PINAR YILDIZ YÜKSEL

Suyun altına indiğinizde karşınıza çıkan sadece paslanmış bir gemi enkazı değil... Her biri cesaretin, fedakârlığın ve insan hikâyelerinin sessiz tanığı olan batıklar sizi yüzyıllar öncesine götürüyor. Troya'nın efsanelerinden Çanakkale Deniz Muharebeleri'ne uzanan bu eşsiz miras, bugün Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nda dünyanın dört bir yanından gelen dalış meraklılarını ağırlıyor. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir ile hem "Derin Miras" projesini hem de Çanakkale'nin neden dünyanın en özel tarihi dalış rotalarından biri olduğunu konuştuk.

HER NOKTADA AYRI BİR HİKAYE

- Batıklarla ilgili anlatacağınız hikâyeler olabilir mi?
- Aslında Çanakkale'deki her batık, yalnızca çelikten yapılmış bir savaş gemisi değil; içinde yüzlerce insanın hayatını, umutlarını ve fedakârlığını barındıran sessiz bir tarih tanığıdır. Örneğin HMS Hythe, cepheye asker taşıyan bir nakliye gemisiydi. 1915 yılında Gelibolu açıklarında yaşanan çarpışma sonucu battığında çok sayıda asker hayatını kaybetti. Bir başka batık olan HMS Triumph, günlerce kara harekâtına ateş desteği verdikten sonra 25 Mayıs 1915'te Alman denizaltısı U-21 tarafından torpido atışı ile batırıldı. Sadece iki gün sonra aynı kaderi HMS Majestic paylaştı. Bir başka önemli batık ise Midilli'dir. Osmanlı Donanması bünyesinde görev yapan bu kruvazör, Birinci Dünya Savaşı'nın son döneminde Ege Denizi'nde mayınlara çarparak battı.

İNSANLIĞIN ORTAK TARİHİ

- Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nın uluslararası önemi nedir?
- Çanakkale Muharebeleri yalnızca Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında yaşanan bir savaş değil, dünyanın dört bir yanından insanların kaderlerinin kesiştiği uluslararası bir mücadeleydi. Bu nedenle Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nda yalnızca Osmanlı'ya ait değil; İtilaf Devletleri donanmalarına ait savaş gemileri ile farklı dönemlere ait antik batıklar da yer almaktadır. Bu yönüyle Çanakkale, binlerce yıllık denizcilik tarihini ve modern savaş tarihini aynı sualtı coğrafyasında buluşturan eşsiz bir mirasa sahiptir.
Ancak bu batıkları özel kılan yalnızca taşıdıkları bayraklar değildir. Bu gemilerde görev yapan askerler, bugünkü Birleşik Krallık'ın yanı sıra Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, Hindistan, Nepal ve İskoçya gibi farklı coğrafyalardan gelen binlerce insanı temsil ediyordu. Özellikle ANZAC birlikleri ile Britanya İmparatorluğu bünyesinde görev yapan Hintli ve Nepalli askerler, bu ortak tarihin ayrılmaz bir parçasıdır. Dolayısıyla bugün suyun altında yatan bu batıklar, yalnızca bir ülkenin değil, onlarca farklı milletin ortak hatırasını ve insan hikâyelerini yaşatmaktadır.

EŞSİZ BİR DENEYİM

- Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı'nın diğer tarihi dalış noktalarından ayıran özellik nedir?
- Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, Birinci Dünya Savaşı'ndan kalma batıkların özgün konumlarında korunduğu ve dalışa açıldığı dünyadaki en önemli destinasyonlardan biridir. Ziyaretçiler burada yalnızca batıkları görmüyor; tarihin yaşandığı sularda eşsiz bir kültürel miras deneyimi yaşıyor. Bu yönüyle Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, sadece bir dalış noktası değil, aynı zamanda uluslararası öneme sahip bir sualtı kültürel miras alanıdır.

BÖLGE EKONOMİSİNE KATKI SAĞLAYACAK

- Proje'nin Çanakkale için önemi nedir?
- Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı olarak 1915Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu ortaklığında yürüttüğümüz "Derin Miras" projesiyle hedefimiz, bu eşsiz sualtı mirasını koruyarak bilimsel yöntemlerle gelecek nesillere aktarmak ve Çanakkale'yi uluslararası ölçekte tarihi dalış turizminin en önemli merkezlerinden biri haline getirmektir. Amacımız; kültürel mirasımızı korurken sürdürülebilir turizmi geliştirmek, Çanakkale'nin uluslararası tanınırlığını artırmak ve bölge ekonomisine yılın on iki ayına yayılan nitelikli turizm hareketliliği kazandırmaktır.

ZAMAN TÜNELİNDE YOLCULUK

- Dünyanın dört bir yanından dalış meraklılarına ne demek istersiniz? Çanakkale'ye neden gelsinler, onları nasıl bir deneyim bekliyor?
- Çanakkale'de yapacağınız dalış, yalnızca suyun altına inmek değil; binlerce yıllık bir zaman tünelinde yolculuğa çıkmak anlamına geliyor. Dünyada çok az yerde, Homeros'un destanlarında anlatılan Troya'dan ve Odysseia'nın izlerinden başlayarak antik deniz ticaretinin rotalarını, ardından Birinci Dünya Savaşı'nın en önemli deniz muharebelerine uzanan böylesine zengin bir tarih katmanını aynı coğrafyada deneyimleyebilirsiniz.
Bu sularda antik çağ denizcilerinin izleri, Troya'nın efsaneleri, Osmanlı denizcilerinin mirası ve Çanakkale Deniz Muharebeleri'nin sessiz tanıkları bir arada yaşamaktadır. Suyun altında göreceğiniz her batık, yalnızca bir gemi değil; farklı dönemlerin, farklı medeniyetlerin ve farklı milletlerin ortak hafızasını taşıyan yaşayan bir kültürel mirastır. Bir dalışta yüzlerce yıl, hatta binlerce yıl öncesine uzanan bir hikâyeye tanıklık edebilirsiniz.
Bu nedenle tüm dünya dalış camiasına çağrımız şudur: Eğer yalnızca batık görmek değil, tarihin içinde dalış yapmak; geçmişi hissetmek, kültürleri buluşturan ortak mirası keşfetmek ve suyun altında insanlığın hafızasına dokunmak istiyorsanız, rotanızı Çanakkale'ye çevirin. Çanakkale'de dalış, sadece batıkları keşfetmek değil; antik çağlardan Çanakkale Destanı'na uzanan insanlık tarihinin zaman tünelinde yolculuğa çıkmaktır.

GEÇMİŞTEN GELECEĞE BİR TAAHHÜT

1915Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK A.Ş.) CFO'su Murat Sarıkaya; "1915Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu' olarak hayata geçirdiğimiz projeler arasında Derin Miras'ın bizim için ayrı bir anlam taşıyor. Sürdürülebilirliği yalnızca geleceği inşa etmek değil, geçmişten emanet aldığımız değerleri koruyarak geleceğe taşımak olarak görüyoruz" dedi.