MELİH ALTINOK

Sağlık sistemimizdeki dönüşüm, çeyrek asra yaklaşan AK Parti iktidarının en önemli icraatından biri.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın tıpkı askeri vesayet gibi, eski Türkiye arızalarından gördüğü bu alana yoğunlaşması sayesinde sağlık hizmetlerinin standardı sıçrama yaptı, erişim de hızla arttı.
Öyle ki, bugün Türkiye'de 2024'te kişi başı hekime müracaat sayısı 12.2 olarak gerçekleşti (toplam 1 milyar 47 milyon başvuru). 2025'te ise ilk 11 ayda 1 milyar 24 milyonu aşan rakamla, yıl sonu tahmini 13'e yaklaşıyor.
Evet, bu istatistikler hizmet kapasitemizin sınırlarını göstermesi açısından gurur verici.
Ne var ki ülkede kişi başına yıllık hekim muayene sayısının, AB ve OECD ortalamasının neredeyse iki katı seviyesinde olması düşündürücü de.
OECD'nin "Health at a Glance 2025" raporuna göre, OECD ülkelerinde ortalama 6.5 kişi başı yıllık doktor konsültasyonu var. AB ülkelerinde ise Eurostat verilerine göre genellikle 5-7 bandında.
Peki Avrupalı senede 6 kere doktora giderken biz neden 13 kez gidiyoruz?
Cevap basit: Çünkü imkân var.
Aile hekimliği ve genel sağlık sigortası sayesinde randevu hızlı, muayene büyük oranda bedava. Avrupa'da randevu süreleri uzun, ücretler yüksek veya aile hekimi filtreliyor. ABD'yi ise hiç anlatmayalım. Ayağınız kırılırsa ve özel sağlık sigortanız yoksa bittiniz.
Diğer bir mesele de bizde hafif şikâyetlerde bile doktora gitme alışkanlığının yaygınlaşması. Avrupa'da kendi kendine bakım, eczane veya dijital takip daha tercih ediliyor.
Diyabet, hipertansiyon gibi rahatsızlıklar artıyor; düzenli kontroller trafiği artırıyor. Önleyici bakım Avrupa'daki kadar yerleşik değil.
Tabii ki konuyu pandeminin etkilerini ve alışkanlıklarını göz ardı ederek anlamak mümkün değil.
Kolektif delilik günlerinde hastalık hastası hâline getirilen insancıklar, hapşırınca soluğu hastanede almayı normalleştirdiler. Bugün de daha sağlıklı olma hastalığının pençesinde kıvranıyorlar.
Öyle ki canı sıkılan kan tahliliyle oyalanıyor, serum taktırmaksa Instagram postlarının gözde klişelerinden.
Son yıllarda hekimler arasında revaçta olan şu fıkra durumu çok iyi özetliyor:
Devlet hastanesinin birinde hekim, sırası gelen hastayı çağırmak için kapısını açar. Bir de ne görsün, her günkü üç hastasından biri yok! Bekleme salonundaki kadınlara sorar:
Hayırdır, Hayriye Hanım nerede?
Kadınlar örgülerinden başını kaldırıp sakince cevap verirler:
Merak etmeyin doktor bey, hasta. O yüzden gelemedi.