teneke çatıya vuruşunu, vapurun düdüğünü ya da çakıllardaki ayak seslerini kaydediyor. Sonra stüdyoda bunları temizleyip düzenliyor.
Yani filmde birkaç saniye duyduğumuz o "kapı gıcırtısının" arkasında bile saatlerce emek olabiliyor.
Şimdi yapay zekâ bu dünyanın da kapısını çaldı. 24 Eylül'de ses tasarımcıları, kayıt uzmanları, miks mühendisleri ve profesyonel ses efekti kütüphaneleri Professional Sound Alliance adı altında yeni bir oluşum kurdu. Dertleri yapay zekâ değil, izinsiz kullanım.
İttifak özellikle profesyonel ses kütüphanelerinin izin veya ödeme olmadan ticari AI modellerinin eğitiminde kullanılmasına dikkat çekiyor. Çünkü artık yapay zekâya, "Eski ahşap bir kapının yavaşça açılırken çıkardığı ürkütücü sesi yap" demeniz yeterli. Birkaç saniye sonra ses hazır. Peki yapay zekâ o kapının nasıl ses çıkardığını nereden öğrendi? Tartışmanın düğümlendiği yer burası.
Bugüne kadar AI telif tartışmasında şarkıları, besteleri, sözleri ve sanatçıların seslerini konuştuk. Oysa sinema, dizi, reklam ve oyun sektörünün arkasında başka bir ses ekonomisi var. Pro Sound Effects'in AI şirketlerine sunduğu hakları temizlenmiş özel eğitim veri setinde 1,27 milyon ses ve 5 bin saatten fazla kayıt bulunuyor. Yani ses artık yapay zekâ için ciddi bir eğitim hammaddesi.
Üstelik sektör yapay zekâya tamamen karşı değil. Bazı profesyonel kütüphaneler kayıtlarını AI şirketlerine lisanslıyor.
Mesele aslında çok basit: "Yapay zekâ öğrenecekse benim emeğimden izinsiz öğrenmesin."

SESİ KİM KAYDETTİ?
Bence önümüzdeki dönemin önemli telif tartışmalarından biri de bu olacak.
Çünkü artık yalnızca "Bu şarkıyı kim yazdı?" diye sormayacağız.
"Bu sesi kim kaydetti ve yapay zekâ bunu kimden öğrendi?" diye de soracağız.
Bir zamanlar şarkının telifini tartışıyorduk.
Şimdi kapının gıcırtısını konuşuyoruz.

YENİ ŞARKISI İLE DİKKAT ÇEKTİ
BU yaz müzik dünyasında radarımıza giren isimlerden biri de Vildan Demir oldu. "Arayacaksın" şarkısıyla dikkatleri üzerine çeken Demir, hem yenilediği sound'u hem de güçlü yorumuyla dinleyiciden karşılık buldu. Şarkının yaz boyunca en çok konuşulan ve dinlenen çalışmalar arasında yer alması, genç sanatçının müzik yolculuğunda doğru adımlarla ilerlediğini gösteriyor. Anlaşılan o ki Vildan Demir'i önümüzdeki dönemde daha sık duyacağız.