HİLAL KAPLAN

ABD'de 3 Kasım ara seçimine iki hafta kaldı. Fox News anketinde Demokratlar genel sandıkta 8, Emerson'da 11 puan önde; tahmin piyasaları Temsilciler Meclisi için yüzde 90, Senato için yüzde 63 ihtimal veriyor. Şimdi en uç senaryoyu, yani Demokratların 53-47'lik Senato tablosunu da tersine çevirip iki kanadı birden aldığı ihtimal, Ankara için ne anlama gelir; bakalım.
Temmuzu hatırlayalım. Trump, Ankara'daki NATO Zirvesi'nde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a CAATSA yaptırımlarını kaldırma ve F-35 kapısını yeniden aralama sözü vermişti. Aynı günlerde Nevadalı Demokrat Dina Titus öncülüğünde 18 Kongre üyesi, Meclis'in iki parti lideri Steve Scalise ile Hakeem Jeffries'e bir mektup yazdı. Mektup, yönetim Türkiye'yi F-35'e geri almaya kalkarsa CAATSA'nın 216. maddesine dayanan bir ret kararının getirilmesini istiyordu. Gerekçeler S-400'ün hâlâ Türkiye'de olması, F-35 transferini yasaklayan 2020 tarihli savunma bütçesi yasası, Ankara'nın Yunanistan ve Kıbrıs'a karşı tutumu ve Azerbaycan'a verdiği destekti.
Titus, KAAN'ın 700 milyon doları aşan F110 motor satışına karşı da ret kararı sundu; ancak karar Cumhuriyetçi çoğunluklu Meclis'te gündeme bile alınmadı ve 15 günlük süre doldu. Sadece bu bile Cumhuriyetçilerin çoğunluğu kaybettiği bir senaryoda olacakları üzerine düşünmeye değer kılıyor.
Zira Washington'da silah satışını çoğu zaman oylama değil, gündem kontrolü durduruyor. Ve o kararı çekmeceye koyan el ocakta değişebilir. Meclis Dış İlişkiler Komitesi'nin muhtemel yeni başkanı Gregory Meeks olur ve Senato'daki komite de Demokratlara geçer. Bu başkanlar resmî bildirimden önceki gayriresmî inceleme aşamasında satışları aylarca dondurabilir.
Bob Menendez'in F-16 dosyasını, Eylül 2023'te komite başkanlığını bırakana dek böyle beklettiğini unutmadık.
Trump'ın vetosu var elbette; bir ret kararını veto karşısında yasalaştırmak iki kanatta üçte iki çoğunluk ister. Ancak Demokrat Kongre CAATSA'nın kaldırılmasını hukuken engelleyemese de siyasi bedelini Beyaz Saray için katlanılmaz kılabilir: Duruşmalar, celpler, bütçeye eklenecek şartlar...
Geriye tek kanal kalır: 2027'de topal ördek dönemine girecek bir başkanın kişisel iradesi. Bedel de soyut değil. Fidan, Nisan 2025'te CNN Türk'te Savunma Sanayii Başkanlığı ve bağlı şirketlerin ABD'den tedarik etmek istediği yedek parçanın 20 milyar dolar civarında olduğunu söylemişti.
İkinci boyut lobi. Titus mektubunun Doğu Akdeniz ve Kafkasya gerekçeleri, ANCA ve AHEPA gibi Ermeni ve Yunan örgütlerinin diliyle örtüşüyor. New Hampshire'da emekliye ayrılan Shaheen'in koltuğuna aday Yunan asıllı Chris Pappas anketlerde 7-8 puan önde. Atina'nın İsrail'le ortak hava savunması kurduğu bir dönemde bu kadronun genişlemesi, her satışın Yunanistan ve Kıbrıs şartlarına bağlanması demektir.
Anlayacağınız, liderler arası kanal değerliydi, ama tek kanallı ilişki, kanalın sahibi topal örnek olduğunda işlemez. Önümüzdeki iki yıl Kongre'yi aşılacak bir engel değil, ayrıca yönetilecek bir muhatap olarak görmeyi gerektiriyor.