ŞEREF OĞUZ

Yarım asır öncesinde rejimini yıkmak için milyarlarca dolar harcayan Batı, çeyrek asırdan bu yana Çin'deki rejimi korumak için daha fazlasını harcadı. Gelinen nokta, Japonya'yı yerinden edip dünya ikinciliğine oturan dev ekonomi oldu.
Çin'i genelde "çok uzak" bulan ve edilgen zihin yapısıyla değerlendiren bizlerin bu ülkenin adımlarını iyi okuması gerekiyor. Öncelikte ölçeğe dair söyledikleri var bize... Bir şeyi, 1,300,000,000 ile çarparsanız, o şey, her ne ise dünyada çok önemli olur. Bu sözler, Çin'in planlamadan sorumlu en tepesindeki adama ait.
1.3 milyar çarpanı, Çin'in nüfusunu ifade ediyor ve hangi "şey" ile çarpılacağının da fazlaca önemi kalmıyor. Zira Çin, dünyanın üretim üssü haline gelmiş durumda. Ne üretiyorsa, çok üretiyor. Ne yapıyorsa "milyarlarca" yapıyor.
Çin'i iyi okumak, bizim için çok önemli. Zira şimdi, Çin'in elinde olamayacak avantajlarımız da tehdit altında; mesela yakınlık avantajı... Çin'i "kalitesiz" ve "uzak" diye küçümseyip, Çin Çarpmasından gümrük veya kotalarla korunamayız. Hele ki ölçek ekonomilerin geçerli olduğu alanlarda Türkiye'nin karşı stratejiler geliştirmesi şart.
Şimdi Çin, ekonomisine uygun "rejim ince ayarı" peşinde. Görünen o ki reel ekonomide üretim disiplinine yarayan komünist sistemin kurumları korunacak. Fakat piyasa ekonomisine engel teşkil eden komünist sistemin kurumları elenecek.
2 yıl önce açıkladığımız sanayi strateji belgesinin Çin'e dair referansları yoktu. Her şeyin şimdiki gibi devam edeceği lineer bir bakışın ürünüydü. Çin'i en fazla "ucuzcu ve çok üreten" diye tanımlıyor, işimize geldiğinde de ucuz işçilik için üretim üssü görüyorduk. Bugün Çin, bizim onu düşünmek istediğimiz noktadan hızla ayrışıyor, ABD ekonomisinin kurumsal güçlerini oluşturuyor.
Değişen Çin, üretimde disiplin ile pazar ekonomisindeki reformları birleştirdiğinde, yalnızca Türkiye değil, dünya ekonomileri de bundan etkilenecek. Sorun, bu etkiyi şimdiden çalışmıyor olmamızdır. 2 bin yıldan beri Çin'deki değişimlerin bizi bir şekilde etkilediğini unutmayalım.