İBRAHİM KAYA

G20, dünyada büyük ekonomiye sahip on dokuz devlet ve bunlara ek olarak Avrupa Birliği'nin (AB) iştirak ettiği bir forumdur. Dünya ekonomisi ile ilgili konuların bu forumda görüşülmesi ve ekonomik alanda kararların alınması amaçlanmıştır. Nitekim G20, 2007-2010 dünya mali krizi döneminde devlet ve hükümet başkanları düzeyinde toplanmaya başlamıştır. 2. Dünya Savaşı sonrası oluşturulmuş dünya parasal sisteminin devamı bağlamında çalışmalar yapmakta, ilaveten siyasi ve toplumsal konular da artık G20 gündemlerine yansımaktadır.
Tüm dünyayı ilgilendiren konular, ekonomik konular da dahil, kuruluş gerekçeleri itibarıyla Birleşmiş Milletler'in (BM) ilgi alanındadır. Çünkü BM, 2. Dünya Savaşı sonrasında dünyada barışın hakim kılındığı, insan haklarının geliştirildiği, ekonomik kalkınmanın başarıldığı daha adil bir düzen için kurulmuştur. Gelinen noktada, bu alanların bir kısmında başarılar kazanılmış olsa da, BM amaçlarına erişmekten çok uzaktır. Bunun çok önemli bir sebebi BM'nin en önemli organı olarak sayılabilecek Güvenlik Konseyi'nin demokratik meşruiyet sorunudur. Konsey'de daimi üyelerin mevcudiyetine ek olarak bir de onlara veto yetkisi verilmiş olması BM'yi etkisizleştirip daha da çok sorgulanmasına neden olmaktadır. Bunun bir neticesi olarak yukarıda anılan çok önemli konular, dünyadaki tüm devletlerin üyesi bulunduğu ve uluslararası bir antlaşma ile tesis edilmiş legal yapı ve organlara sahip kuruluş olan BM düzleminden adeta kaçırılarak örgütsel yapıdan yoksun, temsil gücü çok eksik, karar almakta ve uygulamakta başarısını ciddi oranda kanıtlayamamış G20 gibi "gevşek forum"lara havale edilmektedir. BM'de reformu savunan devletlerin G20 üyeliği ile yetinmemesi ve bunun BM'yi reforma tabi tutma zorunluluğunu engellememesi gerekir.
Şüphesiz Türkiye'nin, ev sahipliğini yaptığı G20 zirvesine önemli küresel ve bölgesel konuları taşıması bir başarıdır. Ancak unutmamak gerekir ki, gerçek manada çözüme ulaşmak arzu ediliyorsa, buna katkı sağlayabilecek asıl zemin reforma tabi tutulmuş bir BM olabilir. Bu da dünyanın, kendisinin beşten büyük olduğunu ispatlamasına bağlıdır.